nieuws

Geen onsje puin verlaat ongezien de vernietigde wijk

bouwbreed Premium

Niet alleen Enschede, heel Nederland herdenkt dezer dagen de dramatische gebeurtenissen van 13 mei vorig jaar. Een complete woonwijk vloog de lucht in nadat een, om de hoek gelegen, vuurwerkfabriek vlam had gevat. Er vielen 22 doden.

Vele honderden gezinnen liepen een traumatische ervaring op.

Nog dagelijks worden ze aan 13 mei 2000 herinnerd.

Een zonovergoten zaterdag die ’s middags plotsklaps veranderde

in een hel. Beelden van de ramp gingen de hele wereld over.

Ook vandaag de dag nog vormt de getroffen wijk

een sinister decor waar mensen vanachter houten schuttingen hun emoties de vrije loop laten. De opruimwerkzaamheden zijn

nog lang niet voltooid. Dicht tegen het stadshart van Enschede ligt een omvangrijke troosteloze vlakte, waar het puin wacht om

afgevoerd te worden.

Elsemiek de Jong

enschede – Niets van de stromen puinafval gaat ongezien de Enschedese rampwijk uit. Alles wordt per zone en lading gecontroleerd, geteld en geregistreerd. Tot nu toe is het afvaltransport nog te overzien. Maar na de bouwvak wordt de Bamshoeve aangepakt. Dan verlaat elke vijf minuten een volle vrachtwagen het terrein.

Ingenieursbureau DHV zorgt voor de naleving van de bestekken en houdt de dagelijkse controle over het sloopwerk en de afvoer. Adviesbureau en opleidingsinstituut Search uit Heeswijk heeft vorig jaar het plan van aanpak voor de sanering geleverd en is daarom nauw betrokken bij de sanering. Projectmanager ing. M. Baars van Search maakt de tussenbalans op.

“We hebben veel ervaring opgedaan bij andere milieurampen, maar Enschede is zonder meer een grote klus.”

Het ligt volgens Baars veel gevoeliger. “Vlak na de ramp, toen iedereen nog aan het redderen was, namen we duizend beslissingen per dag. Daar waren er misschien honderd van fout, maar als we niets deden, was het al evenmin goed. Met ‘we’ bedoel ik niet alleen Search, maar alle betrokken instanties.”

Rampzalig

“Nu nemen we tien beslissingen per dag. De zaken die gedaan moeten worden, doorlopen als vanouds de geldende procedures. Daar is weer tijd voor. Het begrip ‘ramp’ vervaagt, terwijl het nog steeds een ramp is. Alle effecten zijn rampzalig. Zoals de procedures, waarvan sommige soms een halfjaar inbeslagnemen. Dat is lang voor slachtoffers die wachten. We hadden het hier toevallig laatst in de CUB (Coördinatie Uitvoering Binnenring, red.) over, omdat we er allemaal zo’n raar gevoel bij hebben. Het is een soort knippunt; het punt waarop de ad hoc reddering verandert in een structurele aanpak en zaken hun procedurele loop weer nemen. Dat is goed natuurlijk, de reddering moet niet te lang voortduren. Maar het blijft nog steeds een ramp.”

Afvoerstroom

De afvoer van afval is een tastbaar voorbeeld van ‘zaken die procedureel’ verlopen. Zeer procedureel zelfs. Niets gaat ongezien het ontmantelde terrein af. Per zone – daar zijn er tien van- wordt het afval dat de containers ingaat bekeken, geteld, benoemd en geregistreerd.

Baars: “Het is verrekenbaar, vandaar dat heel sterk de hand wordt gehouden aan wat en hoeveel het rampterrein verlaat. Bij het laden van afvoermateriaal staan controleurs met een computer. Ze registreren welk soort afval het terrein verlaat en naar welke verwerkingsplaats het verhuist. Dat is de stortplaats Buldershoek of de puinbreker PRM. Met die afnemers is rechtstreeks contact.”

“De schoning wordt per zone aanbesteed. Niet alleen om verzekeringtechnische redenen, maar ook omdat we te maken hebben met verschillende eigenaars. Het controlesysteem is goed en maakt achterafsituaties onmogelijk, waarbij ik overigens niets ten nadele wil zeggen van slopers of saneerders.”

Aanbesteding

Eind van dit jaar moet het hele saneringsplan zijn afgewerkt. “We zitten op schema”, stelt Baars. “Of we het ook werkelijk halen is mede afhankelijk van de schakel vóór ons, de eigenaar. De rampwijk kent verschillende opdrachtgevers, aan wie de kosten van sloop worden doorberekend. Soms is de transportakte van de grond nog niet gepasseerd, dat houdt op.”

De meeste sloopwerkzaamheden zijn openbaar aanbesteed. Alleen in de ‘redderingsperiode’ direct na de ramp wees de gemeente een aantal slopers aan om onmiddellijk aan het werk te gaan.

Baars: “Het instortingsgevaar was in die gevallen zo groot, dat een openbare aanbesteding te veel tijd in beslag zou nemen. De rest is niet onderhands aanbesteed. Het is heel verrassend dat de meeste aanbiedingen goedkoper zijn uitgevallen dan we van tevoren hadden berekend.”

“De Bamshoeve wordt Europees aanbesteed. Binnen twee weken zal het bestek hiervoor klaar zijn. Het is een enorme klus, waar 150.000 ton puin ligt. Dat is niet alleen afkomstig van de ramp. Er ligt ook nog een ruime hoeveelheid historisch puin.”

Een jaar later

De ramp die Enschede op die zonnige zaterdagmiddag 13 mei 2000 om half vier verduisterde met dikke zwarte rookwolken, is in de stad nog dagelijks voelbaar. Voor veel slachtoffers is het nog steeds donker. Ze spreken van een leven voor de ramp en erna.

Nog dagelijks leggen onbekenden bloemen en knuffels bij de entree van de brandweerkazerne in Enschede, ter herdenking van de vier brandweermannen die bij de vuurwerkramp het leven lieten.

De ramp kostte aan 22 mensen het leven. Duizend mensen liepen verwondingen op. Zeshonderdvijftig huizen zijn verwoest. Nog eens duizend tot twaafhonderd woningen en bedrijfspanden in Enschede liepen schade op. In de opslag bij S.E. Fireworks ontplofte honderdduizend kilo vuurwerk, waarvan negentig procent een zwaarder kaliber bezat dan de vergunning voorschreef.

De herdenkingsweek, die maandag begon, loopt zondag af met een requiem.

Inmiddels afgevoerde stoffen:

asbesthoudend afval 1900 ton

schoon puin 16.000 ton

schroot 175 ton

groen afval 200 ton

hout (A, B en C) 250 ton

B & S afval 350 ton

Reageer op dit artikel