nieuws

Rijk mist toverdrankje voor pps

bouwbreed

Publiek-private samenwerkingsprojecten (pps) van het Rijk komen niet van de grond. Terwijl overheden en private partijen lokaal en provinciaal succesvol samenwerken, ziet het Rijk geen kans enige voortgang van betekenis te boeken. Zelfs het zogenaamde ‘laaghangend fruit’ wordt niet geplukt. Tweede-Kamerlid Hendriks (PvdA) ergert zich aan de trage gang van zaken.

Van de 21 kansrijke projecten die zijn voorgesteld, zijn er maar zes die tot concrete resultaten hebben geleid. Daarvan zijn de meeste bovendien gewoon moderne aanbestedingmethoden of vormen van voorfinanciering.

De A59 en de HSL-Zuid Infraprovider, het zijn voorbeelden van slim financieren en slim aanbesteden. Maar er is geen sprake van een directe relatie zoals die tussen de private gebruiker en de prijs. De vertragingsreden is onduidelijk behalve dan dat vooral projecten waar de Rijksoverheid bij betrokken is, mislukken of voortsukkelen.

Zou het misschien komen door de bemoeizuchtige natuur van de betrokkenen? Of komt het wellicht doordat we landelijk geen kaas hebben gegeten van interactief besturen? Is de verschotting zo sterk dat private partijen bij voorbaat kansloos zijn? De rapportage biedt geen inzicht in de specifieke knelpunten, risico’s, afwegingen en mogelijke oplossingen.

Al in 1998 sprak Wouter Bos over ‘de tragiek van het denken over pps’. Het CDA meldde in 2000 een ‘rottingsproces’ van het laaghangend fruit. Al twaalf jaar wordt gepraat en worden seminars georganiseerd. Fraaie doelstellingen, mooie plannen maar het ontbreekt aan voortgang en resultaten.

Anders

Dat moet anders. Pps is te waardevol om te doen alsof er niets aan de hand is. Er is een scherpere definitie en een gerichte aanpak nodig.

Als pps-projecten alleen succesvol zijn met buitengewoon complexe pps-processen, gaat het niet lukken. Een intentieverklaring is niet genoeg. Succes is pas te meten als een project afgerond is. “Dit zijn de nieuwe kleren van de keizer. Iedereen kijkt, maar niemand zegt dat hij naakt is.” Langer dralen is funest voor de voortgang van pps-projecten.

Vorige week zou een overleg plaatsvinden dat zou gaan over de voortgang van de pps-projecten. Zowel de voortgang als de rapportage is volstrekt onvoldoende. Ik pleit voor een analytische voortgangsrapportage, want dan zal blijken dat er nauwelijks voortgang is. En dan zal ook blijken hoe dat komt.

Te veel regels, te veel bemoeizucht. Te weinig commitment, te weinig ruimte voor creativiteit. Een gebrek aan politieke moed om projecten af te blazen of juist goed te keuren. Te weinig duidelijkheid vooraf over de voorwaarden. Het overleg met de minister is opnieuw uitgesteld. Dat is symbolisch voor het instrument pps.

De PvdA vindt pps nog altijd veelbelovend. Vooral omdat de overheid en het bedrijfsleven erin samenwerken om grote investeringsprojecten te realiseren. Het gaat bij grote investeringen om complexe vraagstukken met betrekking tot ruimtelijke ordening, woningbouw, mobiliteit, milieu en economische ontwikkeling.

Vroegtijdig

Vroegtijdig inschakelen van de particuliere sector als meedenker, ontwerper en exploitant zorgt voor een completer beeld van de mogelijke kosten en baten. Het verbetert de beslissingen en zorgt voor creatievere en goedkopere oplossingen. Het confronteert bovendien potentiële toekomstige gebruikers met de kosten van hun wensen. Zoals bij de aanleg van de Maasvlakte.

Vooraf dient wel vast te staan dat er maatschappelijk draagvlak voor een project is. Dat vergt allereerst een politiek besluit. Laten we beginnen met projecten waarvan het draagvlak vaststaat. Zoals het groen op IJsselmonde. Zoals de A13/16. Zoals de nieuwe zeesluis voor de Amsterdamse haven!

Als pps werkelijk iets moet kunnen bijdragen, zullen we de zieke patiënt zo snel als mogelijk moeten beademen en tot leven wekken. Lukt dat niet, dan rest slechts een begrafenis met mooie toespraken. Ik wil me inzetten voor een laatste poging. Maar wel concreet graag. En met een resultaat op korte termijn!

Reageer op dit artikel