nieuws

Gerijpte klei als alternatief voor zand

bouwbreed

Met de 230 miljoen kubieke meter baggerspecie die dit decennium uit de Nederlandse gronddepots moet worden verwijderd, zou de provincie Noord-Brabant met een laag van vijf centimeter kunnen worden bedekt. Het is niet voor niets dat verwerking en hergebruik van dat afvalmateriaal één van de speerpunten van de Vierde Nota Waterhuishouding is. In opdracht van de overheid gaat Rijkswaterstaat komend voorjaar langs de A50 bij Veghel een proef uitvoeren, waarbij gerijpte klei uit bagger wordt toegepast bij het ophogen van wegdekconstructies. De verwachtingen van het experiment zijn hooggespannen.

“Wanneer deze proef slaagt, is dat een grote stap voorwaarts in het hergebruik van afvalmaterialen”, stelt projectleider geotechniek en wegfunderingen ing. H. Grootsveld van de dienst weg- en waterbouwkunde van Rijkswaterstaat in Delft. “Hoewel de toekomst moet uitwijzen of zand ooit uitgeput raakt, zou klei uit baggerspecie een prima alternatief zijn. Ik verwacht dat uit de test blijkt dat gerijpte klei bij genoeg vochtverlies voor constructieve ophoging kan worden gebruikt.”

Volgens ing. A. de Graaf, projectleider van Rijkswaterstaat in Noord-Brabant bij de uitvoering van de rijksweg 50 tussen Eindhoven en Oss, moet het experiment bevestigen dat klei in plaats van zand technisch verantwoord is. “Klei is dan wat vochtiger en elastischer van aard en fijnkorreliger van structuur dan zand. Ik denk wel dat het een goed vervangingsmiddel is. Als het vochtgehalte maar op een dusdanig laag niveau ligt dat inklinking praktisch niet meer voorkomt.”

Grote velden

Om dat te bewerkstelligen, wordt de klei uit baggerspecie op grote velden ‘gerijpt’: een groot deel van het vocht trekt uit de klei en door allerlei biologische en chemische processen verdwijnt ook het organisch materiaal eruit.

De locatie die voor het pilot-project is aangewezen, is een oprit naar een viaduct in Veghel over de toekomstige A50 van Oss naar Eindhoven. Op de plek waar momenteel het kunstwerk wordt gerealiseerd, wordt het maaiveld ontgraven en op een zandbed van een meter dikte een laag van 25 centimeter menggranulaat 0/40 aangebracht.

De klei uit baggerspecie wordt over een lengte van 130 meter toegepast. De gerijpte klei wordt met bulldozers verwerkt in dertien of veertien lagen van maximaal dertig centimeter tot ongeveer vier meter hoogte. Iedere laag wordt met trilrollen verdicht, voordat de volgende wordt aangebracht. Een verhardingspakket van asfalt sluit het geheel af.

Nihil

De kosten van het gebruik van klei uit baggerspecie op genoemde locatie zijn nihil. In verband met de hoogwaterstanden en bedrijfsterreinuitbreiding moest het gronddepot in Geertruidenberg worden leeggemaakt. De tienduizend kuub die daarbij vrijkwam, zou eigenlijk in Friesland worden gestort. Omdat die hoeveelheid overeenkwam met de benodigde hoeveelheid ophogingsmateriaal bij de oprit in Veghel, besloot VROM de baggerspecie voor de proef te gebruiken.

Het eventuele verzakken of uitbuiken van de klei wordt op de voet gevolgd door middel van zet- en zakbakens die Rijkswaterstaat plaatst om de bewegingen van het materiaal te registreren. Hellingmeters observeren de horizontale vorming.

“Ook zullen peilbuizen worden neergezet om te kijken of door het uitlogen geen schadelijke stoffen vrijkomen”, weet De Graaf. “Onze specialistische adviesdienst in Delft heeft een monitoringsprogramma opgesteld, dat bijvoorbeeld de kwaliteit van het grondwater bewaakt.”

Door een ingenieursbureau allerlei metingen te laten verrichten, worden ontwikkelingen in de constructie in beeld gebracht en kunnen bij calamiteiten maatregelen worden getroffen.

De resultaten van het experiment in Veghel worden vergeleken met de uitkomsten van een soortgelijke proef die binnenkort langs de A5 bij Schiphol van start gaat. Als de testen positief uitvallen, overweegt Rijkswaterstaat in de toekomst zelfs een ophoging van vijftigduizend kuub te realiseren.

Welke locatie daarvoor wordt geselecteerd, is nog niet bekend. Evenals de kosten die het gebruik van het alternatief voor zand met zich gaat meebrengen. “Ik verwacht niet dat de kostprijs voor dit materiaal duurder dan normaal ophoogzand zal uitvallen”, vermoedt De Graaf. “Als het marktprijsmechanisme in werking is getreden, zullen zand en klei elkaar niet veel meer ontlopen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels