nieuws

Slijtvaste glijoplegging voor bruggen

bouwbreed

Langs de randen van de glijvlakken verliezen de opleggingen van bruggen veel smeervet. Een ring van speciaal polyethyleen kan dat vertragen. Proeven wijzen erop dat dergelijke opleggingen misschien wel vier maal langer meegaan.

Octrooi nummer: 1008614

uitvinders: J.S. Leendertz en G.W. Heine

octrooihouder: Bouwdienst Rijkswaterstaat

Onder invloed van belasting en temperatuur schuiven bruggen voortdurend heen en weer op hun pijlers. Daarom zijn de opleggingen steevast flexibel uitgerust.

Meestal bestaat de wrijvingslaag tussen het onder- en bovenzadel van zo’n oplegging uit PTFE, polytetrafluoroethyleen. Op roestvast staal of chroom heeft dat een wrijvingscoefficient van drie tot vijf procent. In het materiaal zijn kuiltjes uitgespaard die voortdurend wat vet tussen de glijvlakken persen. Maar langs de randen van zo’n oplegging heeft het PTFE de neiging zich aan de belasting te onttrekken. Door de geringe contactdruk vloeit het smeervet weg.

Bij betonnen bruggen gaan de oplegginen wel vijfentwintig tot veertig jaar mee. Maar bij de stalen brug over de Lek bij Hagestein kampte Rijkswaterstaat met versnelde veroudering van de oplegging. Van de ongeveer twintig jaar oude brug zijn al meerdere opleggingen vervangen, wat een kostbare aangelegenheid is. Niet zozeer de opleggingen zelf zijn duur, maar vooral het plaatsen ervan. De brug bij Hagestein is beweeglijk en belast de opleggingen daardoor zwaarder dan andere bruggen.

Ontwerpers J. Leendertz en G. Heine van de Bouwdienst van Rijkswaterstaat hadden de schone taak om er iets op te bedenken. Ze kwamen uit op een ring van UHMW-polyethyleen (Ultra High Molecular Weight) om het wrijvingslichaam. Dat materiaal heeft weliswaar een wat hogere wrijvingscoefficient van 10 tot 15 procent op roestvast staal, maar aangezien het totale oppervlak van de ring niet zo groot is, blijft de toename van de wrijving acceptabel. Uitvoerige proeven op het toonaangevende instituut voor tribologie (wrijvingsleer) MPA in Stuttgart leerden dat het werkt en dat de ring de levensduur van een oplegging flink vergroot. Misschien wel met een factor vier.

Drie fabrikanten

Het patent is niet aangevraagd omdat Rijkswaterstaat met de vondst veel geld hoopt te verdienen. Maar het is zeker ook niet de bedoeling dat een ander er de vruchten van plukt en Rijkswaterstaat straks fors moet betalen omdat het de rechten op eigen vondsten niet goed heeft beschermd.

Voor de aanbesteding van de brug bij Hagestein is de Bouwdienst met drie fabrikanten van opleggingen in gesprek gegaan. Die mogen de vondst kosteloos toepassen, mits ze hun ervaringen terugmelden aan Rijkswaterstaat. Op die manier worden inschrijvers niet in de armen van een producent gedreven. Dat stuwt de aanneemsom uiteindelijk alleen maar op.

De oplegging van de brug bij Hagestein. De verbeterde wrijvingslaag kan in meerdere brugopleggingen worden toegepast.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels