nieuws

Sociologie moet kwaliteit civiele bouw verbeteren

bouwbreed

De kwaliteit in de civiele bouw is sinds de invoering van kwaliteitssystemen volgens ISO 9000 niet veranderd. Kwaliteitszorg blijft te veel een zaak van het middenkader, wordt niet gedragen door de leiding en dringt te weinig door tot de werkvloer waar de kwaliteit feitelijk wordt gerealiseerd. Optimale resultaten zijn echter alleen te behalen als ook de sociale processen in de civiele bouw op een professionele manier worden benaderd.

Dit blijkt uit het proefschrift ‘Kwaliteitsborging en samenwerken in de civiele bouw; gezien vanuit een sociaal-wetenschappelijk perspectief’ waarop ing. L. van Doorn (Bouwdienst Rijkswaterstaat) en drs.ir. P. Spierings (Katholieke Universiteit Brabant) promoveerden aan de Katholieke Universiteit Brabant.

Rijkswaterstaat (RWS) besluit in 1992 dat na 1 januari 1997 alleen nog opdrachten gegund worden aan bedrijven en instellingen die in het bezit zijn van een kwaliteitssysteem conform ISI-9000. Dit besluit heeft een versnelling teweeggebracht bij de invoering van kwaliteitssystemen in de civiele bouw.

Van Doorn en Spierings onderzochten wat de introductie van kwaliteitszorg op basis van ISO 9000 in de civiele bouw teweeg heeft gebracht, zowel in beleving van de partijen als in de concrete manier van (samen)werken. Bovendien zochten zij naar de ontwikkeling die zich daarin aftekent en of die bij te sturen zou zijn in de gewenste richting: te weten het verhogen van de kwaliteit in de civiele bouw.

Consequenties

Uitgangspunt voor invoeren van kwaliteitszorg conform ISO-9000 is de wens van de overheid geweest om niet langer te doen wat private partijen beter kunnen.

Einddoel van de kwaliteitszorg is om van een hiërarchisch (dominant) opdrachtgeversschap te komen tot een alliantie voor opdrachtgever en opdrachtnemer waarin ieder een eigen specifieke taak heeft en waarin ieder een inbreng heeft die essentieel is voor het project waarin wordt gewerkt. Deze wijziging in visie op samenwerking heeft consequenties voor strategie, organisatie en management in de civiele bouw.

De praktijk daar geeft aan dat bepaalde zaken niet zijn af te dwingen. “Respecteer deze autonomie en zorg dat de consequenties kunnen worden opgevangen met een organisatievorm die daar de ruimte toe biedt”, zo schrijven de onderzoekers. “De essentie van de chaostheorie geldt ook voor projecten in de bouw: in elk proces zit altijd een onvoorspelbaarheid en een vorm van zelfsturing.”

Certificatie volgens NEN/ISO-9000 is de opvolger van eerdere kwaliteitscertificaten. Maar werken volgens een kwaliteitsstandaard is pas sinds de opkomst van NEN/ISO-9000 populair geworden. De aandacht voor kwaliteit is ontstaan in de periode dat het Europa en de Verenigde Staten minder ging dan Japan. Het overnemen van de Japanse benadering van kwaliteitsmanagement is wonderbaarlijk snel verlopen. Dat kwam doordat de Japanse kwaliteitsfilosofie in feite niet Japans is maar westers. De technieken hiervoor zijn na de Tweede Wereldoorlog in Japan geïntroduceerd.

Mutaties

Helaas is de kwaliteitszorg op basis van NEN/ISO 9000 in de civiele bouw niet onderdeel van de gang van zaken geworden. De onderzoekers trekken deze – voorlopige – conclusie op basis van het aantal contractmutaties. Veel en grote mutaties zijn indicator voor een onbeheerst project.

Als verklaring voor mislukken van kwaliteitszorg in de civiele bouw wijzen de onderzoekers op de persoonlijkheidskenmerken van degenen die in de civiele bouw werken. Er werken niet-stressgevoelige en plichtsgetrouwe mensen. Helaas scoren zij op ‘openheid’ laag.

Dat wil zeggen dat de bereidheid van de populatie tot veranderen eveneens laag is. Bestaat er geen duidelijke bijdrage aan het menselijke streven naar een positief zelfbeeld, dan zal draagvlak ontbreken en wordt met onverschilligheid of tegenwerking op veranderingen gereageerd. Systemen en organisaties die met dit menselijk gedrag geen rekening houden, zullen mislukken.

Kwaliteitszorgsystemen kunnen dan ook alleen effectief zijn als ze bijdragen aan een positieve zingeving voor de medewerkers door hen te erkennen als zelfstandige en ervaren professionals die in staat en bereid zijn hun verantwoordelijkheid te nemen. Om kwaliteitszorg zo in te richten is ook kennis en ervaring op gebied van de gedragswetenschappen nodig.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels