nieuws

Einde aan extreme groei in zicht

bouwbreed Premium

Na de extreme groei in 1999 en 2000 zal de bouwproductie dit jaar minder snel stijgen. Vooral in de utiliteitsbouw zijn er tekenen die erop wijzen dat de productiestijging snel afvlakt. Inmiddels zit de productie wel ver boven de 90 miljard gulden per jaar.

“In 1999 deed de bouw het beter dan de economie in het algemeen. De productie steeg met 5,4 procent tot 90 miljard gulden. Met een verwachte groei van bijna 5 procent doet 2000 hier nauwelijks voor onder. Voor 2001 zit er nog een toename in het vat, daarna verflauwt de groei.” Dit zei de directeur van het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid (EIB), prof. A. Buur tijdens de traditionele nieuwjaarsbijeenkomst van het instituut.

Voor de komende jaren blijft het EIB wel een groei zien, al zal die zo rond de 1 procent liggen. Maar veel zal afhangen van de economische omstandigheden in Nederland. “Mocht de tijd van voorspoed niet op korte termijn worden onderbroken, dan ziet het er goed uit. Het omgekeerde is echter ook het geval. Er zijn weinig compenserende mogelijkheden als het economisch tegen gaat zitten. Met een lage rente of bouwkostenverlaging zul je in een groot deel van de utiliteitsbouw geen betere markt scheppen. Op iets langer zicht is de prijs van levensbelang. De opdrachtgever kan zijn geld maar één keer uitgeven. Prijsstijgingen leiden tot verdampen van bouwvolume dat anders had kunnen worden gerealiseerd”, aldus hield Buur zijn gehoor voor.

Factoren

Op onderdelen van de utiliteitsmarkt spelen daarnaast andere factoren die bepalend zijn voor het toekomstige volume. Zo is de vraag naar gebouwen in de private sector vanaf 1998 gegroeid. Daarnaast is echter sprake van arbeidsbesparende investeringen als gevolg van het gebrek aan arbeidskrachten. Die investeringen gaan in het algemeen in de richting van machines en ICT en derhalve minder in gebouwen.

Datzelfde gebrek aan arbeidskrachten is mede debet aan teruglopende winsten bij bedrijven door het oplopen van de loonkosten. Dat samen met een verwachte verminderde economische groei leidt uiteindelijk tot een daling van de productie in de utiliteitsbouw in 2002 en 2003, voorspelt het EIB.

De bouw van gebouwen voor de industrie heeft een heel sterke samenhang met de conjunctuur. “In 1998 nam de groei van gebouwenproductie voor de industrie sterk af. We zijn het haast vergeten, maar er was sprake van de Aziëcrisis. Metaal en chemie reageren sterk op deze onzekerheden, omdat die activiteiten wereldwijd zijn als het gaat om de export. Ook voor de komende jaren lijken groeicijfers voor bouwopdrachten niet genoteerd te kunnen worden. Zelf hou ik het erop dat stabilisatie van een productieniveau in een aantal gevallen als een meevaller kan worden genoteerd”, zei Buur met veel gevoel voor understatement.

Toppen en dalen

De bouw van kantoren wordt meer dan welk segment in de bouw gekenmerkt door scherpe toppen en diepe dalen. “Eind jaren tachtig en begin jaren negentig hebben dit scherp geïllustreerd. Mogelijk is er nu weer een vergelijkbare situatie aan het ontstaan. Vorig jaar steeg de productie met 23 procent, voor dit jaar staat als verwachting 14 procent geboekt. Op zijn minst zal er de komende jaren sprake zijn van een evenwicht, mogelijk van een daling”, aldus Buur.

Voor de woningbouw voorziet hij een afname op termijn. De eerstkomende jaren zijn aantallen van rond 80.000 nog mogelijk. Daarna zal het beeld worden bepaald door het aantal woningen dat wordt gesloopt.

Reageer op dit artikel