nieuws

De veiligheid de baas

bouwbreed Premium

‘Werkweigering op onveilige bouwplaats’ kopte Cobouw enkele weken terug. Het artikel ging over enkele gevallen waarin bouwvakkers het werk hadden neergelegd, omdat zij de arbeidssituatie te riskant vonden. In het verhaal kwamen vertegenwoordigers van organisaties van werknemers zowel als van werkgevers aan het woord.

FNV Bouw en de Hout- en Bouwbond CNV vroegen zich af of dat weigeren een trend aan het worden was. Bouwned verklaarde zo’n ontwikkeling toe te juichen, omdat “veiligheid op de werkplek niet alleen een zaak van werkgevers is maar net zo goed van werknemers”. “Het is”, meende Bouwned, “nog te vaak andersom: de werknemer zou het erbij laten zitten, de veiligheid op het werk niet serieus nemen.”

De Arbowet geeft een werknemer het recht bij ernstig gevaar voor zijn of andermans veiligheid en gezondheid, zijn werk met behoud van loon te onderbreken. Komt hij er met zijn werkgever niet uit, dan moet de Arbeidsinspectie het verlossende woord spreken.

Instructies

Maar de wet zegt nog meer: een werkgever moet zijn werknemers doeltreffend voorlichten en instrueren over de risico’s van het werk en de maatregelen die daarbij nodig zijn om het gevaar te beperken of weg te nemen. Zulke instructies moeten worden opgevolgd. Werknemers moeten bijvoorbeeld machines en gereedschappen op de juiste manier gebruiken, in het werk aangebrachte beveiligingen niet veranderen of weghalen en de hen verstrekte persoonlijke beschermingsmiddelen gebruiken.

De Arbowet legt duidelijk een eigen verantwoordelijkheid op de schouders van de werknemers. Maar die wordt weer minder helder door een recent ingevoerde verplichting die de werkgever oplegt erop toe te zien dat de betreffende voorlichting naar behoren is overgekomen. Dat is een verfijning van het begrip toezicht die ver kan strekken. Hoe uitgebreid moet dat toezicht van de werkgever wel zijn, hoe overtuigt hij zichzelf ervan dat de boodschap geheel is begrepen?

Boetebeleid

De Arbeidsinspectie probeert de vraag hierboven te benaderen door middel van een boetebeleid. Werknemers kunnen worden beboet (met maximaal 500 gulden) wanneer zij bijvoorbeeld de ter beschikking gestelde persoonlijke beschermingsmiddelen niet gebruiken of beveiligingen weghalen. Nog maar korte tijd geleden is het aantal voor werknemers beboetbare feiten flink uitgebreid. De werkgever blijft echter niet buiten schot: meestal krijgen beiden een boete. De Arbeidsinspectie is namelijk van mening dat gebrek aan toezicht mede oorzaak is van het door werknemers overtreden van de wet. Zij vindt het daarom wenselijk om behalve de werknemer, ook zijn werkgever een boete te kunnen opleggen voor nalatigheid van zijn toezichtsplicht.

Het is in dergelijke gevallen aan de inspecteur om te bepalen of er daadwerkelijk een boete aan de werkgever wordt opgelegd. Er moet dan sprake zijn van een oorzakelijk verband. Met andere woorden: het door de werknemer niet naleven van zijn verplichtingen moet in belangrijke mate zijn veroorzaakt door onvoldoende voorlichting en toezicht.

Bij het streven naar veiligheid wordt door bedrijven – het ligt voor de hand – nogal eens overwogen onwillige werknemers met een interne sanctie te confronteren. Als het om het niet dragen van een helm gaat, wil ook de Arbeidsinspectie wel eens vragen of de werkgever van de boosdoener een sanctiebeleid voert. Dit zou bij overtreding voor de werkgever ontlastend kunnen werken. Ons wordt deze vraag ook vaak voorgelegd. Het antwoord is steevast: weet waar je aan begint. Het opzetten en op goede wijze uitvoeren van een sanctieregeling vraagt veel energie. Hij moet in goed overleg tussen werkgever en werknemers zijn vastgesteld en is bovendien aan strenge wettelijke regels (van het Burgerlijk wetboek) gebonden.

Klokkenluiders

Een oplossing die in mijn ogen meer perspectief biedt is in het bedrijf een cultuur te creëren die openheid over veiligheid stimuleert, een cultuur die werknemers aanspoort onveilige situaties te melden bij de leiding van het werk. En als dit geen soelaas biedt, bij de directie van de onderneming. Ik doel op ‘klokkenluiders’ in de positieve betekenis van het woord. Een dergelijk systeem van interne bescherming hoeft niet gepaard te gaan met irritaties en conflicten, en zelfs niet met de noodzaak de Arbeidsinspectie om een uitspraak te vragen. Is uw bedrijf er klaar voor? U kunt dan met recht en reden uw werknemers aanspreken op hun veiligheidsgedrag en u bent de veiligheid de baas.

Reageer op dit artikel