nieuws

Een warme jas om de ‘kruimeldief’

bouwbreed

Het glazen vlies trekt zich op langs de ‘kruimeldief’, het knettergekke hoofdkantoor van ING dat verrijst langs de A10 bij Amsterdam. Nog voor de kerst moet de constructie wind- en waterdicht zijn, zodat installateurs de geavanceerde elektronica op de werkplekken kunnen aanbrengen.

Mes, cockpit, kreukelzone, grille. De termen die tijdens het engineeringsproces ontstonden voor verschillende bouwonderdelen van het ING-kantoor zijn net zo vreemd als de bijnaam voor het gebouw zelf. Termen die eerder ontleend lijken aan de auto- of vliegtuigindustrie dan aan de bouw. Ze maken duidelijk dat het in die krankzinnige bouwput langs de Amsterdamse rondweg geen kwestie is van ‘even het bestek uitvoeren tegen een zo laag mogelijke kostprijs’, maar dat er in interdisciplinaire engineeringsteams een complex product totstandkomt. Wat de staalbouwer doet, heeft vergaande gevolgen voor de betonbouwer, gevelbouwer, installateur en omgekeerd. Niemand kan op eigen houtje zijn gang gaan.

Iedereen die er iets toe doet in de bouw in Nederland heeft zich inmiddels al eens laten zien in de kleine bouwput waar elke vierkante centimeter wordt benut. De bouwcombinatie is ongekend breed en omvat TBI, HBG, Heijmans en Volker Wessels Stevin en Heerema Grootint. In het voorbereidingstraject hebben zo’n beetje alle adviesbureaus van zich doen spreken. Van Peutz en Aronsohn tot Van Heugten en TNO.

Op dit moment spitst de bouw zich volgens projectdirecteur ir. R. Joosten toe op het wind- en waterdicht krijgen van het gebouw, een taak die vooral voor rekening komt van het binnenblad. Dat bestaat uit houten kozijnen ter plaatse van de kantoorruimten en aluminium kozijnen bij de publieke ruimten. Beide uiteraard voorzien van veel glas, want transparantie was het belangrijkste ontwerpuitgangspunt voor de architecten van Meyer en Van Schooten.

Het glazen vlies aan de buitenkant, waaraan ook hard wordt gewerkt, beschermt het binnenblad op zijn beurt tegen weer en wind, maar is niet compleet waterdicht. Ter hoogte van de vloeren zijn de verdiepinghoge glaspanelen voorzien van een smalle strip beweegbaar glas die straks door het gebouwbeheerssysteem wordt aangestuurd om de spouw al dan niet te ventileren. De horizontale voegen waarlangs de strips draaien, worden niet dichtgekit. Bij de verticale voegen van de tweede-huidfaçade gebeurt dat wel. Maar daar is Meijdenberg Tierolff, onderaannemer voor de glasgevel, vermoedelijk nog wel tot de bouwvak mee bezig, al gaat de officiële planning nu nog uit van maart.

Als het binnenblad tegen kerst dicht is, gaan volgens Joosten de verwarmingsinstallaties aan. Nog niet de geavanceerde warmtepompen of de klimaatplafonds, maar de luchtbehandelingsinstallaties. Zij moeten al het vocht uit het gebouw stoken. Vocht is nu nog overal in overvloed aanwezig, ook onder de computervloeren die op de onderste verdiepingen al zijn geplaatst.

Dat vocht moet weg, zodat de installateurs hun chips, ingebakken in zogenaamde LON-componenten, kunnen plaatsen. Die bepalen straks voor alle ruimtes het optimale klimaat en lichtniveau. Voor zover de gebruiker zelf niet ingrijpt, althans. Want die heeft altijd het laatste woord over zijn werkomstandigheden en kan alle keuzes overrulen, al was het maar door het raam naar de spouw te openen. Overal steken nu al voedings- en signaalkabels doorheen, die straks de communicatie en aansturing moeten verzorgen. Joosten garandeert dat alles straks netjes achter aluminium kliklijsten en in speciale kabelgoten verdwijnt. Het leeuwendeel daarvan is speciaal ontwikkeld voor dit project.

Vanaf zijn hefsteiger ter hoogte van de zesde verdieping monteert projectleider F. van Heeren van Alchemo een glazen paneel. Het verhaal daarachter vormt een mooie illustratie van wat er aan de hand is met het hele gebouw en elk detail daarvan. Het Structawall-bevestigingssysteem geeft Van Heeren een stelmogelijkheid van zo’n 4 millimeter. Dat is verwaarloosbaar op een gebogen glasplaat van ruim twee bij twee meter op dertig meter boven het maaiveld. De platen worden opgehangen aan roestvaststalen ophangpunten; glazen vinnen vangen de windkrachten op. Dat dat constructief werkt is getest met een mock-up in een loods van gevelbouwer Scheldebouw. Voor de engineering tekenden het Belgische GME en glasfabrikant Glaverbel, die het glas in diverse fabrieken in Europa produceert.

Staalbouwer Hollandia zag zich genoodzaakt de kroonlijst waar de glazen gevel overgaat in het dak, extreem nauwkeurig te fabriceren. Vooral bij de ‘kreukelzone’, waar het dak een scherpe knik maakt, luisterde het nauw, omdat de stalen draagconstructie van het pand tijdens de bouw zo’n vijftien millimeter zette. Als dat probleem eerder was ondervangen, had Alchemo bovenaan kunnen beginnen met het monteren van de glasplaten. Dat was volgens Heeren veel logischer geweest bij de hangende gevel.

Hoe manage je een krankzinnig bouwproject als dit? Het is volgens Joosten vooral een kwestie van samenwerken. Geen enkele Nederlandse aannemer had dit alleen willen maken. Niet voor niets is er zo’n brede bouwcombinatie opgetuigd. Omdat die combinatie ook de eindverantwoordelijkheid voor de engineering kreeg, is daarvoor een speciaal vijfkoppig engineeringteam opgezet. Het werk was volgens Joosten te complex om dat aan de werkvoorbereiding in de bouwkeet over te laten. Het engineeringteam vormt de brug tussen de architect en de onderaannemers, die noodzakelijk is omdat iedereen er met andere belangen inzit. De staalbouwer moest bijvoorbeeld allerlei veiligheidsvoorzieningen meenemen voor de installateurs, waar hij zelf niets aan had. Het brede samenwerkingsverband is ontstaan tijdens de calculatiefase. Joosten: “Met alleen managers ben je er niet. Het was zaak veel technische kennis te mobiliseren. Verder is het een kwestie van meer inkopen op kwaliteit in plaats van op prijs. De combinatie heeft vijf maanden ontwikkeld en gecalculeerd en toen een fixed-price gegeven. De afwijkingen vallen volgens de projectdirecteur mee.

‘Te complex om aan werkvoorbereiding in de bouwkeet over te laten’

Projectleider Van Heeren van Alchemo monteert een van de glazen panelen. Niet de werkvoorbereiding, maar een interdisciplinair team verzorgde de engineering van de kroonlijst.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels