nieuws

Boogbrug Stari Most wordt exact gereconstrueerd

bouwbreed Premium

In het Bosnische stadje Mostar is de reconstructie begonnen van de beroemde Ottomaanse stenen brug waaraan Mostar zijn naam dankt. Het Turkse bouwbedrijf Yapi Merkezi versterkt en repareert de funderingen en de gemetselde basis van de boogbrug die in 1993 werd kapotgeschoten.

Vanaf een loopvloer die rond de basis van de brug is gebouwd, boren medewerkers van het bouwbedrijf gaten vlak boven de waterspiegel van de rivier Neretva. Door injecteren van de ruimte onder en tussen de eeuwenoude fundering met een verharding wordt de structuur versterkt. In januari 2002 moet het werk klaar zijn voor de tweede fase: de exacte reconstructie van de boog. Dit werk wordt uitgevoerd door het Italiaanse aannemersconcern General Engineering.

De ambities zijn niet mis. Over twee jaar moet de brug uit 1556 tot in detail zijn teruggebracht in de oude gedaante. Het was het geschut van de Bosnische Kroaten dat de boog tijdens hevige gevechten om Mostar (letterlijk oude brug) aan stukken schoot. Daarmee maakten ze een einde aan de wereldberoemde creatie van architect Mimar Hayreddin die de twee middeleeuwse torens aan weerszijden van de rivier met elkaar verbond.

Brokstukken

Met zijn overspanning van 28,6 meter was de elegante ‘Stari Most’ eeuwenlang de langste stenen boog van Europa. Brug en stad staan op de werelderfgoedlijst van Unesco. Unesco is, met onder meer Wereldbank en EU, geldschieter van het project. Ook de Nederlandse regering heeft geld beschikbaar gesteld.

In 1997 visten Hongaarse duikers van de SFOR-troepen 140 kalkstenen brokstukken uit de rivier. Nu liggen ze uitgestald op een plateau dat aan de rivieroever is opgebouwd. Ze moeten stuk voor stuk terugkomen op hun oude plaats in het 77 centimeter dikke en vier meter brede gewelf van de brug. Hun plaats in de brug is nauwgezet in kaart gebracht. Aanvullend bouwmateriaal vinden mag geen probleem zijn; de groeve waaruit de blokken 450 jaar geleden zijn gehouwen, is nog steeds in gebruik.

Het reconstrueren van de boog is een lastige opgave. Om maximale authenticiteit te bereiken, worden constructietechnieken en details uit de 16de eeuw gebruikt. De Ottomaanse bouwers gebruikten een complex systeem van ijzeren klemmen en deuvels om de steenblokken bij elkaar te houden. Daarvoor kerfden zij in de stenen uitsparingen die zij vervolgens met lood vulden. Bij de reconstructie worden soortgelijke verbindingen gebruikt om de elementen aan elkaar te klinken.

Verder is uitvoerig onderzoek gedaan naar de gebruikte steen. Dit om te voorkomen dat kleurverschillen zichtbaar zijn tussen de oude elementen -die zes jaar in het water hebben gelegen- en nieuwe blokken, die noodgedwongen moeten worden gebruikt. Onderzoek wordt ook verricht naar de samenstelling van het cement tussen de stenen. Volgens de overlevering zou daarvoor een mengsel van eieren en geitenhaar zijn gebruikt.

De reconstructie van de brug is het begin van een complete restauratie van het oude Mostar. De meeste monumentale gebouwen in het stadje verkeren nog in dezelfde uitgebrande en kapotgeschoten staat als vlak na de oorlog. Reconstructie van de brug geldt als meer dan een fysiek herstel van oorlogsschade. De Stari Most staat ook symbool voor de verbondenheid van de verschillende etnische bevolkingsgroepen in Bosnië.

Reageer op dit artikel