nieuws

‘Geef Magere Hein een plek in de stad’

bouwbreed Premium

Van waaruit wil men worden begraven? Een rustiek kerkje op het platteland? Of vertrekt de rouwstoet vanuit een strak betonnen knekelhuis nabij het Haagse verkeersknooppunt Prins Clausplein?

Dood is dood, geldt niet meer. Integendeel. Zoveel mensen, zoveel wensen. Daarom hebben Yarden uitvaartverzekering & verzorging en de stichting Kunst & Cultuur Overijssel(KCO) een ideeënprijsvraag uitgeschreven voor architectuurstudenten: ‘Uitvaartcultuur als ontwerpopgave’.

“Sommige studenten zijn nog nooit in een rouwcentrum of crematorium geweest”, constateert architectuur/historicus Herma Hekkema. “Ze zijn er te jong voor. En op de meeste architectuuropleidingen is het ontwerpen van zo’n gebouw geen item. Daarom hebben we een syllabus gemaakt waarin historische, filosofische en multiculturele achtergronden van de uitvaart worden belicht. Zo geven we hen een beetje een beeld van wat er in die wereld te koop is.”

Gekleed in stemmig donker, neemt Hekkema plaats in de kantoorruimte van het Groningse projectbureau PragHmaH, waar Henk Heethuis de scepter zwaait. Samen zijn ze verantwoordelijk voor de organisatie en de uitwerking van de prijsvraag die openstaat voor studenten aan Academies voor Bouwkunst en Technische Universiteiten. Het prijzengeld bedraagt in totaal 4500 Euro. Te verdelen over drie of vier winnende ontwerpen, dat is vooralsnog onduidelijk. De ontwerpen moeten voor 8 januari 2002 zijn ingeleverd.

“Er moet op een nieuwe manier worden nagedacht over de vormgeving van uitvaartcentra”, zegt Heethuis. “Yarden wil daarover ideeën opdoen en de ontwerpprijsvraag is daartoe een goed middel.”

Uitvaartcentra zijn een fenomeen uit de jaren zestig. “Werden overledenen vroeger meestal vanuit hun huis begraven”, legt Hekkema uit. “Na de Tweede Wereldoorlog veranderde dat. Er kwamen nieuwe woningtypen die zich niet leenden voor uitvaartrituelen. De dood werd bovendien zoveel mogelijk uit het leven van alledag verdrongen. Vandaar dat de meeste rouwcentra aan de rand van de stad staan. De gedachten daarover beginnen te veranderen. De dood krijgt weer een plaats. Architecten in spé kunnen daarbij een rol spelen.”

Kortom Magere Hein mag niet langer worden weggemoffeld in een sfeerloos gebouwtje ergens in uithoek. De man met de zeis moet weer een plaats krijgen binnen de stad. Die wens komt naar voren in de drie locaties die Hekkema en Heethuis uitzochten voor de deelnemers aan de prijsvraag.

“We zochten naar plekken in een grote stad en die vonden we in Den Haag”, vertelt Heethuis. “Een binnenstedelijke-, een stadsrand- en een idyllische locatie.” Het gaat om een bedrijfsterrein tussen de Schilderswijk en de Transvaalbuurt, het gebied rond het verkeersknooppunt Prins Clausplein en het duingebied waar vroeger Scheveningen Radio was gevestigd.

Hekkema: “Het zijn drie nadrukkelijk heel verschillende plaatsen, die de ontwerpers de mogelijkheid bieden aan te sluiten bij de problematiek van een grote stad. De idyllische locatie in het duingebied appelleert aan wat we ons in eerste instantie bij de plek van een uitvaartcentrum voorstellen. Tegelijkertijd is het strandleven vlakbij en daar moet in het ontwerp rekening mee worden gehouden. Het terrein tussen Schilderswijk en Transvaalbuurt ligt in een druk woongebied, waar verschillende culturen samenkomen. Het Prins Clausplein ligt naast de snelweg A12 en enkele grote Vinex-wijken. Moet er een ontsluiting komen vanaf de grote weg? De ontwerpers mogen het zeggen.”

Ten slotte kunnen de deelnemers ook zelf een plek bedenken waarvoor ze een rouwcentrum ontwerpen.

Willekeurig

“Mits ze kunnen motiveren waarom ze juist die plaats kiezen. Het is niet toegestaan om een willekeurige locatie in Amsterdam te nemen omdat iemand die toevallig kent”, zegt Heethuis.

Of het winnende ontwerp ook wordt uitgevoerd, is nog niet bekend. Wel zijn er plannen om aansluitend op deze prijsvraag een landelijke ontwerpwedstrijd voor stedenbouwkundigen te organiseren. “Begraven staat in de belangstelling. Mensen zoeken spiritualiteit en zingeving. Modern vormgegeven uitvaartcentra kunnen daarin een belangrijke rol spelen.”

Reageer op dit artikel