nieuws

Kasteel Maurick: de sfeer van Frederik Hendrik

bouwbreed Premium

Het uit de vijftiende eeuw stammende Kasteel Maurick in Vught staat inmiddels vier jaar in de steigers voor een grondige restauratie en herinrichting. Nog altijd ademt het de sfeer van de tijden waarin voormalig eigenaar Frederik Hendrik tegen de Spanjaarden streed. Voor aannemings- en restauratiebedrijf Nico de Bont is het project hét huzarenstukje in de indrukwekkende lijst van opdrachten.

Pal langs de A2 naar Den Bosch, daar waar feitelijk alle modernismen samenkomen, ligt in de moerassige velden van Vught het idyllische Kasteel Maurick. Het kasteel werd in de vijftiende eeuw gebouwd door Jan Liescap en zijn zoon Gijsbrecht. Ze waren betrokken bij de bouw van de vestingwerken in Den Bosch en hadden daardoor de nodige ervaring op het gebied van bouwen in waterrijke omgevingen. Na de realisatie van het kasteel rond 1470 wisselde het regelmatig van eigenaar. In de zeventiende eeuw zag bijvoorbeeld Frederik Hendrik kanonskogels door de muren van het kasteel in zijn eetzaal terechtkomen. Hij had het kasteel in 1629 gevorderd als hoofdkwartier in zijn strijd tegen de Spanjaarden.

Tegenwoordig vindt er alleen nog een strijd plaats in de keuken van het tot restaurant- en vergadercentrum omgevormde kasteel. Sinds 1994 wordt het rijksmonument beheerd en uitgebaat door meesterkok Jog Schipflinger uit Oostenrijk. De zaken gaan goed, dus besloot het bedrijf in 1996 tot een grondige restauratie van het sterk in verval rakende kasteel. Hiervoor benaderde hij restauratiespecialist Nico de Bont uit Nieuwkuijk. Dit bedrijf was in de afgelopen jaren onder meer betrokken bij de restauratie van de Grote Kerk in Breda en werkt momenteel aan de jarenlange opknapbeurt van de Sint Jan in Den Bosch.

Noodzakelijk

Directeur B. de Bont: “Toen we werden benaderd voor Kasteel Maurick, zijn we al vrij snel gestart met de restauratie van de voormalige Duiventil. Dit bijgebouw van het kasteel is in originele staat teruggebracht en herbergt nu kantoren en een vergaderruimte. Na deze goed verlopen opknapbeurt is een restauratieplan voor de rest van het kasteel opgesteld. Dit had voornamelijk betrekking op de gevels en de daken, maar al snel bleek dat ook de indeling van het kasteel niet optimaal was afgestemd op het gebruik ervan.

Het rijksmonument kent naast een hoofdgebouw vier bijgebouwen, waarvan de keuken bijvoorbeeld precies in het midden van deze gebouwen was gesitueerd. De opdrachtgever zag in dat de restauratie mogelijkheden bood de zaken meteen goed aan te pakken. Deze en andere noodzakelijke oplossingen moesten we meenemen in het restauratieplan.”

Op dat moment, in 1996, had De Bont al door dat het geen gebruikelijke restauratie zou worden. “We hebben diverse kastelen, kerken en monumentale panden gerestaureerd. Altijd worden dergelijke projecten zo gedetailleerd mogelijk gepland om problemen te voorkomen. In dit geval wisten we al dat de restauratie wel eens lang zou kunnen duren, omdat er allerlei onverwachte dingen op ons af zouden komen. De opdrachtgever zag elke keer weer nieuwe dingen waarvan hij dacht dat het beter kon.”

De beheerder van Kasteel Maurick wilde de bestaande Orangerie uitbreiden door er een grote Engelse serre bij te bouwen en stemde vervolgens in met een herverdeling van de diverse functies die het kasteel herbergde. “We hebben op dat moment samen met architect Bert de Lange een bouwteam in het leven geroepen om zo flexibel mogelijk met de restauratie en de herindeling aan de slag te kunnen. Achteraf blijkt dat we geen betere beslissing hadden kunnen nemen.” Terwijl de restaurateurs van Nico de Bont de gevels en daken van het kasteel restaureerden, maakte Bert de Lange een nieuwe indeling voor het kasteel. “We hebben ingewikkelde en tijdrovende discussies gehad met gemeente en diverse andere instanties. Dat was een lastige periode, maar gelukkig konden we in 1999 starten met de herverdeling van de functies in het kasteel.”

Draagkracht

De Lange vervolgt: “Het achterste gebouw, het Trianon genaamd, deed dienst als kantoor en vergaderruimte, maar bleek eigenlijk de beste locatie te vormen voor de keuken. Met dat idee in ons achterhoofd hebben we het bijgebouw van binnen helemaal leeggehaald en het casco gerestaureerd. Wat je nu van buiten ziet is de originele vijftiende-eeuwse schil, die wordt gedragen door een compleet nieuwe constructie. De originele muren hielden 60 centimeter onder het maaiveld gewoon op. Nu leunt het gebouw op heipalen die twintig meter diep in de grond zitten. Verder zorgen een paalfundering, een staalconstructie en betonvloeren voor de nodige draagkracht voor de nieuwe keuken en de ontvangstzaal.” Het monumentale bijgebouw herbergt nu voor 350.000 gulden aan installaties, vakkundig geluidsdicht en reukvrij weggewerkt. “Boven de nieuwe keuken hebben we namelijk een eetzaal gebouwd en daar mag je natuurlijk niets merken van de installaties die centimeters boven je hoofd staan te draaien.”

Damwand

De standaarden liggen tijdens de restauratie bijzonder hoog. “De authenticiteit van het gebouw moet behouden blijven. Dat betekent dat je veel sierelementen zelf moet namaken. Er zijn maar weinig timmerbedrijven en meubelmakers waar je tegenwoordig nog terechtkunt voor achttiende eeuwse replica-kozijnen.”

Het gebouw waar vroeger de keuken was, staat momenteel in de steigers. “Dit gedeelte behoort samen met het hoofdgebouw tot het laatste deel van de restauratie. Over ongeveer een jaar hopen het totale restauratieproject gereed te hebben”, aldus de Bont.

Hij kijkt nu alvast terug op een geslaagde, maar aparte restauratie. “We moesten een complete damwand in de slotgracht aanleggen om de steigers te verankeren. Dat soort onverwachte zaken maakt het spannend, maar wel des te leuker om aan een dergelijk project te werken. De samenwerking met Bert de Lange is tot nog toe uitstekend verlopen en het feit dat we een flexibel bouwteam hebben draagt bij aan het succes van dit grootschalige project. We mogen ons hier nog een jaar in de Middeleeuwen wanen, dus voorlopig kunnen we er nog volop van genieten om hier te werken.”

Reageer op dit artikel