nieuws

Schuimbitumen maakt asbest onschadelijk Vervuild puingranulaat komende jaren groot probleem

bouwbreed

tilburg – In Nederland zijn veel wegen en fietspaden gefundeerd op puingranulaat. Een groot deel hiervan, naar schatting meer dan driehonderd miljoen ton, is mogelijk vervuild met asbest. Het immobiliseren (onschadelijk maken) van de asbestdeeltjes met schuimbitumen in combinatie met hergebruik van het granulaat kan een besparing opleveren van tientallen miljarden guldens.

Volgens de huidige regels mag het met asbest vervuilde puingranulaat onder geen voorwaarde worden be- of verwerkt, maar moet het onder geconditioneerde omstandigheden worden gestort. Hiermee is een bedrag gemoeid van negentig miljard gulden, bijna tien Betuweroutes. Met de immobilisatiemethode is slechts een fractie van dit bedrag gemoeid.

“Eigenlijk is er maar een echte oplossing voor het probleem, en dat is het verwijderen van het asbest en dat vervolgens vernietigen”, benadrukt Jack de Groot van G. van Hees & Zonen uit Tilburg, die het idee voor het immobiliseren met schuimbitumen heeft ontwikkeld. “Maar die definitieve oplossing is er op dit moment nog niet. Met immobiliseren is het mogelijk het asbest in ieder geval voor langere tijd onschadelijk te maken, waarna het later alsnog kan worden vernietigd.”

Volgens de BRBS, de vereniging van logistieke centra voor sorteerstromen en recycling bouw- en sloopafval, de belangenvereniging van de recyclingbedrijven, is het technisch wel mogelijk asbest door verhitting en behandeling met geconcentreerd natronloog te vernietigen. Maar dit werkt alleen bij relatief geconcentreerde afvalstromen en dus niet bij licht vervuild puingranulaat.

Wettelijke norm

Met de huidige technieken denkt de BRBS hoogstens zo’n veertig procent van het puingranulaat zodanig te kunnen uitsorteren dat het alsnog voldoet aan de wettelijke norm van maximaal tien milligram asbest per kilogram puin. Dat betekent dat nog steeds meer dan de helft van het materiaal niet verder kan worden gereinigd en dus moet worden gestort. De vereniging sluit niet uit dat op termijn de technieken zodanig verbeteren dat ook kleinere asbestdeeltje kunnen worden verwijderd. Maar dit zal zeker niet op korte termijn het geval zijn.

Bij Van Hees wordt al een tijdje onderzoek gedaan naar de toepassingsmogelijkheden van schuimbitumen. Dit bedrijf is naast wegenbouwer, ook onder meer een gerenommeerd sloopbedrijf en asbestverwijderaar. Het is dus niet zo vreemd dat Jack de Groot, hoofd research & development, op het idee kwam de mogelijkheden van schuimbitumen te gebruiken om het probleem van het besmette puingranulaat te lijf te gaan.

Gezondheid

De aanwezigheid van asbest is niet zozeer een milieuprobleem als wel een gezondheidsprobleem. Het gevaar zit in de zogenaamde respirabele vezels, die een bepaalde kritieke lengte-breedte-verhouding hebben en bij inademing in de longen blijven zitten. Als die vezels zodanig worden ingekapseld dat ze niet meer respirabel zijn, is het gevaar voor de gezondheid geweken.

Schuimbitumen heeft een natuurlijke affiniteit voor kleine deeltjes. Dat betekent dat bij menging van een met asbest vervuild materiaal met schuimbitumen juist de gevaarlijke vezels worden omhuld. Het overblijvende materiaal is ongevaarlijk en kan weer worden gebruikt als wegfundering. Bijkomend voordeel is dat als een puingranulaatfundering op deze manier wordt verwerkt er na verdichting een gebonden fundering ontstaat, die sterker is dan de oorspronkelijke.

Fundering

Voorwaarde is uiteraard wel dat bij de menging geen asbestdeeltjes kunnen vrijkomen. Dat geldt zowel voor een behandeling in een vaste menginstallatie als voor een behandeling ‘in place’. Die laatste methode is zeer geschikt voor het opknappen van een verharding met een puingranulaatfundering, die weer als fundering voor de nieuwe verharding wordt gebruikt.

Van Hees heeft hiervoor een bestaande frees-mengmachine zodanig aangepast dat in de mengkamer een onderdruk aanwezig is. De afgezogen lucht wordt gereinigd met een absoluutfilter. Door de onderdruk blijven alle deeltjes in de mengkamer.

Een werkgang

De machine beweegt zich over de verharding, waarbij in een werkgang de aanwezige verharding en de fundering worden gefreesd en gemengd met schuimbitumen. Na het mengen zijn alle deeltjes gebonden en levert de verwerking geen problemen meer op. Inmiddels is in de praktijk gebleken dat tijdens het proces ook echt geen vezels vrijkomen. Eventueel kan de oude asfaltlaag eerst voor een groot deel worden weggefreesd, waarna het bijvoorbeeld weer warm kan worden hergebruikt.

De Groot verwacht dat de met schuimbitumen behandelde wegconstructie in de loop van de tijd nog een keer op dezelfde manier kan worden bewerkt. Dat betekent dat het asbest zo’n zestig jaar veilig kan worden ‘opgeborgen’ in de wegfundering.

Schematische voorstelling van het frezen en mengen met schuimbitumen.

Schuimbitumen

Het procede van schuimbitumen is in de jaren vijftig ontwikkeld door professor Csanyi van de Iowa State University. Hij ontdekte dat door de injectie van stoom in warme bitumen een enorme volumevergroting optreedt. Dit schuim, vergelijkbaar met het schuim dat ontstaat als water in een hete frituurpan wordt gemorst, laat zich makkelijk mengen met koud en nat mineraal.

Bij de huidige productie wordt koud water gebruikt in plaats van stoom, waardoor het proces beter beheersbaar is en er minder energie nodig is. De volumevergroting ontstaat doordat het water bij het injecteren in het hete bitumen verdampt en belletjes vormt. Hierdoor neemt ook de oppervlaktespanning van het bitumen af. Gedurende een korte tijd, zo’n twaalf tot vijftien seconden, kan menging met koud en nat mineraal plaatsvinden.

Druppeltjes

Tijdens het mengen spatten de belletjes uit elkaar en vormen druppeltjes, die zich hechten aan het mineraal. Bij grotere mineraaldeeltjes koelt het bitumen snel af en vormt ‘spots’ op het mineraal. Die grotere deeltjes worden dus niet omhuld. Kleine deeltjes worden helemaal verwarmd, het bitumen vloeit er omheen en ze worden geheel omhuld. Stofdeeltjes en de gevaarlijke asbestvezels worden dus helemaal ingekapseld.

Wat overblijft is een koud mengsel, dat meteen kan worden verdicht, of een tijdje (tot drie maanden) kan worden opgeslagen en later worden verwerkt.

Jack de Groot bij een laboratoriumopstelling waarmee schuimbitumen wordt gemaakt.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels