nieuws

Kastanjehout maakt oevers Vondelpark milieuvriendelijk

bouwbreed Premium

Oude en milieubelastende beschoeiingen van de oevers in het Amsterdamse Vondelpark worden in het kader van een ingrijpende renovatie vervangen door milieuvriendelijk materiaal. Bij herstel van het evenwicht tussen natuur- en gebruiksfuncties speelt onbehandeld kastanjehout een belangrijke rol.

Het Vondelpark is het bekendste park van Nederland. Het is ontworpen door J.D Zocher en in 1865 aangelegd ‘om de burgerij van een aangename omgeving te voorzien en om zich te verpozen’. Momenteel komen er jaarlijks circirca tien miljoen bezoekers uit binnen- en buitenland. Dat betekent een zware belasting voor de voorzieningen en het is niet bevorderlijk voor de ontwikkeling van natuurwaarden.

Daarbij komt dat het beheer van het park voorheen weinig structureel was. Voor beschoeiingen waren bijvoorbeeld milieuonvriendelijke materialen en verkeerde ontwerpen toegepast. Ook had het beheer een technisch karakter, waarin geen ruimte was voor oevergebonden flora en fauna. Zo waren er nagenoeg geen waterplanten en ook het aantal watervogels en amfibieën was beperkt.

Scheiding

De overgang van het beheer van het park in 1990 naar het Stadsdeel Oud-Zuid is mede reden geweest om een ambitieus renovatieplan op te stellen. Daarin is een scheiding aangebracht in de functies recreatie en natuur. Hierbij lag de nadruk op ecologisch herstel door onder andere toepassing van milieuvriendelijke oevers. De natuurlijke materialen die daarin zijn verwerkt zorgen voor lagere aanleg- en beheerskosten dan bij een traditionele inrichting, met strakke oevers met het gras tot aan de beschoeiing.

Die beschoeiingen worden vervangen door natuurlijke oevers met flauwe taluds, die geleidelijk begroeien met oevervegetatie. Waar een oeverbescherming nodig is, komt een rij houten palen, die rond de gemiddelde waterstand geplaatst wordt.

Waterpartijen

Met de nieuwe inrichting blijft het historische karakter van het park intact, ontstaan goede leefomstandigheden voor flora en fauna en wordt ook aan de recreatieve eisen voldaan.

Bovendien zijn de De waterpartijen in het park zo ontworpen dat ze ook een functie voor de berging van overtollig water kunnen vervullen.

Bij de herinrichting van het Vondelpark heeft het stadsdeel Oud-Zuid bewust gekozen voor milieuvriendelijk kastanjehout. Dit is duurzaam (het gaat onbehandeld circa 20 jaar mee) en er hoeft geen hout uit tropische gebieden gebruikt te worden. Ook voor diverse afrasteringen is onbehandelde kastanjehout toegepast, dat afkomstig is uit duurzaam beheerde hakhoutgebieden in Frankrijk en Engeland.

Onder profiel

De renovatie in het Vondelpark rondom de schapenweide is in augustus 2000 gestart. Eerst zijn de oude beschoeiingen verwijderd en afgevoerd. Vervolgens zijn de watergangen uitgebaggerd en zijn de oevers opnieuw onder profiel gebracht.

Daarna is een nieuwe beschoeiing geplaatst. De 2,5 meter lange kastanjehouten palen zijn met de bak van een hydraulische graafmachine in de grond gedrukt en met slotbouten verbonden aan een gording van de houtsoort Robinia.

Achter de palenrij is een zanddicht en waterdoorlatend vlies bevestigd, zodat geen erosie van grond kan ontstaan. Langs de oever is als bescherming een gevulde kunststofmat aangebracht, die afgewerkt is met een laag grond. Deze mat is goed doorgroeibaar en bestand tegen erosie en intensief gebruik door recreanten.

Kastanjehout

De tamme kastanje (Castanea Sativa) is een lid van de beukenfamilie, ook wel napjesdrager genoemd. Het is een halfpionierssoort, afkomstig van goede vochtige bodems, die snel groeit en toch hard hout levert. De boom is tijdens de Romeinse overheersing in Europa verspreid. Oorspronkelijk is de tamme kastanje afkomstig van gebieden rond de Middellandse Zee en de Zwarte Zee.

Het gebruik van kastanjehakhout kent in Engeland en Frankrijk een eeuwenoude traditie, die vergelijkbaar is met de in Nederland bekende griendcultuur. Door verandering van de druiventeeltmethode werd kastanjehout overbodig, waardoor de hakhoutgebieden in verval raakten. De nieuwe toepassingen in Nederland maken nuttig gebruik van deze eeuwenoude hakhoutbossen weer mogelijk. Omdat de omlooptijd van het hakhout 15 tot 20 jaar bedraagt, wordt steeds maar een beperkt gebied gehakt. Met deze manier van bosbouw blijft een gevarieerde biotoop in stand.

Reageer op dit artikel