nieuws

Meervoudig ruimtegebruik

bouwbreed

Deze column is belangrijk voor de toekomst van ons land. Ik leg het u uit. Het gaat in ieder geval niet om een OESO-forum voor vermoeide managers onder leiding van oud-president Habibi van Indonesië. ICES is een pot met geld. Niet zo maar een pot met geld. Het gaat om vele miljarden. ICES staat voor Interdepartementale Commissie Economische Structuurversterking.

Vorige maand werd in het Haagse Circustheater het Expertisenetwerk Meervoudig Ruimtegebruik ten doop gehouden. Daar werd ook de nieuwe naam van dat netwerk onthuld: Habiforum. En Habiforum krijgt haar middelen vooral uit de ICES-pot. Maar wat is nu ICES ? Eigenlijk komt het allemaal uit het Noorden des Lands. Daar zit gas. Dat levert een vermogen op. In ambtelijke kring werd bedacht om dat “ondergrondse vermogen” in te zetten voor het ontwikkele”, voor maatregelen die ertoe leiden dat Nederland internationaal concurrerend blijft. Dat geld is vervolgens gestopt in het Fonds Economische Structuurversterking (FES) en ICES is als het ware het besturingsprogramma van het FES.

Het grote geld gaat naar fysieke investeringen maar een deel ervan is

voor het investeren in “Nederland kennisland”. Dat programma heet ICES/KIS, Kennis-Infra-Structuur. In dat kader kwamen instellingen als het Centrum voor Ondergronds Bouwen (COB) en het kenniscentrum PPS tot stand. Het interessante van die kenniscentra is dat ze op PPS basis zijn gestoeld. De private sector hoort dus ook geld en kennis in te brengen. Het zojuist opgerichte Habiforum heeft tot taak meervoudig ruimtegebruik te voorzien van nieuwe kennis en concepten, maar dient ook zorg te dragen voor het beter verspreiden van kennis. Zodat het ook beter benut kan worden. Voorts moet Habiforum de geesten in Nederland rijp maken voor meervoudig ruimtegebruik. De afdeling Habibio, dus.

Er is weinig profetisch vermogen voor nodig om te voorspellen dat

Habiforum zich de komende jaren niet hoeft te vervelen. Pronk wordt een grote klant. In de recente Vrom-studie Rekenen met ruimte, liet de minister zijn ambtenaren vaststellen dat we zeeën van ruimte tekort komen. Als een echte dominee uit de zwartekousenkerk voorspelde hij in de media aderlatingen, volksverhuizingen en de zondvloed als we ons niet snel netjes gaan gedragen.

De oplossingen heeft hij al wel in zijn binnenzak: vijf “interventiestrategieën”. Het gaat om Prioriteren, Exporteren, Reduceren, Intensiveren en Combineren. De eerste, Prioriteren, is al meteen een heel gevaarlijke. We zouden daarin moeten kiezen voor minder ruim wonen of voor Nederland Kennisland in plaats van Nederland Distributieland. Die strategie kan meteen aan de kant wegens gebrek aan een politieke keuzecultuur in het poldermodel. De tweede, Exporteren, bestaat eruit dat we de ruimtevreters het land uitzetten. De vraag is of dat wel om interventies gaat. Dat gebeurt toch al vanzelf. Vele Nederlanders wonen allang in ruime tweede huizen elders in Euroland. En de landbouw gaat binnenkort naar Oost Europa. Noord Frankrijk wil Nederland distributieland wel overnemen. Exporteren is een riskante strategie omdat er wel eens dingen kunnen verdwijnen die ons lief zijn. De derde strategie heet Reduceren. Nieuwe technologieën kunnen leiden tot een geringere ruimtebehoefte. Interessant, maar het is de vraag of we hier die provincie mee terug zullen winnen die de minister extra nodig denkt te hebben.

Overblijvers in dit rijtje zijn Combineren en Intensiveren. Dat zijn

ook de opgaven voor Habiforum. Deze twee strategieën zouden perspectief kunnen hebben, maar vragen wel om een enorme inzet. Hoe richten we de ruimte zo in dat we meer doen met dezelfde vierkante meter ? We leven in een land met een sterke traditie in scheiding van functies en een nog altijd onwennige interactie tussen publieke en private partijen. Dat zijn twee forse barrières voor meervoudig ruimtegebruik, dunkt me. Gelukkig kunnen we veel leren van het buitenland, zowel op het gebied van de stedebouwkundige oplossingen als de proces- en samenwerkingsaspecten. Hopelijk gaat Habiforum het wiel niet opnieuw in eigen land uitvinden. Nog belangrijker is dat meervoudig ruimtegebruik wordt ingezet als positieve opgave voor ruimtelijke kwaliteit en niet als wanhoopsoffensief voor een overvol land. Voor dat laatste is namelijk absoluut geen reden.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels