nieuws

De rijdende rooimeester zoekt naar alledaagse redelijkheid

bouwbreed

De bouwwereld is bekend met arbitrage: een bindende uitspraak door deskundigen. Ook is er de rechterlijke uitspraak, maar hoe vaak roept de rechter dan niet toch deskundig advies in.

In de bouw kan men moeilijk zonder deskundigen. Ook bouwtoezicht vraagt deskundigheid. Weliswaar is de bouwregelgeving zo duidelijk mogelijk gesteld, maar dat kan niet voorkomen dat een bouwambtenaar iets heeft van een exegeet. Dat is nodig omdat regels soms vragen oproepen, innerlijk tegenstrijdig zijn en ruimte bieden voor verschillende interpretaties. Vaak ook speelt het gevoel mee. Denk maar aan de uitbouw van de buren.

Burenruzie

Diensten Bouw- en woningtoezicht kunnen bogen op een uitgebreide ervaring en als geen ander weten ze dat een bouwconflict tussen buren diepe sporen kan trekken. De procedures die naar aanleiding van zo’n conflict worden gevolgd kosten tijd en geld en het is altijd weer de vraag of zo’n conflict uiteindelijk een winnaar kent.

De voorgenomen verruiming van het vergunningvrij bouwen leidt, zo stellen met name gemeentelijke diensten Bouwtoezicht, tot een toename van het aantal bouwconflicten.

En toch is dat de vraag, zelfs als we daar de voorgenomen vereenvoudiging van de bouwregelgeving bij meenemen.

Ten eerste kan het wel eens zo zijn dat de uitgebreidheid van de bouwregelgeving eerder het aantal conflicten met bijbehorende procedures bevordert, dan dat die daarop een dempende werking heeft.

Ten tweede lijkt er ook in het bouwtoezicht sprake te zijn van een autonome groei van conflicten. Men moet dan denken aan de gevoeligheid rond privacy en ego’s, het opkomen voor gerechtvaardigde (financiële) belangen, een grotere bereidheid tot procederen, het wegvallen van financiële drempels daarvoor en een grotere vertrouwdheid met procederen in het algemeen.

Mediation

Daarmee ontstaat het beeld dat er een toename van het aantal conflicten kan worden verwacht, maar dat de oplossing niet langer vanzelfsprekend van de zijde van gemeentelijke diensten Bouwtoezicht komt. De conflicten bij de rechter op z’n bordje te leggen lijkt ook geen oplossing, netzomin als arbitrage dat is.

Misschien dat daarom eens in het bouw- en woningtoezicht een experiment moet worden gestart met mediation. Deze krant berichtte daar op 26 juni van vorig jaar over: “Mediation is herstel van de communicatie. Zodra partijen door elkaars bril naar het conflict hebben gekeken, ligt de weg naar een oplossing open.” De gedachte daarbij is dat mensen best bereid zijn zich met redelijke en bovenal goede argumenten te laten overtuigen.

Wellicht dat men zich bij de invulling van mediation kan laten leiden door ervaringen uit het verleden en wel door de voorloper van het gemeentelijk Bouw- en woningtoezicht: het instituut van ree- of rooimeesters, dat opkwam in de vijftiende eeuw.

Tv-figuur

Ree- of rooimeesters waren in de eerste plaats deskundigen: bouwers en architecten. Zij handelden op verzoek van particulieren en oordeelden naar bevind van zaken. Zij namen ten opzichte van het gemeentebestuur een vrij zelfstandige positie in. Voor hun beschikbaarheid kregen ze van het bestuur een bescheiden vergoeding, de aanvrager betaalde wat en tegelijk leverde hun inspanning werk op voor hun particuliere bedrijf. De basis voor hun handelen was hun deskundigheid, inlevingsvermogen en redelijkheid, en dan doe ik deze personen in hun bekwaamheid nog te kort.

Mogelijk dat de figuur van rooimeester bruikbaar is voor de mediator. In zekere zin is er een overeenkomst met de tv-figuur ‘de rijdende rechter’. Ook die zoekt op een zo laag mogelijk niveau redelijkheid, zich baserend op het bestaand recht. Een vorm van deskundigen-rechtspraak ter plaatste: de rijdende rooimeester.

Dit is deel 2 in een serie over vergunningvrij bouwen. Deel 1 verscheen op 15 januari.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels