nieuws

‘Prachtig dekseltje op een heel mooi doosje’

bouwbreed

De draagconstructie van de Kuip bleek zo rank dat er bij de renovatie van 1994 met geen mogelijkheid een kap aan kon worden bevestigd. Architecten en constructeurs zagen zich genoodzaakt een constructief hoogstandje te bedenken, dat kan wedijveren met de bouw zestig jaar eerder.

Het in 1937 geopende voetbalpaleis werd gebouwd in een periode dat arbeid zeer goedkoop was en materiaal uiterst schaars. Op dat laatste moest dus worden bezuinigd. De architecten Brinkman en Van der Vlugt tekenden een opvallend ranke constructie, die door slimme maar tevens arbeidsintensieve verbindingen voldoende sterkte kreeg. Bijzonder was vooral dat er voor de tribunes geen kolommen stonden die de toeschouwers het zicht op het veld zouden ontnemen. Dat was in die tijd eigenlijk nog nooit vertoond. Zo fragiel was de oorspronkelijke constructie dat er zestig jaar later dus simpelweg geen kap aan kon worden bevestigd. Die moest er omheen worden gezet, wat de architectencombinatie en de constructeur voor de nodige hoofdbrekens plaatste.

Plattegrond

Nog een bijkomend probleem vormde volgens prof. ir. A. Krijgsman, die begin jaren negentig als constructeur van ABT bij de renovatie was betrokken, de merkwaardige plattegrond van het Feijenoord-stadion. Die is namelijk ellips- noch cirkelvormig, maar eerder een rechthoek met sterk gekromde hoeken. Langs de zijden is de kromming heel flauw. Daardoor zijn de krachten bij een gelijkmatig verdeelde belasting niet constant. Het constructieve uitgangspunt waarvan de haalbaarheid in de computer werd onderzocht, bestond uit driehoekvormige spanten met een hartafstand van dertig meter. De spanten werden verbonden door ringen: de tophoeken door een drukring, de basishoeken door trekringen. Wat bleek was dat diagonalen in minstens twee vlakken nodig waren voor de ruimtelijke belastingsoverdracht en vormvastheid. Stukje bij beetje werd de constructie op de computer verfijnd. De spanten werden om de tien meter geplaatst, en aan de basis werd een derde trekring toegevoegd. Het geheel kwam te leunen op pendelstaven achter de kolommen die de tribunes dragen. Bolgens Krijgsman had het ook wel anders gekund, met grote lompe portalen om de Kuip, maar dat zou botsen met het oorspronkelijke ontwerp dat inmiddels de status van monument genoot. Dat was de uitdaging waar architectencombinatie Zwarts en Jansma en Van den Broek en Bakema (de erfgenamen van de oorspronkelijke architecten) en de constructeurs van ABT voor stonden.

Aflaten

Spannend tijdens de bouw, herinnert Krijgsman zich nog, was het aflaten: het weghalen van de hulpconstructie. Bij de bouw steunden de spanten namelijk ook op kolommen in het veld. Bij het verwijderen ervan moest de constructie zich bewijzen. Eén voor één werden de hulpkolommen opgevijzeld en de houten blokjes eronder weggeschoven. Daarbij gedroeg de kap zich geheel volgens verwachting. De hoekpunten, waar hij het stijfst is, kwamen het eerst vrij, vervolgens gold dat voor de kolommen op de kopse kanten en als laatste de kolommen in het midden van de lange zijden, waar de constructie het meest doorbuigt. Een verbinding met de draagconstructie van de tribunes kwam niet tot stand. Krijgsman stelt dat de overkapping zo in een weiland kan worden geplaatst. Het is een compleet stabiele constructie. Proefbelasten, zoals in 1936, toen een heel leger werklozen was opgeroepen om de tribunes uit te testen, gebeurde niet met de kap. “Dat is niet meer nodig, met de huidige computerprogramma’s,” verklaart Krijgsman. “En dat is maar goed ook, want het geeft toch geen pas om daarvoor een leger werklozen van de straat te plukken en die vervolgens af te schepen met een borrel en een sigaar.” De kap werd net zo snel in de harten van de Rotterdammers gesloten, als zestig jaar eerder het voor die tijd megalomane stadion in die afgelegen polder op de zuidoever van de Maas. Een Feyenoordfan verwoordde zijn gevoelens ten tijde van de oplevering eind 1994 als volgt: “Gewoon een prachtig dekseltje op een heel mooi doosje.” Breng daar maar iets tegenin. Een mooier decor voor de finale van Euro2000 is er namelijk niet. In 1936 begint Van Eesteren met de bouw.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels