nieuws

Opslag in zand levert water van goede kwaliteit

bouwbreed Premium

In het kader van de Kenia-artikelen van de TU-studenten Civiele techniek Delft, een persoonlijk verslag over het ontwerpen van zogeheten ‘sand storage dams’ in het Kitui-district. Omdat SASOL (Sahelian Solutions) Foundation weinig inzicht heeft in de technische achtergrond van de dammen, zijn de Nederlandse studenten ingeschakeld.

Tijdens ons verblijf van 16 weken in Kenia kwamen wij voor het eerst in contact met de SASOL Foundation. Dit is een NGO (Non Governmental Organisation) die zich ten doel heeft gesteld te bewijzen dat een simpele, goedkope technologie voor waterinfrastructuur het leven in semi-aride en aride gebieden kan verbeteren. Vervolgens kunnen andere ontwikkelingsorganisaties en autoriteiten deze technologie voor waterinfrastructuur kopiëren. SASOL is een kleine organisatie, die opereert in het Kitui-district.

Het Kitui-district is één van de twaalf districten die samen Eastern Provence vormen. Het district heeft een oppervlakte van 20.566 vierkante kilometer, inclusief het ruim 6000 vierkante kilometer grote Tsavo National Park, en er wonen ongeveer 600.000 mensen. Het is er heet en droog. In de hogere gedeelten valt zo’n 500 tot 760 millimeter regen per jaar en in de lager gelegen gedeelten minder dan 500 millimeter. Eén op de drie oogsten mislukt en het klimaat maakt dat intensieve landbouw moeilijk is. De mensen houden vee en de landbouw bestaat voornamelijk uit de teelt van maïs en bonen. Het grootste probleem in Kitui is het gebrek aan water. In de droge tijd moeten mensen soms 30 kilometer lopen om water te halen. Regenwater vloeit ongebruikt af naar de Indische Oceaan.

Aanpak

SASOL is in 1992 opgericht door een aantal mensen, onder wie twee Nederlandse ontwikkelingswerkers, die zagen dat de meeste ontwikkelingsprojecten weinig impact hadden op het leven van de mensen. Het idee van SASOL is dat mensen actief betrokken moeten worden bij het oplossen van hun eigen problemen. Deze ‘bottom-up’-aanpak blijkt veel succes te hebben.

SASOL gebruikt de sand storage dam om de bevolking van Kitui van water te voorzien. De dam wordt gemetseld met stenen die in de omgeving door de bewoners bij elkaar worden gezocht. SASOL levert het cement en een metselaar, de bevolking zorgt voor de rest.

Wanneer de dam gereed is, wordt het reservoir achter de dam geleidelijk gevuld met sediment. Het water dat achter de dam staat, wordt opgeslagen in het zand dat achter de dam bezinkt. Op deze manier wordt oppervlaktewater vermeden (malaria). Het water wordt met putten of door middel van ‘scoop-holes’ aan het reservoir onttrokken. Op deze manier wordt het water door het zand gefilterd en de verdamping is een stuk minder dan in het geval van een ‘open’ reservoir.

Ondertussen heeft SASOL meer dan 200 dammen gebouwd. In 2000 is een project gestart dat voorziet in de bouw van nog eens 115 dammen.

De effecten van de dammen zijn duidelijk zichtbaar. Op plaatsen waar mensen 20 kilometer moesten lopen om water te vinden zijn dammen gebouwd, die het water tot op 2 kilometer dichtbij brengen. De tijd die vroeger besteed werd aan het halen van water, kan nu worden besteed aan school of het cultiveren van land.

Afzondering

Het SASOL-ontwerp voor de sand storage dammen is gebaseerd op ervaring. Door middel van ‘trial and error’ wordt er aan het ontwerp gesleuteld. Gedurende twee weken zijn vijftig dammen bezocht en geëvalueerd. De vijf weken hierna zijn we op het platteland van Mangina geweest om de bouw van de dammen te bestuderen. Tijdens deze periode hebben we ervaren hoe het is om in totale afzondering te leven op het platteland van Afrika. Geen stromend water, geen elektriciteit of telefoon. De periode in Mangina was erg nuttig voor ons project omdat we inzicht hebben gekregen in de eenvoudige bouwmethodes die toegepast worden. Alles wordt met de hand gebouwd; de fundering wordt met de hand uitgehakt, stenen worden gebroken met grote hamers en het water voor het cement wordt met ezels uit de dichtstbijzijnde rivier gehaald.

In Nairobi wordt een verbeterd ontwerp gemaakt. Tevens wordt een constructiehandleiding, een gebruikersplan en een onderhoudsplan geschreven voor SASOL.

Reageer op dit artikel