nieuws

Constructieve uitdaging in hout, staal en beton

bouwbreed

Ingenieursbureau Tebodin buigt zich over engineering van de bouw van het Horizon College in Heerhugowaard. AGS Architekten heeft de door de opdrachtgever gewenste openheid weten te bereiken met een ontwerp dat grotendeels wordt gedragen door stalen kolommen en liggers.

Twee gebouwen hebben echter houten spanten. De constructieve verbindingen tussen hout, staal en beton vormden voor de constructeurs een grote uitdaging.

De nieuwbouw van het Horizon College, die voor het volgende schooljaar voltooid moet zijn, moet een etalage vormen van modern beroeps- en volwassenenonderwijs. Een etalage ook in de letterlijke betekenis van het woord. AGS Architekten & Planners uit Heerlen heeft die visie vooral vorm gegeven door een complex met maximale openheid.

Lange, glazen gevels bieden een blik op de vele praktijklokalen. Binnen is die transparantie deels bereikt door middel van ruime balustraden, loopbruggen en een groot atrium als verbindende schakels tussen de vier bouwmassa’s van het omvangrijke onderwijscomplex.

Een ander belangrijk onderdeel van het pakket van eisen betrof de flexibiliteit ten aanzien van het gebruik. Beroepsonderwijs moet zich snel kunnen aanpassen aan de omstandigheden. Wisselende studentenaantallen vereisen een bouwwijze die snelle wijzigingen in gebruik mogelijk maakt.

Insteekverdiepingen

De openheid wat betreft de vormgeving en de flexibiliteit in het gebruik van de gebouwen heeft het architectenbureau met gebruikmaking van verschillende materialen constructief opgelost door het creëren van open insteekverdiepingen in de twee praktijkvleugels.

De verdiepingen bestaan uit voorgespannen betonvloeren en worden gedragen door met beton gevulde stalen kolommen. Als in dergelijke gebouwen wordt gestreefd naar veel open ruimten, loopt de architect in de ontwerpfase al betrekkelijk snel aan tegen bijzondere eisen ten aanzien van de brandveiligheid. De ruimten worden voor een deel afgescheiden door glazen wanden. Die wanden werken wel afdoende wat betreft rookscheiding, maar hebben wat betreft branddoorslag nauwelijks effect. Aan de eisen van brandveiligheid is tegemoet gekomen door de ruimten van sprinklerinstallaties te voorzien.

Tebodin in Hengelo is ingeschakeld voor de engineering van het project. “De verdiepingsvloeren worden ondersteund door stalen hoedliggers die aan de onderzijde zijn beschermd met brandwerende verf. De stalen kolommen die de liggers steunen, zijn gevuld met beton”, zegt Wim van Deursen. “Mocht er onverhoopt brand uitbreken en het staal toch bezwijken, dan kan het beton de constructie overeind houden.”

Door het ontbreken van dragende binnenwanden is in beginsel elke willekeurige indeling van de praktijkvleugels mogelijk.

De ‘etalage’ van modern beroepsonderwijs die het complex moet uitdrukken, is aangebracht in deze vleugels. De in een schuine hoek opgetrokken gevels zijn vanaf het maaiveld tot de overstek opgebouwd uit geschakelde, aluminium kozijnen met met argon gevuld isolatieglas. Het atrium tussen de praktijkvleugels heeft een glazen vliesgevel.

Het gebouw moet het zonder een zeer geavanceerde klimaatinstallatie stellen. Alleen de ICT-ruimten krijgen koeling. Volgens Temid Raadgevende Ingenieurs die het bouwmanagement over het project voert, moet een juiste combinatie van luchtverwarming en ventilatie in de vele open ruimten voldoende garantie bieden voor een aangenaam binnenklimaat.

Geschaalde dak

Een buitengewoon opvallend element is het geschaalde dak op de praktijkvleugels. Het dak heeft een zeer royale overstek die in verband met de wering van het zonlicht wordt voorzien van stalen lamellen.

Het dak is opgebouwd uit geprofileerd staalplaat, een steenwolisolatie en kunststof (pvc) dakbedekking. Het wordt gedragen door in het oog springende vurenhouten spanten. Aan de zijde van de (niet dragende) glazen gevels zijn de houten spanten doorgetrokken naar de beganegrondvloer. Meer naar het midden steunen deze spanten op de insteekverdiepingen. AGS koos voor deze in het zicht blijvende, gelamineerde spanten om louter esthetische redenen.

“Daarmee is het ontwerp wel een uitdaging geworden voor ons”, zegt Van Deursen. “Vooral de uitwerking van de details waar hout en staal bij elkaar komen vraagt veel aandacht. Omdat de houten spanten in verband met de dakschalen als het ware in etappes omlaag lopen, is het lastig de horizontale krachten van het dak gelijkmatig aan de onderconstructie af te geven. Dat stelt hoge eisen aan de verbindingen. Het is voortdurend de vinger aan de pols houden.”

Waardering

Jan Hein Rood, directeur van Rood Staalbouw uit Obdam wiens bedrijf de staalwerken heeft aangenomen, spreekt met waardering over de berekeningen van Tebodin. Voor het betrekkelijk kleine staalbedrijf (vijftien werknemers) is het werk aan het Horizon College geen alledaagse opdracht.

De boogconstructie onder het staaldak in het centrale deel van het atrium toont zo op het oog licht. De constructie is echter opgebouwd uit betrekkelijk zware, kokervormige spanten die steunen op vier stalen kolommen, geplaatst op de hoeken van de vier bouwdelen die dit atrium overkapt. Deze stalen kolommen in het centrum van het atrium zijn de enige constructieve delen die rechtstreeks zijn doorgetrokken naar de begane grond. Voor het overige steunt de overkapping door middel van stalen balken op de dragende gevels van de gebouwen.

Vrijwel alle betonnen constructieve delen zijn geprefabriceerd. De enige onderdelen die in het werk zijn gestort, zijn de betonnen balken onder de eerste verdiepingsvloer die aan weerszijden van het atrium zijn aangebracht.

Projectgegevens:

Nieuwbouw Regionaal Opleiding Centrum (ROC) Heerhugowaard

Opdrachtgever: Horizon College, Alkmaar

Architect: AGS Architekten & Planners, Heerlen

Bouwkundig aannemer: Heddes Bouw, Hoorn

Bruto vloeroppervlak: 18.490 vierkante meter

Projectmanagement: Temid, Heerhugowaard

Constructeur: Tebodin, Hengelo

Staalwerken: Rood Staalbouw, Obdam

‘Etalage’ van modern beroepsonderwijs

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels