nieuws

Arbeidsgezondheidskundig onderzoek is een recht en geen plicht

bouwbreed

Kan een werkgever zijn werknemers verplichten een arbeidsgezondheidskundig onderzoek te ondergaan? Arbouw heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) om opheldering gevraagd. Werknemers krijgen namelijk steeds vaker het verzoek van hun werkgever om een Gericht Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (GPO) te ondergaan.

Dit gebeurt met name in de asbestverwijderingsbranche en bij werknemers die moeten gaan werken op, in of met verontreinigde grond. Ook van bestuurders van torenkranen, mobiele kranen en hei-installaties wordt dikwijls verlangd dat ze kunnen aantonen dat ze medisch zijn goedgekeurd voor hun werk. Volgens het ministerie van SZW hebben de genoemde werknemers wel recht op arbeidsgezondheidskundig onderzoek, maar kan de werkgever de werknemer hier niet toe verplichten. Werkgevers in de asbestverwijderingsbranche stellen de verplichting aan hun werknemers om te voldoen aan door de branche opgestelde regelgeving, de Nationale beoordelingsrichtlijn 5050 ter verkrijging van het KOMO- certificaat Asbestverwijderen van juni 1999. In deze richtlijn staat dat werknemers de werkzaamheden alleen mogen verrichten als ze hiertoe medisch geschikt zijn verklaard. Het komt voor dat van werknemers die zo’n onderzoek weigeren een verklaring wordt verlangd, waarin staat dat de werkgever niet aansprakelijk is indien de werknemer een asbestziekte oploopt.

Nalatig

In de bouwnijverheid is een verplichte keuring waarbij de uitslag aan de werkgever bekend wordt gemaakt, alleen mogelijk bij indiensttreding (aanstellingskeuring of intredekeuring). Als de werknemer eenmaal in dienst is getreden, is er geen wettelijke basis om de werknemer te verplichten zich te laten onderzoeken. Ook bestaat geen mogelijkheid de werknemer te verplichten de uitslag van periodieke arbeidsgezondheidskundige onderzoeken (PAGO, GPO) aan zijn werkgever door te geven. Het tekenen van eerder genoemde verklaring is volgens het ministerie niet relevant omdat in een eventuele rechtszaak door de rechter wordt onderzocht of een werkgever nalatig handelen kan worden verweten. Het wel of niet aanwezig zijn van een dergelijke verklaring speelt geen enkele rol bij de beoordeling van de aansprakelijkheid van de werkgever. Ook in de bodemsaneringsbranche is door de branchegenoten nadere regelgeving gemaakt. Die is vastgelegd in de CROW-publicatie 132 “Werken in of met verontreinigde grond”. Hierin wordt gesteld dat een werknemer alleen aan het werk mag als hij door een bedrijfsarts is gekeurd en geschikt is verklaard. Het ministerie van SZW is ook hierin duidelijk. Het Arbobesluit stelt dat werknemers die werken in of met verontreinigde grond in de gelegenheid moeten worden gesteld een arbeidsgezondheidskundig onderzoek te ondergaan. De werkgever moet zijn werknemers hierover informeren en hen de gelegenheid bieden om dit onderzoek te laten uitvoeren door de bedrijfsarts. Net als bij asbestverwijdering kan de werkgever de werknemer in dit kader geen verplichtingen opleggen.

Hei-installaties

Vóór de invoering van het Arbobesluit moesten machinisten naast hun deskundigheidsbewijs een geldige medische verklaring hebben dat zij goedgekeurd waren voor hun werk. Deze wettelijke verplichting geldt nu niet meer. Sommige werkgevers verplichten hun machinisten toch om zich te laten keuren omdat in het Arbobesluit staat, dat naast het hebben van een deskundigheidsbewijs, de machinisten geestelijk en lichamelijk in staat moeten zijn om hun werk veilig te kunnen doen. Op overtreding van deze bepaling staat een boete van maximaal 2000 guldenvoor de werkgever. Het ministerie stelt: “Een periodieke evaluatie van de medische geschiktheid is niet wettelijk verplicht, maar dient te worden bewaakt door werkgever en arbodienst door het hanteren van de gebruikelijke instrumenten om personeel te begeleiden. Daarbij is inbegrepen het aanbod van een Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO). De genoemde boetebepaling strekt vooral tot het bestraffen van het niet nakomen van verplichting tot het in bezit hebben van een certificaat van vakbekwaamheid. Er wordt door de Arbeidsinspectie niet gecontroleerd op medische geschiktheid van werknemers voor het uitoefenen van werkzaamheden, wel op het aanbieden van de gelegenheid tot het ondergaan van een arbeidsgezondheidskundig onderzoek.” Samenvattend kan worden gesteld dat het recht van werknemers op een arbeidsgezondheidskundig onderzoek in geen geval door de werkgever mag worden veranderd in een verplichting. Arbodiensten zullen de uitslag van periodieke onderzoeken als GPO en PAGO alleen aan de werknemer mogen doorgeven. Het staat daarbij de werknemer vrij de werkgever hier wel of geen mededeling over te doen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels