nieuws

Vinex in revisie

bouwbreed

Het Vinexbeleid is toe aan revisie. Twaalf jaar na de presentatie van de Vierde Nota is dat niet verwonderlijk. De Vijfde Nota staat al in de steigers. Alom klinkt een eenvoudig recept: bouw ruimer. Dat is waar tegenwoordig vraag naar is en wat de doorstroming het meest bevordert.

Op zich is dat niet onjuist. Het is echter te beperkt van visie. Vinex kent meer aspecten dan alleen marktvraag en doorstroming. Daardoor bestaan voor Vinex geen eenvoudige recepten. Trouwens dé Vinex bestaat niet; per regio zijn ondertussen fundamentele verschillen gegroeid. De recepten moeten per regio worden bepaald.

Het Vinexbeleid betekende een eerste stap, van centraal geleide volkshuisvesting naar een vrije woningbouwmarkt. Nog steeds moet iedereen wennen aan zijn nieuwe rol. Niet in de laatste plaats de staatssecretaris van VROM, die over minder sturingsmogelijkheden beschikt. Voor een deel moet de rolverdeling nog worden bevochten. Zie de strijd rond de Wet Voorkeursrecht Gemeenten. Ook de verhouding tussen (grote) bouwers, ontwikkelaars en hun klanten is nog lang niet uitgekristalliseerd. Tel daarbij belangen van volkshuisvestelijke aard op, zoals het streven naar differentiatie en betaalbare nieuwbouw, en het is duidelijk dat een revisie een gecompliceerde kwestie is.

Daarbij komt nog een ander spanningsveld, dat van de ruimtelijke ordening. Hoe wenselijk is openbaar vervoer en welke woningdichtheid is daarvoor minimaal nodig? Waar moet de extra ruimte worden gevonden die nodig is om bij ruimer bouwen dezelfde aantallen te halen? Hoe hard kunnen dan groene contouren zijn? En wat wordt de economische relatie met binnensteden, die toch al aan draagvlak verliezen door verdunning in herstructureringsgebieden? De revisie van Vinex is niet los te zien van deze vragen.

Tenslotte het grootste probleem. Ten tijde van de Vierde Nota was de vraag of die dure stadsuitbreidingen haalbaar waren. Duur vanwege de noodzakelijke infrastructuur en het gewenste hoogwaardig openbaar vervoer. Niemand wist dat de huizenprijzen zouden verdubbelen. Niemand vertrouwde de ander in de nieuwe rolverdeling. Dus probeerden gemeenten en de betrokken private partijen zich met gedetailleerde contracten zo volledig mogelijk in te dekken tegen alle risico’s. Dat was toen begrijpelijk en goed, maar blijkt nu een blok aan het been. Uitgesloten is op veel locaties dat nog simpelweg besloten kan worden tot ruimer bouwen. Het betekent meestal dat de totale exploitatie moet worden herzien.

In historisch perspectief gezien, is het gratuit om nu kritiek te hebben op de nagestreefde differentiatie, prijsstelling en verkaveling. Kortzichtig is het om alleen te roepen om ruimere woningen. De te leren les is dat, ter verbetering van het Vinexbeleid, in een volgende fase allereerst aandacht moet worden besteed aan een andere contractvorming. Gezocht moet worden naar een afsprakenstelsel tussen rijk, gemeenten en private partijen dat meer flexibiliteit biedt om in te spelen op veranderende omstandigheden.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels