nieuws

Wall House een duur kunstwerk om in te wonen

bouwbreed Premium

Groningen heeft er met het Wall House aan de Hoornse Plas een architectonische eyecatcher bij. Het woonhuis ‘hangt’ aan een 45 centimeter dikke betonnen muur waar je letterlijk doorheen moet om van het ene naar het andere vertrek te komen. De bouw van het kleurrijke ‘kunstwerk’ dat vanaf september voor het publiek is te bezichtigen is verre van traditioneel.

De Amerikaanse architect John Hejduk heeft zijn geesteskind niet meer mogen aanschouwen. Vorig jaar stierf hij op 71-jarige leeftijd, maar wel met de wetenschap dat zijn bijna dertig jaar oude ontwerp uiteindelijk in Groningen verrijst. Al in 1995 nam de gemeente Groningen het initiatief tot de bouw. Uiteindelijk kwam pas dit jaar het Wall House daadwerkelijk van de grond, toen Wilma BV zich bereid toonde om het niet alledaagse woonhuis voor eigen risico te realiseren.

Kalmte

Het Wall House ontleent zijn naam aan de 13,5 meter hoge en 18 meter lange betonnen, 45 centimeter dikke muur. “Het werk is verre van traditioneel. Hejduk wilde een zo strak mogelijke wand. Daarom werd besloten om de wand op één dag in het werk te storten. De risicovolle operatie verliep uiteindelijk probleemloos door een grondige voorbereiding, nauwkeurige planning en vooral door kalm te blijven” aldus hoofduitvoerder Albert Bos van Wilma.

De bekisting bestond uit een element van 2,40 bij 2,70 hoog. De muur telde maar liefst 42 trilkokers die zich om de tachtig centimeter bevonden. Voor de fundering gingen acht meter lange betonpalen de grond in en om de 3,5 meter bevinden zich zijbeuken. De bekisting is berekend op windkracht twaalf. Om de daarbij ontstane trekkracht aan de fundering op te kunnen vangen is deze voorzien van 18 kilo newton ballast bestaande uit zakken zand van één kubieke meter.

Ook bij Bos’ collega Theo Vorenkamp staat die bewuste 28-ste maart nog altijd op het netvlies gebrand. “Die morgen was het twee graden. Toen de temperatuur naar nul daalde hebben we nog de samenstelling van het cement gewijzigd en 25 procent A-cement vervangen door het sneller hardende C-cement.”

De kolossale wand vergde 108 kuub beton. Van de fundering tot de stort nam zes weken in beslag. “Alleen al het ontkisten duurde een week.” Buiten laat Bos het resultaat zien. Hij strijkt tevreden met zijn hand over de muur. “Beton liegt nou eenmaal niet.”

Het onderkomen is zeker geen doorsneehuis. Bij binnenkomst leidt een betonnen trap direct naar de eerste verdieping die overgaat in een 25 meter lange gang.

Stalen liggers

De vloer steunt op twee stalen liggers. De betonnen trap en vloer van de zogenaamde studio, een ruimte gelijk aan het begin van de gang, werden eveneens in het werk gestort om constructieve redenen. Vorenkamp: “De hele constructie is vrij dragend. De constructeur is hier niet uitgegaan van het principe hoe licht het kan, maar hoe sterk het moet.”

Aan het eind van de gang bevindt zich een woonvertrek. Binnen varieert de hoogte van 3,60 meter in de studio tot 2,40 in de overige vertrekken.

Een bezoek aan het Wall House is een ervaring op zich. Elk van de vertrekken is namelijk alleen bereikbaar via de betonnen wand. Normaal gesproken loop je nooit door een muur, maar hier moet je wel, wil je van het ene naar het andere vertrek.

De wenteltrap naar de tweede verdieping en begane grond, bevindt zich vlak voor de betonnen wand. De trap is gehuisvest in de grijze toren waarvoor 4500 kalkzandstenen schuin werden doorgeknipt. De wand werd vervolgens bekleed met 10 centimeter tempex. Op de kleurrijke gevels werd Isoned aangebracht, een buitenisolatie van weefsel en sierpleister die in verschillende kleuren is aangebracht. Daarbij is uitgegaan van de kleuren op de maquette. Vorenkamp: “Dat was nog een hele klus omdat eerst de RAL-kleuren moesten worden gevonden.”

Casco

Het huis dat Wilma BV casco oplevert heeft een vloeroppervlak van 140 vierkante meter. De toekomstige eigenaar die een kleine drie miljoen moet neertellen, krijgt volgens Bos “een kunstwerk om in te wonen”. De twee verdiepingen lijken optisch aan de gevel te hangen. In feite rusten ze op zes kolommen van staal, wapening en beton met een diameter van 25 centimeter. Tussen de bouwlagen is 40 centimeter ruimte.

“Geen enkele maat van een verdieping is repeterend” merkt Vorenkamp op. “De vertrekken en ramen hebben nagenoeg allemaal afgeronde hoeken. De straal van het geïsoleerde Thermopane-glas was uiteindelijk bepalend voor het ontwerp en varieert van tachtig centimeter tot vier meter. Met een computergestuurde freesmachine zijn vervolgens de mallen gemaakt.”

Lijmtangen

De vloeren zijn van beton, de gevelconstructie is van hout. De 80 centimeter hoge borstwering is opgebouwd uit houtskeletbouw waarop de kozijnen zijn gesteld. Vorenkamp: “Alle wanden zijn geprefabed, maar de kozijnen zijn zeer bepalend voor de vorm. Ik heb zestig lijmtangen moeten bestellen om het bovenste kozijn te stellen.”

Bij de uitvoering zijn zo min mogelijk concessies gedaan aan het ontwerp van Hejduk. Uiteindelijk is er wat minder beton gebruikt en op de begane grondvloer moest een extra deur komen met het oog op de brandveiligheid. Wat de architect ook niet had bedacht maar wat wel is toegevoegd is een betonnen bak (2,5 bij 2,5 meter) in de kelder. Mocht de koper ooit naast zijn huis willen uitbreiden, dan kan op een relatief makkelijke manier een ondergrondse verbinding worden gemaakt. Bos: “Dat spaart straks een hoop geld èn tijd.”

In het kader van de architectuur- en cultuurmanifestatie Blue Moon die van 28 augustus tot en met 23 september in Groningen plaatsvindt, organiseert Platform GRAS rondleidingen, waarin ook het Wall House zal worden bezocht. Voor informatie:050-3123395.

Projectgegevens

Hoofdaannemer

Wilma BV, Groningen

Projectarchitect

Thomas Müller i.s.m. Otonomo architecten, Groningen

Constructeur

Dijkhuis, Groningen

Houtskeletbouw en kozijnen

Harryvan, Slochteren

Schilderwerk

Nico Kool, Groningen

Eigenaar moet drie miljoen neertellen voor betonkolos

Reageer op dit artikel