nieuws

Waslijst factoren bepalend voor overstromingsrisico

bouwbreed

De aanpak met overstromingskansen voor de veiligheid van waterkeringen betekent een breuk met de gangbare veiligheidsfilosifie van de overschrijdingskansen. Het is een stap naar overschrijdingsrisico’s. En die zullen de basis zijn voor het bepalen van de kosten en baten van maatregelen ter bescherming tegen hoogwater.

De nieuwe methodiek, waarbij veiligheid van waterkeringen wordt benaderd via overstromingskansen, is ontwikkeld door de Technische Adviescommissie voor de Waterkeringen (TAW). De huidige methode met overschrijdingskansen is vastgelegd in de Wet op de Waterkering (1996). Daarbij worden dijkvakken zo ontworpen dat de dijk veilig een bepaalde waterstand kan keren. Golfoploop en onzekerheden worden meegenomen door extra veiligheidsmarges in te voeren, die ervoor zorgen dat de dijk niet direct bezwijkt als de ontwerpwaterstand wordt bereikt. Als manco van deze methode geldt dat maar een beperkt aantal bezwijkcriteria is meegenomen, te weten ‘overloop’ en ‘golfoverslag’. De methode met overstromingskansen daarentegen houdt rekening met de sterkte van een dijkring. Daarbij gaat het om alle onderdelen waaruit de dijkring is opgebouwd: dijken, kunstwerken en duinen. Er wordt rekening gehouden met een veelheid aan faalmechanismen. Behalve dat water over een dijk stroomt, kan ook de bekleding stuk gaan, er kan grond afschuiven en water kan onder de dijk doorstromen. Ook kunnen gemalen, sluizen of andere kunstwerken falen.

Kunstwerken

De berekeningsmethode met overstromingskansen is beproefd en blijkt geschikt voor het opsporen en rangschikken van knelpunten. Het oplossen van het grootste knelpunt zal het grootste effect hebben op de verlaging van de overstromingskans. De methode is dus veelbelovend als hulpmiddel voor de versterking en het beheer van waterkeringen. De ontwikkelde methode is onderdeel geweest van een advies van de TAW aan staatssecretaris De Vries om de methode van de overstromingskansen op alle dijkringen toe te passen en kennislacunes over de meeste historische gemalen en sluizen en kunstwerken op te vullen. De staatssecretaris heeft dit advies overgenomen. Twee elementen leiden bij kunstwerken tot onzekerheden en daarmee tot hoge berekende overstromingskansen. Vooral bij de oudere kunstwerken is weinig bekend over de ondergrondse constructie. Onduidelijk is vaak of er kwelschermen zijn aangelegd. Dat is van belang bij het vaststellen van de kans op onderloopsheid van de constructie. Ook worden veel kunstwerken met de hand bediend. Dat kan een aanzet zijn tot falen. Een opvallend incident op dit vlak deed zich in maart dit jaar voor in Delfzijl. Door een bedieningsfout van een sluiswachter kon daar 15 miljoen kubieke meter water uit de Eemskanaalboezem naar zee stromen. Een set deuren van de zeesluis raakte beschadigd, waardoor deze het water niet meer konden keren. Verhoging van de betrouwbaarheid van handmatige bediening is dan ook gewenst.

Gevolgen

Om voldoende zicht te krijgen op de risico’s van overstromingen, moet behalve inzicht in de kansen, ook zicht bestaan op de gevolgen. De TAW gaat zich in het kader van het onderzoeksprogramma ‘Overstromingsrisico’s: een studie naar kansen en gevolgen’ verdiepen in de schade die door overstromingen ontstaat. Dat is de basis voor een kosten-batenanalyse voor mogelijke maatregelen. Beoordelen van de aanvaardbaarheid van de kans op een overstroming van een bepaald gebied moet gebeuren op basis van de mogelijke schade en het gevaar voor de bevolking. De vraag of Nederland veilig is, zal de politiek moeten beantwoorden. Elk komend politiek-maatschappelijk debat over de beveiliging van Nederland tegen hoogwater zal gaan over de afweging tussen maatschappelijke kosten van maatregelen ter beveiliging en de verwachte baten van de verkleining van de kans op een overstroming en de schade die wordt voorkomen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels