nieuws

Italië houdt aanleggers hogesnelheidslijn zo kort mogelijk

bouwbreed

Fraude? In de volksmond hebben de Italianen het zo ongeveer uitgevonden. Vooral in de bouw: oneigenlijke materiaalbesparingen, onterecht opgestreken subsidies, omkoperij, een hoge graad van zwartwerk en het manipuleren van de logge bureaucratische molen, zijn slechts enkele aspecten van fraude.

Om onder dat stempel uit te komen, is in Italië gerechtelijk veel fraude aanhangig gemaakt, werden andersoortige wetten ontworpen en controles aangescherpt. Bij grote staatsprojecten zoals de aanleg van het traject voor de hogesnelheidstrein (TAV) en bijbehorende tunnels zijn specifieke afspraken gemaakt om ontsporing te voorkomen.

De situatie verschilt in vele opzichten van de Nederlandse: de TAV blijft onderdeel van de nationale spoorwegen, die in Italië nog niet geprivatiseerd zijn. Daarmee is in feite de staat de opdrachtgever, vanuit het ministerie van Infrastructuur. De kostenraming ligt ook iets anders dan in ons land: 50 miljard gulden.

Het betreft in totaal een hoge snelheidslijn van 900 kilometer, waarvan 73 kilometer door tunnels, met 63 bouwputten, 5000 werknemers en 150 betrokken gemeenten. Gezien die omvang kan de TAV nooit als één project gezien worden en zijn er verschillende hoofdaannemers en honderden onderaannemers nodig.

Betrouwbaar

Lokaal gebruik maken van bouwbedrijven met een hoge betrouwbaarheidsgraad lukt slechts zeer beperkt. Vooral bij de tunnelbouw komt tweederde van alle arbeidskracht uit Zuid-Italië, met gebieden waar fraude als een tweede natuur geldt.

Vanuit deze situatie zijn bij alle onderhandelingen over de TAV de controles hoog opgeschroefd. Het hoofdcontract is opgesteld voor 1991. Daarbij is gekozen voor een structuur met general contractors, hoofdaannemers. Deze moeten van hun werk 40 procent aanbesteden via de Europese regelgeving, die pas in ’91 van kracht is geworden.

Op die wijze heeft de overheid een constructie bedacht waarbij er tijdens de hoofdwerkzaamheden altijd een Italiaanse hoofdaannemer is. Aanname gebeurt in nauwe samenwerking tussen het ministerie van infrastructuur en de Italiaanse Spoorwegen. Het gehele traject van de TAV is opgesplitst in aparte projecten, met de steden Napels, Rome en Bologna als centrale uitgangspunten.

Markant op het vlak van fraudepreventie zijn de extra voorschriften voor het traject Napels-Rome. Hier is een hoge mate van extra controles ingelast. Dit betreft zowel het werk in uitvoering als de facturering en kwaliteit van alle aangeleverde materialen. Om dit te bereiken heeft de directie van de TAV nauw samengewerkt met opsporingsbeambten voor georganiseerde misdaad.

Stilleggen

Los van die speciale behandeling is voor alle betrokken bedrijven een anti-maffiacertificaat afgegeven. Dit gebeurt onder hoede van de SOA, een nationaal attestbureau. Dit controleert niet alleen de financiële rentabiliteit van de ondernemingen maar eveneens gaat het na of deze in aanraking zijn geweest met justitie. Van alle aanbestedingen zijn er op die basis bij Napels-Bologna acht general contractors geweigerd en 49 onderaannemers als onbetrouwbaar aangemerkt.

In de uiteindelijke contracten zijn de volgende richtlijnen vastgelegd: de general director mag niet meer dan 60 procent voor zijn rekening nemen; de hoofdaannemer moet hierdoor minimaal 40 procent aanbesteden volgens Europese inschrijvingsnormen; onderaannemers worden door de general director aangenomen en gecontroleerd.

Op het traject Florence-Bologna is Fiat Engineering de hoofdaannemer, met de gespecialiseerde afdeling Cavet. Van alle werkzaamheden neemt Fiat slechts 8 procent direct voor eigen rekening, maar ze is wel voor een groot deel verantwoordelijk voor de juiste uitvoering van het geheel. Het project in de stad Bologna is gegund aan een Spaanse aannemer omdat deze qua offerte uitkwam op ongeveer de helft van het bedrag in vergelijking met de andere gegadigden.

Fiat kreeg eveneens de supervisie over het traject Turijn-Milaan.

Tot nu toe hebben zich geen schandalen voorgedaan, maar leidt de verscherpte controle op allerlei gebieden wel bijzonder snel tot het stilleggen van alle werk. Daarmee beroept de TAV zich als opdrachtgever in eerste instantie op de hoofdaannemer, maar met elke vertraging snijdt het staatsbedrijf tevens zichzelf in de vingers.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels