nieuws

Parijs laat bovenop station complete stad verrijzen

bouwbreed

De halfslachtige overbouwingen van de Utrechtse Baan in Den Haag zijn kinderspel vergeleken bij de grootschalige overkluizingen van snelwegen en spooremplacementen in Parijs. Veertig ambtenaren en ruimtelijke planners reisden met NIROV en StIR naar de Lichtstad om te zien wat wij van de Fransen kunnen leren.

Overkluizen is in Parijs een op grote schaal toegepaste methode om ruimte te winnen voor de aanleg van groenzones en de bouw van hoogwaardige woonruimte en kantoren. Twee bezochte projecten zijn al enkele jaren geleden gereedgekomen: de Jardin Atlantique Gare Montparnasse en de overkapping van de A1 in La Plaine St. Denis. Aan een derde project, de overkluizing van het voormalige rangeerterrein van Gare Austerlitz, wordt volop gewerkt.

Het is de omvangrijkste stedelijke ontwikkeling in de Lichtstad sinds de herstructurering door Baron Haussmann in de negentiende eeuw. Het gebied omvat 130 hectare op de linkeroever van de Seine, vlakbij de Bibliothèque Nationale de France. In de komende vijftien jaar worden hier 5.200 woningen gebouwd voor 15 tot 20.000 bewoners. Met deze uitbreiding wil de Parijse overheid de bevolkingsafname binnen de Périphérique afremmen.

Te goedkoop

De kosten zijn begroot op ongeveer zes miljard gulden. De uitvoering is in handen van de Semapa, een publiek-private partij, waarvan het private aandeel overigens heel beperkt is. Niet meer dan drie procent.

De grond was voor 85 procent in bezit van de stad Parijs en de Franse spoorwegen (SNCF). Semapa koopt pas grond van de gemeente en de spoorwegen als er een partij is gevonden die erop gaat bouwen. Door de tijd tussen inkoop en verkoop zo kort mogelijk te houden, vermijdt Semapa renteverliezen en het risico van grondprijsdalingen. SNCF heeft deze regeling bedacht nadat zij geconstateerd had dat de grond bij het vorige project rond het station Montparnasse veel te goedkoop was verkocht.

Le Jardin Atlantique is een tuin bovenop het Gare Montparnasse, één van de grotere kopstations in het centrum van Parijs. Het park meet 200 bij 150 meter. Onder de betonvloer van de tuin zit nog een tweede laag, die als parkeerruimte in gebruik is. Het is dus een dubbele overkluizing. De aanleg van het park met tennisbanen was een initiatief van het Parijse gemeentebestuur, dat daarmee een eerder gedane verkiezingsbelofte nakwam.

Tegelijk met de overkluizing werd het Gare Montparnasse verbouwd tot TGV-station. Het plan is uitgevoerd door een publiek-private partij, de Semirep. Net als bij de Semapa hebben de stad Parijs en de SNCF het grootste aandeel in de Semirep. Voor private partijen is een bescheiden rol weggelegd.

De Semirep kreeg de grond in ruil voor een bijdrage van ongeveer 80 procent in de kosten van de verbouwing van Gare Montparnasse tot TGV-station. Partijen gingen er terecht vanuit dat de opbrengst van de gronduitgifte aan private ontwikkelaars voldoende zou zijn om de totale kosten van een kleine half miljard gulden te dekken. Achteraf bekroop SNCF het gevoel dat er zelfs nog meer in had gezeten.

Groene ader

Automobilisten die vanaf de Périphérique de afslag nemen naar de A1 – richting Nederland – hebben waarschijnlijk net zomin een idee wat zich boven hun hoofd bevindt als de argeloze wandelaar over de Avenue du Président Wilson beseft wat er onder hem gebeurt. Niets wijst erop dat onder de groene ader die de industriewijk La Plaine St. Denis doorkruist een acht rijbanen breed verkeersriool loopt. Over een lengte van 1360 meter en een breedte van 66 meter is de A1 volledig bedekt met een groene wandelpromenade. Alleen de zwartgeblakerde gevels herinneren aan het vroegere verkeersgeweld. Doordat de weg al verdiept lag, sluit de overkluizing perfect aan op de gevelwanden en is het nauwelijks voorstelbaar dat het ooit anders was. De overkapping slaat een brug tussen de voorheen gescheiden westelijke en oostelijke delen van La Plaine Saint-Denis.

Revitalisering

De overkluizing van de autosnelweg is onderdeel van een aantal ingrepen, bedoeld om het gebied direct boven de Périphérique te revitaliseren. Het project, met de naam La Plaine Renaissance, is nog niet voltooid, maar de resultaten zijn nu al spectaculair. De werkgelegenheid, die in 1990 was gedaald tot 28.500 arbeidsplaatsen, is toegenomen tot 40.000. Grote trekker in het gebied is het Stade de France, waar het Franse voetbalelftal wereldkampioen werd.

De bouw van het voetbalstadion is van directe invloed geweest op de overkapping van de A1. Gebruikmakend van de tijdsdruk heeft de gemeente Saint-Denis de Franse Staat voor het blok gezet. De gemeente was alleen bereid grond voor het stadion beschikbaar te stellen indien de nationale overheid tweederde van de kosten van de overkapping voor haar rekening zou nemen. Hoe de rest van het project is gefinancierd en welke rechtspersoon verantwoordelijk was voor de uitvoering, is onduidelijk.

De overkluizing van een 130 hectare groot spooremplacement bij Gare Austerlitz (foto’s boven en rechtsonder) is de omvangrijkste stedelijke ontwikkeling sinds de herstructurering door Baron Haussmann.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels