nieuws

Spoorwegemplacement als tweede maaiveld

bouwbreed Premium

Met inventiviteit, lef en veel geduld valt er in Nederland nog heel wat te bouwen zonder de uiterste grenzen van de rode contouren geweld aan te doen. Bijvoorbeeld een tweede maaiveld boven het bestaande maken en daarop kantoren, scholen, verzorgingshuizen en woningen te bouwen. Bijna elk spoorwegemplacement is te gebruiken om te overbouwen. Dr. Dick K.J. Tommel over de voordelen ervan en het vermogen in “lange termijnen” te denken.

De bouwplannen om bovenop rangeerterreinen te wonen, werken en recreëren bestaan al langer. NS Vastgoed, Grontmij, IBC Vastgoed (nu opgegaan in Heijmans), Dura Vermeer Groep en Amstelland Ontwikkeling hebben in hun hoofd de tekeningen al klaar. Geen saai kantorencomplex, maar een pluriforme inrichting met veel groen, die de stadsdelen weer aan elkaar rijgen. Want in veel gevallen doorsnijden rangeerterreinen nu de stad. Tommel, oud-staatssecretaris van VROM, treedt op als woordvoerder van genoemde partijen.

“Veel spoorwegemplacementen zijn onder voorwaarden te overbouwen. Ze dienen groot genoeg en goed bereikbaar te zijn. De betreffende gemeenten moeten vol zitten en geen bouwgrond meer kunnen uitgeven. Want bouwen op een tweede maaiveld is duur. Niettemin is de animo om dicht bij het spoor te werken en te wonen zeer groot.” Hoewel veel gemeenten zich geïnteresseerd tonen voor de plannen om spoorwegemplacementen te overkluizen, richt de initiatiefgroep zich voorlopig uitsluitend op de rangeerterreinen in Amersfoort en Haarlem.

Rangeerfout

Tommel, zelf woonachtig in Amersfoort op drie huizen afstand van het station, zou gerust boven het spoorwegemplacement willen wonen. Hij is niet bang dat een paar meter onder zijn bed een rangeerfout met een LPG-trein kan worden gemaakt. “Het risico is gering, maar niet nul. Boven mijn hoofd kan trouwens een vliegtuig neerstorten. Er rijden nu eenmaal chloor- en LPG-treinen langs Amersfoort. De chloortreinen vormen nauwelijks een probleem. Ze rangeren er niet en het vervoer van chloor is aan zeer strenge veiligheidseisen gebonden. De LPG-trein rangeert er wel, daarvoor moet een oplossing worden gezorgd. Hier ligt niet zozeer het risico aan ten grondslag als wel de groepsnorm. Het risico blijft namelijk hetzelfde, maar de groep mensen die slachtoffer van een LPG-ramp kan worden is groter als boven het emplacement wordt gewerkt en gewoond. De groepsnorm ligt gevoelig in Nederland. Als er jaarlijks duizend verkeersdoden vallen, registreren we dit en gaan over tot de orde van de dag. Als we bij een grote ramp vijftig doden betreuren, zijn we ontdaan.”

Veiligheid

De studies naar het wonen en werken boven emplacementen en de veiligheid beperken zich niet tot de stations in Amersfoort en Haarlem. Het is een integrale studie hoe je het één kunt combineren, terwijl het andere op een veilige manier door blijft gaan. Daar zijn drie directoraten-generaal bij betrokken. Tommel: “De DG Ruimtelijke Ordening stimuleert de ontwikkelingen van intensief ruimtegebruik. De DG Milieubeheer kijkt kritisch naar de veiligheid en dat spoort niet met elkaar. De één wil kantoren en huizen langs spoorlijnen bouwen en tegelijkertijd zegt de ander: dat mag niet want dan overschrijd je de normen voor het risico. De derde DG is van goederenvervoer. Met die drie moeten we er uitkomen. In die studie speelt ook de Betuwelijn een rol als mogelijke uitkomst voor het vervoer van gevaarlijke stoffen van west naar oost. Het transport van chloor over spoor is misschien te reduceren als fabrieken worden verplaatst. Dat is een kwestie van geld en onderhandelen. Het Rijk zal moeten investeren, om de aanzet te geven tot uitvoering van de Vijfde nota. Daarin staat onder andere dat het binnenstedelijk gebied beter moet worden benut. Dan moet het kabinet ook de veiligheidsproblemen oplossen. Hoe, daar kunnen we met elkaar over praten. Maar dat het moet is evident, anders kun je de rangeerterreinen niet gebruiken. We hebben wel het gevoel dat we daar nog dit jaar uitkomen.”

Lange termijnen

Stel dat het lukt en de vergunningen om te bouwen zijn binnen, dan zijn er evenwel nog wat hindernissen. Nederland heeft aanzien verworven in het bouwen onder de zeespiegel. Maar kunnen we ook op een tweede maaiveld bouwen? “Tommel: “Die ervaring moeten we uit het buitenland halen. Frankrijk, Amerika, Japan en vooral Hongkong kunnen ons goede diensten bewijzen. Dan zijn we er nòg niet. Waar Frankrijk rustig een station een aantal jaren sluit om erop te bouwen, zal in Nederland het vervoer over rails gewoon moeten doorgaan. Dat vergt extra veiligheidseisen en een veel langere bouwperiode.

Tommel overdrijft geen woord als hij zegt: “We denken in lange termijnen.”

Reageer op dit artikel