nieuws

‘Vrijwillige rekenvergoeding haalt angel uit bouwfraude’

bouwbreed

Wie bouwers bij hel daglicht vraagt om een reactie op de bouwfraude, treft een enthousiast ophalen van de schouders. Illegale prijsafspraken die de opdrachtgevers voor miljarden benadelen? “Meneer, onze boeken worden ieder jaar weer door de accountant goedgekeurd. De verhalen die de ronde doen, zijn zwaar overtrokken.”

Op de werkvloer bestaat ruimhartig begrip voor het sjoemelen aan de top. Nee, nee. Geen namen in de krant. “De Europese Commissie heeft de fraude zelf over zich afgeroepen. Niemand wilde luisteren naar de argumenten tegen de afschaffing van de rekenvergoeding. We hadden tot begin jaren negentig toch een redelijk goed functionerend systeem?”

Een projectontwikkelaar uit het oosten des lands ergert zich aan het gemak waarmee de aannemerij gedwongen wordt alle plannen te begroten op spijkerniveau. “Soms worden wel tien bedrijven door de opdrachtgever uitgenodigd mee te doen. De calculatiekosten zijn hoog. Alleen al het kopiëren van de stukken loopt dikwijls in de duizenden gulden. Stel je voor, dagen lang achter elkaar afdrukken maken om tot een goede presentatie te komen.”

Glazen huis

Bouwondernemers zeggen te leven in een glazen huis. “Als je wilt overleven, moet je daar heel veel voor doen. Natuurlijk bestaan er allerlei wetten. De bureaucratie is zelfs enorm. Aan de andere kant pak je als ondernemer een stuk handel. Ook al ga je daar wellicht een beetje mee over de schreef. Vergeet niet dat zwart geld de smeerolie is van onze samenleving.”

Een bouwspecialist stelt vast dat de verdiensten moeten komen uit de lengte of de breedte. Aannemers zetten hun stekels op om zich niet te laten uitknijpen door de opdrachtgevers. “Heel gebruikelijk is dat bedrijven die elkaar goed kennen, afspraken maken. Overlegd wordt wie het te gunnen project goed kan gebruiken. De aannemers die besluiten van het werk af te zien, schrijven in voor een bedrag dat bijvoorbeeld 20.000 tot 35.000 gulden hoger ligt dan hun collega. Het bedrijf dat aan de slag wil, hoeft dan geen rekening te houden met alle concurrenten. De vrijwillige verhogingen van de inschrijfsom worden geparkeerd om bij een volgende aanbesteding te vereffenen. Zo komt iedereen voor een redelijke prijs aan de beurt.”

De tweede variant om de aanneemsom te beïnvloeden, is het verkrijgen van kennis over het beschikbare budget. “Volstorten maar. De meeropbrengst kan onder de partijen worden verdeeld.”

Regelmatig echter is het spel nog overzichtelijker. “Het wereldje is klein. Soms komen slechts drie ondernemers in aanmerking voor een werk. Dat weet je van elkaar. De verleiding is dan groot samen iets op te zetten. Dat mag natuurlijk niet. Dat is echte fraude.”

Verrast

Een ervaren bouwjurist verzekert volledig te zijn verrast door de huidige bouwfraudeturbulentie. “Door het ingrijpen van de Europese Commissie is het toekennen van een rekenvergoeding in de loop van de jaren negentig langzaam afgebrokkeld. Alle contact dat inbreuk maakt op de volledige en vrije mededinging is verboden. Dat is in ieder geval de theorie.”

Weerbarstiger echter blijkt de praktijk. “Bedrijven die willen meedingen zijn gedwongen vooraf veel kosten te maken zonder te weten of het geld ooit terugkomt. Als we alle verhalen moeten geloven, is voor dat probleem een oplossing gevonden. Toen de rekenvergoeding werd afgeschaft, kregen sommige opdrachtgevers het gevoel jarenlang te veel geld te hebben betaald. Enkelen probeerden via de rechter hun gelijk te halen. Achteraf vond iedereen die reactie een beetje flauw. De rekenvergoeding functioneerde in alle openheid en de aannemers respecteerden een erecode. In de huidige situatie zouden opnieuw opdrachtgevers juridische procedures kunnen starten om te proberen geld terug te krijgen. Veel kans op succes geef ik niet. De aanbesteding is gedaan, de prijs afgesproken, het werk af.”

Om de angel uit het conflict te halen, stelt de jurist voor een vrijwillige regeling in te voeren waardoor de vijf beste inschrijvers een redelijke rekenvergoeding krijgen. “Geef je faire vergoedingen dan vallen de kartels vanzelf uit elkaar.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels