nieuws

Voortgang Vinex blijft drama

bouwbreed Premium

Het bouwtempo op Vinex-locaties staat nog steeds onder druk. Aanpassing van bouwprogramma’s en een tekort aan bouwvakkers bedreigen de voortgang. Bovenal lijkt echter een reeks nieuwe rechtszaken roet in het eten te gooien.

Oorspronkelijk zou de Vinex operatie nu op haar einde moeten lopen. Eigenlijk was 2005 de opleveringsdatum van de laatste van bijna een half miljoen Vinex-huizen. Gaandeweg is de uitlooptijd stilletjes verlengd tot 2010 en het ziet ernaar uit dat die extra tijd voor veel bouwlocaties hard nodig is.

Bijna alle locaties hebben te kampen gehad met aanloopproblemen. Grondverwerving en samenwerkingsverbanden hebben vaak jaren vertraging opgeleverd, waardoor de bouw veel later is begonnen. Nog steeds lopen de procedures niet vlekkeloos. Een reeks van recente rechterlijke uitspraken zorgt voor fikse vertraging en legt in het ergste geval de bouw lam.

De meest recente uitspraak is van de Raad van State over de Waalsprong bij Nijmegen. De gemeente heeft verzuimd een milieueffectrapportage (mer) te maken voor de zesduizend huizen. De gemeente ging ervan uit dat de rapportage van negen jaar geleden nog wel van kracht zou zijn. De locatie ligt ook al onder vuur door bemoeienis van staatssecretaris De Vries van Verkeer en Waterstaat die delen wil schrappen, omdat de Rijn meer ruimte moet krijgen.

Ook de mer van de locatie Oosterheem bij Zoetermeer was niet op orde en de rechter heeft daar een bouwstop opgelegd. De koopcontracten van de eerste paar honderd huizen van de in totaal achtduizend huizen moesten daardoor worden ontbonden.

Tegen een vergelijkbare beslissing loopt de gemeente Ede aan bij de bouw van de 3500 huizen in Kernhem. De Raad van State heeft een bouwstop opgelegd totdat een deugdelijke mer op tafel ligt.

Sloop

De procedures van de Forbo-fabriek in Saendelft bij Zaanstad hebben de meest verregaande consequenties gehad. Daar zijn een paar honderd gloednieuwe huizen afgebroken, omdat de gemeente te weinig rekening heeft gehouden met geurzones en uitbreidingsplannen van de linoleumfabriek.

Enkele jaren daarvoor lag de gemeente in de clinch met de Europese Commissie in Brussel over de aanbestedingsprocedure. De bouwstroom moest worden omgegooid en pas een half jaar geleden zijn de eerste huizen van de in totaal vijfduizend woningen opgeleverd.

Vuurwerk

Vuurwerk en munitie hebben bij twee locaties heftige discussies losgemaakt. Op de locatie Ypenburg bij Den Haag is het bestemmingsplan vernietigd door de Raad van State. De munitie is daar op last van het ministerie van VROM grotendeels verwijderd. En uitgerekend in Enschede staat vuurwerkfabriek Haarman op een veel te kleine afstand van de nieuwe huizen op de locatie Eschmarke.

Ook de bouw van tienduizend huizen op Vathorst (Amersfoort) loopt minimaal een jaar vertraging op door een uitspraak van de Raad van state die oordeelde dat de ontsluiting niet op orde is. In eerder stadium heeft de rechter een deel van het streekplan vernietigd en de gemeente met veel extra werk opgezadeld.

Discussie over infrastructuur speelt ook de grootste locatie van Nederland – Leidsche Rijn – parten. Bovendien heeft de Raad van State een deel van het bestemmingsplan voor het bedrijventerrein vernietigd. De gemeente Utrecht heeft daarnaast nog diverse procedures lopen tegen speculanten.

Tekorten

Juridische problemen zijn niet de enige obstakels die de voortgang bedreigen. Het tekort aan arbeidskrachten is zeker in de bouw nijpend. Vooral het tekort aan onderaannemers en installateurs voert de druk op.

Maar ook tekorten aan zand, heipalen of andere materialen zetten de planning onder druk. Voorzitter Hoefsloot van de Neprom (belangenorganisatie van projectontwikkelaars) voorspelde dat de locaties nog zeker vier jaar last van zullen houden van uitvoeringscapaciteit.

Ook de hele kwaliteitsdiscussie kan veel tijd kosten. Als gemeenten de kritiek over de kwaliteit van de locaties echt ter harte nemen, betekent dat het omgooien van oorspronkelijke plannen. Ook grote projectontwikkelaars werken aan flexibeler bouwpakketten die kopers meer keuzevrijheid geven. Ontwikkeling, maar vooral uitvoering van dit soort pakketten, vergt extra tijd. De gemeenten Haarlemmermeer en Pijnacker hebben nu al aangegeven de vertraging voor lief te nemen om meer kwaliteit te kunnen realiseren.

Ook de nieuwe grondexploitatievergunning die eenderde vrije kavels wil afdwingen, zal extra inspanning en dus tijd kosten. Uit recent onderzoek van Bouwcentrum Expo bleek dat slechts 157 van de 531 ondervraagde gemeenten vrije kavels in de verkoop hebben. Als inderdaad serieus werk wordt gemaakt van individueel opdrachtgeverschap dan gaat het bouwproces langer duren.

Vertraging betekent over het algemeen dat de vraag slecht op het aanbod aansluit. De prijzen blijven daardoor onder druk staan. De huizenkoper draait op voor de gestegen kosten van de vertraging, ongeacht wat daarvan de oorzaak is. Aan de andere kant is een positief effect dat de bouwprogramma’s nog eens kritisch tegen het licht worden gehouden.

Reageer op dit artikel