nieuws

Buitenspel bij Westerschelde

bouwbreed

Ik heb geen hekel aan de politiek. Wat me dwarszit is de ongebreidelde drift van politici om alles te willen controleren. Natuurlijk heeft de Kamer de taak de regering te controleren en daarmee ook de instanties die namens de regering allerlei goeds proberen te doen voor de burgers. Maar dat Kamerleden te pas en te onpas, bij elk rimpeltje roepen dat de laatste steen boven moet komen, heeft meer te maken met het via publiciteit behalen van politiek gewin.

Daarom komt het hard aan dat er voor politici steeds minder te controleren valt. Want zo is het. Dat is een consequentie van publiek private samenwerking (pps).

De regie voor de aanleg van de Westerscheldetunnel is ondergebracht bij de NV Westerscheldetunnel. Normaal gesproken legt Rijkswaterstaat infrastructuur aan, maar met het ondertekenen van de Westerscheldetunnelwet in november 1998 bestaat er een naamloze vennootschap die geld voor aanleggen van infrastructuur kan lenen, het project laat aanleggen en gaat exploiteren. Dus bij de directe controle op de voortgang van het project staat de politiek buitenspel, al is de rijksoverheid met 95 procent van de aandelen de belangrijkste vennoot en bezit de provincie Zeeland de rest.

Het lijkt erop dat de politiek net zo hard moet slikken als Rijkswaterstaat destijds moest doen bij de invoering van design and construct-contracten. Daarbij is Rijkswaterstaat de rol van ontwerper kwijtgeraakt. Na twee eeuwen te zijn opgetreden als ‘maker van Nederland’ moet die rol nu meer en meer aan de aannemer worden gelaten. Die maakt het ontwerp en realiseert dat ook. De invloed van Rijkswaterstaat beperkt zich – ook bij het design and construct-contract van de Westerscheldetunnel – tot toetsen van wat de aannemer doet. De verantwoordelijkheid voor zowel het ontwerp als de feitelijke realisatie ligt bij de aannemer.

In een overheids-nv verliest de politiek overigens niet alle controle. Zoals bij elke naamloze vennootschap is de directe controle op wat de directie van de NV Westerscheldetunnel doet in handen van een raad van commissarissen. De invloed van de politiek verloopt indirect, via de benoeming van leden van de raad van bestuur.

Maar voor politici betekent dat helaas wel een kans minder op snel, politiek gewin. Niet passende sluitstenen, toleranties waaraan niet wordt voldaan, afdichtingsprofielen die lekken: dat zijn allemaal technische zaken die in beginsel de aannemer Kombinatie Middelplaat Westerschelde moet oplossen en niet de Tweede Kamer.

De directie van de NV Westerscheldetunnel kan in de luwte van de gekozen structuur de kleine lettertjes van hun contract met de aannemer nog eens doornemen. En de raad van commissarissen kijkt toe, al dan niet welwillend. De Kamer staat bij de Westerscheldetunnel buitenspel.

Jan van Staveren, Redacteur Cobouw

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels