nieuws

TNO onderzoekt minitieus gifwijk in Brunssum

bouwbreed Premium

Het is niet meer de vraag òf de grond onder de nieuwe woonwijk op het voormalig Emmaterrein van DSM in Brunssum is vervuild, de vraag is in welke mate. Zeker is dat het saneringsplan met schrikbarende nonchalance is uitgevoerd. TNO begint dinsdag een grootschalig onderzoek naar de verontreiniging en komt over zes weken met de uitslag.

Met de schuldvraag wil de gemeente zich nog niet bezighouden. Het rapport van TNO wordt eerst afgewacht. “Onze zorg gaat nu vooral uit naar de veiligheid van de bewoners”, zegt burgemeester Jacobs van Brunssum. Hij doet zelf de woordvoering om elke schijn van belangenverstrengeling te voorkomen. “Terecht”, stelt VVD-raadslid Van Oppen. “De verantwoordelijk wethouder heeft zelf een huis gekocht in het vervuilde gebied en was projectleider. Vanwege de bestuurlijke zuiverheid neemt de burgemeester het nu over.”

Hoewel de gemeente zich volgens Jacobs nog niet met de schuldvraag bezighoudt, is het juridisch steekspel achter de schermen al volop aan de gang. Het is daarom niet verwonderlijk dat de betrokken partijen voor de eigen gemoedsrust de film nog eens terugspoelen. DSM wast zijn handen in onschuld. Het bedrijf verkocht begin jaren negentig gefaseerd de gesaneerde delen van het oude mijnenterrein Emma, dat als industriegebied en park zal worden ingericht. “Als zodanig hebben we het complex gesaneerd en verkocht”, verklaart DSM-woordvoerder Van der Zanden.

Historie

De gemeentelijke plannen voor woningbouw ontstaan in 1993. Het Emmacomplex ziet er op de tekening uit als een prachtig woon-, werk- en recreatieoord, dat schittert onder de naam ‘van zwart naar groen’.

Voor woningbouw is de grond echter onvoldoende gesaneerd. Een woonwijk vereist een ondergrond van ten minste twee meter schone grond, een isolerende laag om gifdamp te voorkomen en geotextiel, dat tuinierende mensen waarschuwt als ze te diep graven. De provincie keurt het saneringsplan goed. Het werk wordt gegund aan saneerder Heuvvelland, een consortium dat bestaat uit Projectontwikkeling Stienstra uit Heerlen en aannemersbedrijf Jongen uit Landgraaf.

De sanering blijkt echter schone schijn. Eén van de bewoners stuit op creosoot bij het boren van palen voor de bouw van een garage. In diezelfde periode ontdekt een andere bewoner cyanide. Er staan dan al 35 eengezinswoningen en drie appartementenflats.

De gemeente neemt de vervuiling serieus en laat Ernst & Young Forensic Services onderzoek doen. Die komt met een vernietigend rapport. “Op alle fronten is sprake van ernstige tekortkomingen”. De analyses over de vervuiling – ter voorbereiding van het saneringsplan – blijken zeer onvolledig. Grondboringen in harde grond (puingrond) zijn na een aantal mislukte pogingen maar achterwege gelaten. Op gezag van ambtenaren is vuile grond van andere mijnlocaties naar het Emmaterrein gebracht. Ze schrappen ook de isolatielaag en het geotextiel. Waarom weet niemand, dat moet allemaal nog worden onderzocht.

Verantwoordelijke wethouders en gedeputeerden zeggen in de weergave van Ernst & Young van niets te weten. Ambtenaren nemen op eigen initiatief deze besluiten. Ernst & Young spreekt over “een bewuste keuze van ambtenaren”.

De onverkwikkelijke gebeurtenissen verbazen het raadslid Palmen van de gelijknamige eenmansfractie niet in het minst. “Indertijd waarschuwde het Openbaar Ministerie al voor onzorgvuldige saneringspraktijken. Niet specifiek voor dit geval, maar in zijn algemeenheid. Vragen van de raad aan het college over de voortgang van de Emma-sanering zijn altijd luchtig afgedaan met: we hebben professor Huppeldepup of dat bureau er op gezet. Het college verliet zich gemakshalve op die vermeende deskundigheid. Er werd steekproefsgewijs nooit gecontroleerd.”

Over de gedupeerde bewoners lijkt Palmen zich het minst zorgen te maken. “Er wonen veelal speculanten die hun bezit na een halfjaar met flinke winst weer doorverkopen. Daarom zijn ze zo panisch over de negatieve publiciteit, dat drukt alleen maar de prijs van hun huis. Het overleg tussen de bewonersvereniging en de burgemeester is geheim, ook naar de raad toe. Volgens de burgemeester hebben de bewoners hem gevraagd de gesprekken vertrouwelijk te houden. “

Geheimhouding

Burgemeester Jacobs van Brunssum beaamt dat, maar spreekt tegen dat het om speculanten zou gaan. “Er wonen vooral mensen van binnen het gebied. Wij weten precies wie de speculanten zijn. Die geheimhouding is overigens nu opgeheven.”

Zowel Van Oppen (VVD-coalitie) als Palmen (oppositie) zijn eensgezind waar het om de voortgang gaat. “Als we belazerd zijn, moet de onderste steen boven komen. Het TNO rapport zal hopelijk veel verduidelijken.”

Direct na Koninginnedag begint TNO met een zeer nauwkeurig onderzoek in de gifwijk. Het instituut neemt 3500 monsters, waaruit 476 analyses komen. Per perceel wordt een uitspraak gedaan over de grond. TNO denkt hier zes weken voor nodig te hebben.

Een fotograaf van de gemeente maakt foto’s van de tuinen. Daarna neemt de boorploeg grondmonsters. Gevolgd door de opruimploeg, die geacht wordt de tuinen ordentelijk achter te laten. Vervolgens komt de fotograaf weer om dat te bewijzen.

Tot die tijd krijgen bewoners de waarschuwing niet te diep te graven. Ouders krijgen het advies hun peuters niet zonder toezicht in de tuin te laten spelen.

Reageer op dit artikel