nieuws

Nieuw Javaplein zonder Berlage-blokken

bouwbreed

AMSTERDAM – De Amsterdamse Indische Buurt heeft een nieuw hart nodig. Het Javaplein _ nu nog een onoverzichtelijk kruispunt _ wordt omgebouwd tot een heus plein. Het gezamenlijke plan van stadsdeel Zeeburg en de woningcorporaties De Dageraad en Woningbedrijf Amsterdam is alleen te realiseren als twee ‘stadsblokken’ van architect H.P. Berlage het veld ruimen.

Volgens projectleider P. Joustra van bureau De Lijn hebben de afgelopen jaren verscheidene architecten zich over het Javaplein gebogen. Met steeds dezelfde uitkomst: een logisch gevormd plein met sterke gevelwanden kan het beste worden gecreeerd door afbraak van de Berlage-blokken. Bovendien zou achter het voormalige badhuis aan de overzijde van de Molukkenstraat een deel van de woonbebouwing moeten verdwijnen.

De voorgenomen afbraak van de Berlage-blokken _ in 1912 ontworpen voor corporatie De Arbeiderswooning _ is tegen het zere been van architecten en stedenbouwers.

Zij menen dat Berlage op de grens van de stadsuitbreiding uit de laat-negentiende eeuw en woningbouw uit het begin van de vorige eeuw een bijzondere bouwvorm heeft geintroduceerd: een compact stadsblok met kleine woningen rond een lichtkoker. Dat uitgangspunt is later elders in de stad verfijnd.

Monument

De stedenbouwkundige waarde van beide blokken is voor het Cuypersgenootschap reden te ijveren voor een monumentenstatus. Een verzoek om plaatsing van de bouwwerken op de Rijksmonumentenlijst is inmiddels ingediend.

Het genootschap kreeg daarbij begin deze maand onverwacht steun van een groep architecten onder leiding van Rudi Uytenhaak. Zij menen dat het stadsdeel het cultuurgoed verkwanselt ten behoeve van grootgrutter Albert Heijn.

“Een dergelijke redenering is wel erg kort door de bocht”, meent Joustra. Het nieuwe plein moet een keerpunt teweegbrengen voor de buurt, waar kansarme allochtone groepen zich steeds meer ophopen.

Een positieve bijdrage aan de leefbaarheid wordt verwacht van een centraal plein met winkels, horeca en sociale functies. Ook een bestaand filiaal van Albert Heijn kan naar het plein verhuizen.

Boven de nieuwe winkels zijn in totaal honderd huur- en koopwoningen voorzien. Het plein krijgt een extra accent door de toepassing van zeven of acht bouwlagen. In de Indische Buurt zijn nu alle gebouwen vier etages hoog. De bouwplannen worden verder uitgewerkt door Tangram Architecten.

Argument

De gebrekkige kwaliteit van de Berlage-blokken is volgens projectleider Joustra een extra argument voor afbraak. “De kleine woningen voldoen niet meer aan hedendaagse woonwensen. Het is maar zeer de vraag of bij samenvoeging van woningen die kwaliteit wel zou ontstaan. En dan zou van Berlage’s werk alleen een gevel resteren. Welke waarde heeft dat? Bovendien willen de huidige bewoners maar al te graag weg.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels