nieuws

Rijk bezit kwart van alle grond, Fortis slechts één procent

bouwbreed

Grondbezit, grondgebruik en grondprijzen zijn gewoonlijk omhuld met geheimzinnigheid. Het wetenschappelijk bureau van de Socialistische Partij heeft maanden geïnvesteerd om de machtsverhoudingen in kaart te brengen. De uitkomst maakt duidelijk dat de overheid 24 procent van alle grond bezit, bankverzekeraar Fortis 1,25 procent.

Statistieken over grond worden nauwelijks bijgehouden en het is dan ook een huzarenstukje om daarover cijfers boven water te tillen. Geduldig spitwerk en onderzoek bij het Kadaster hebben geresulteerd in het rapport ‘Ruimte voor iedereen’.

De overheid bezit de meeste grond. Ze heeft ruim een half miljoen hectare en het bezit van de gemeenten wordt op nog eens 300.000 hectare geschat. Met 24 procent van de in totaal 4,15 miljoen hectare spant de overheid de kroon als grondbezitter.

Ook zand- en grindbedrijven en bijna alle waterleidingbedrijven verdienen de titel grootgrondbezitter. Natuurorganisaties als Natuurmonumenten en de provinciale stichtingen van landschappen hebben gezamenlijk 166.600 hectare. Eigenaren van bebouwde gebieden moeten het met minder hectare doen: spoorwegen (12.000 hectare), Schiphol (760 hectare) en KPN-Telecom (418 hectare).

Vastgoedbedrijven hebben veel strategische grondposities in handen van woningen, winkelpanden en kantoorruimtes. Conglomeraten als Amvest, Fortis, Bouwfonds en de ABP-dochters zijn echter niet scheutig met informatie over hun kavels.

Bouwbedrijven vallen meestal niet onder de grootgrondbezitters, hoewel de grote bouwers vele hectaren in bezit hebben voor eigen gebruik. NBM-Amstelland bezit 610 hectare en nog eens 140 hectare in vastgelegde afspraken, Heijmans heeft de beschikking over 574 hectare en Volker Wessels Stevin bezit potentieel 672 hectare.

Daarbij tekenen de onderzoekers echter aan dat aannemers de grond niet per se hoeven te kopen om te kunnen bouwen. Veelal volstaan zij met opties op koop. Als deze opties zijn geregistreerd en zijn terug te vinden bij het Kadaster. In 1998 waren 829 opties geregistreerd voor 2099 percelen met een totale oppervlakte van 5300 hectare. Het komt ook vaak voor dat een acte alleen wordt opgemaakt bij de notaris en daardoor geheim blijft totdat er concrete bouwplannen zijn.

Tijhuis

Bouwbedrijven hebben wel zwaar geïnvesteerd in de bouwgrond van Vinexlocaties. De grootste huizenbouwer Wilma/NBM Amstelland bezit 1300 hectare (zie ook staatje). Het Bouwfonds Nederlandse Gemeenten profiteerde van het feit dat vanaf 1985 veel gemeenten hun grondbedrijf opdoekten.

Het relatief kleine bouwbedrijf Tijhuis heeft via constructies 1100 hectare bouwgrond (waarvan de helft op Vinexlocaties) in handen en steekt zo met kop en schouders uit boven grotere broers als Slokker (50 hectare), IBC (150 hectare) en Verwelius (100 hectare).

Onderzoeker Schouten van het wetenschappelijk instituut SP, voorspelt dat het nieuwe grondbeleid van het Rijk negatief zal uitpakken voor kleinere aannemers. “De nieuwe exploitatievergunning pakt waarschijnlijk zeer gunstig uit voor de grote ontwikkelaars, maar drukt naast de freeriders ook de kleine aannemers uit de markt. Gemeenten sluiten nu eenmaal veel liever contracten met één grote partij dan met vele kleintjes.” Verder denkt hij dat de grondprijzen – ongeacht de ontwikkeling van de economie – verder zullen stijgen omdat het aantal claims op grond alleen maar hoger wordt.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels