nieuws

Milaan restaureert zijn grote theaters

bouwbreed Premium

Na twintig jaar is het theater Dal Verme in het oude centrum van Milaan opnieuw in gebruik genomen, na een restauratie voor 27 miljoen gulden. Tegelijkertijd werd bekendgemaakt dat het befaamde operahuis La Scala vanaf januari 2002 wordt gesloten voor een grootscheepse aanpak. Kosten: 120 miljoen gulden.

De gemeente Milaan werd voor de restauratie van La Verme gestimuleerd door de Rai, die vastbesloten was om de grote zaal voor zijn televisieorkest te gaan gebruiken. Het gebouw dateert uit 1872 toen onder hoede van de vermogende Francesco La Verme een muzieklokaal werd omgetoverd tot kunstpaleis, ontworpen door Giuseppe Pestagalli. Na een bombardement in de Tweede Wereldoorlog was het dak dermate gehavend dat niemand goed wist hoe de herbouw zo adequaat mogelijk kon plaatsvinden. Onder hoede van de architecten Marco Bacigalupo en Franco Alberti is het gebouw zoveel mogelijk in tact gelaten. Alleen het dak werd volledig vernieuwd. Het prijkt als een koperen koepel over de grote zaal met 1500 plaatsen en een kleine zaal met 270 stoelen.

Essentieel bij de constructie blijkt het verlaagde plafond van 1600 vierkante meter dat dankzij een open structuur met 6500 schermelementen de akoestiek optimaal maakt. Ook de beukenhouten panelen aan de wand dragen daartoe bij.

Architect Alberti licht toe: “Onze doelstelling lag in een nieuwe invulling voor een oud bouwwerk, met toepassing van de modernste technologie en functies. In het project stond eenvoud voorop, alsmede zuinigheid. Oftewel hergebruik van bestaande bouwmaterialen. Zonder luxe zijn we er wel in geslaagd om alle bestaande decoraties optimaal een tweede leven te geven.”

Reinigingsbeurt

Dat blijkt al uit de fleurige buitengevel waar het stucwerk op een oppervlak van 4300 vierkante meter geheel in de stijl van twee eeuwen terug op kleur werd gebracht. Daar ging een reinigingsbeurt aan vooraf waarbij 100.000 liter water door de hogedrukspuiten liep. Maar ook alle deuren en ramen zijn teruggebracht in de oorspronkelijke grandeur.

Met de zuinigheid prijkt er in de hal van la Verme toch nog een behoorlijk imposant ‘boodschappenlijstje’. Om het complex te voltooien was onder meer nodig: 25.000 kilogram koperen dakbedekking, 60 ton staal, 500 vierkante meter glas, 146 vensters en deurruiten, 300 binnendeuren, 85.000 kilogram pleistermiddelen, 8000 liter silicaatverf en 20 kilometer pvc-buis voor het leidingwerk.

Alberti is trots op die getallen. “We hebben het hier over een monument dat zwaar was aangetast op alle fronten. Het weer gezond krijgen op basis van hedendaagse bouwkundige eisen, was een hele toer. Alleen al de fundering zo verstevigen dat La Verme staat als een huis, beschouwen wij als een sterk staaltje. Daarbij hebben we een kelderruimte gecreëerd die er voorheen niet was, net zomin als een groot deel van het huidige leidingwerk.”

Over de tijdsduur van het totale project heerst nogal wat verwarring, omdat een deel van de aanzet al door de Rai was gegeven . Officieel is de restauratie in 1991 begonnen, maar de stagnatie kwam drie jaar later toen het tv-orkest werd opgeheven. Vanaf 1998 is non-stop gewerkt, met een budget van de provincie en de stad Milaan van 10 miljoen en een bijdrage van 17 miljoen door de regio.

De kostenraming voor één van de vermaardste operahuizen, La Scala, ziet er iets anders uit. Voor 120 miljoen gulden moeten hoofdzaal, toneel, serviceruimten en de installaties drastisch worden aangepakt. Volgens coördinerend architect Malgrande functioneert La Scala – oftewel De Trap – als een oude auto die veel te veel benzine verbruikt. “Iedereen is gehecht aan deze plek, maar uitvoerende artiesten zuchten steeds harder over de ongemakken.”

Carré

Internationale inschrijvingen kunnen tot mei worden ingediend. De plannen komen sterk overeen met de wijze waarop in Amsterdam het theater Carré meer dan tien jaar terug is verwezenlijkt. De sfeer in de zaal dient zoveel mogelijk authentiek te blijven, liefst met behoud van de oorspronkelijke stoelen. Maar het toneelhuis en het podium krijgen een grote gedaanteverwisseling. Alles wordt afgebroken om een verhoging van drie meter te realiseren. Het nieuwe podium en het achterhuis beschrijven een T-vorm van 1600 vierkante meter. Hieromheen komen de nieuwe kantoren en kleedkamers. Boven het toneelhuis bevinden zich straks vier repetitielokalen. Concreet betekent het een uitbreiding in oppervlakte. Voor de kantoren is een belendend pand aangekocht dat binnenkort tegen de vlakte gaat. Om het publiek – La Scala is eigenlijk altijd uitverkocht – een cultuurshock te besparen blijft de foyer zoveel mogelijk authentiek en op de begane grond wordt het huidige eethuis Biffi getransformeerd tot een theaterrestaurant in eigen beheer. In de zaal wordt de opstelling van de stoelen gewijzigd. Een deel van de loges sneuvelt, vanwege een forse uitbreiding in leidingwerk. Desondanks komen er op de galerij 120 zitplaatsen bij. Architect Malgrande vermoedt dat het publiek bij de geplande heropening in september 2004 nauwelijks de ingrijpende verbeteringen zal zien. “De aanblik van het podium zal ongeveer gelijk zijn, want we behouden de geometrie, zij het op grotere schaal uitgevoerd. Het project is vooral gericht op een verhoging van functionaliteit en het toevoegen van mechanische middelen die tot nog toe ontbraken. Mooi hoeven we La Scala niet te maken, want dat is het al jaren.”

Venetië werkt nog steeds aan zijn Fenice

Temidden van de voortvarende theaterrestauraties in Milaan heeft de burgemeester van Venetië bekendgemaakt dat binnen een jaar de herbouw van zijn kunstpaleis Fenice wordt hervat. Dat jaar is symbolisch, omdat het monument in 1836 eveneens werd verwoest na een drie dagen durende brand en in datzelfde jaar nog uit de as herrees, dankzij het werk van de broers Meduna.

Na alle recente bouwschandalen is volgens burgemeester Costa slechts zes procent van de werkzaamheden daadwerkelijk uitgevoerd. Dit terwijl het geheel in september 1999 gereed had moeten zijn. Costa heeft nu een datum toegezegd: in het eerste semester van 2003 staat Fenice weer overeind.

Onlangs is overigens in een rechtszaak de schuldige aangewezen van de vermaarde brand in 1996. De elektricien die verantwoordelijk was voor de bedrading, wilde de boete ontlopen die hem wachtte vanwege de achterstand die hij op het schema had. Om die reden stak hij een deel van zijn eigen werk in brand, geholpen door een familielid. Het tweetal kon niet bevroeden dat hun binnenbrandje binnen een minuut torenhoog zou oplaaien vanwege stapels brandbaar bouwmateriaal aan de andere kant van de muur. Het legde één van de mooiste theaters ter wereld nagenoeg totaal in de as. Het duo is kort geleden veroordeeld tot een jarenlange gevangenisstraf.

Het interieur van het gerestaureerde theater Dal Verme.

Het verlaagde plafond van 1600 vierkante meter maakt dankzij een open structuur met 6500 schermelementen de akoestiek optimaal. Ook de beukenhouten panelen aan de wand dragen daartoe bij.

Theater Dal Verme in het oude centrum van Milaan.

Reageer op dit artikel