nieuws

Hoge Raad geeft ‘freerider’ vrij spel

bouwbreed

Minister Pronk van VROM overweegt alsnog de Wet voorkeursrecht gemeenten aan te scherpen. Aanleiding zijn uitspraken van de Hoge Raad in geschillen rond oorspronkelijke grondeigenaren die zelf hun percelen willen bebouwen.

In een van de uitspraken geeft de Hoge Raad alle ruimte voor zelfrealisatie van grondeigenaren en daarmee vrij spel voor zogenoemde freeriders. Het voorkeursrecht dat de gemeente Alkmaar heeft gevestigd, is onvoldoende. De hoogste rechter keurt goed dat gebruik wordt gemaakt van de mazen in de Wet voorkeursrecht gemeenten, waarmee ook de kansen voor freeriders als Oostveen op de Utrechtse locatie Leidsche Rijn groeien. De Vereniging Nederlandse Gemeenten en de Vereniging voor Grondbedrijven hadden al aan de bel getrokken bij minister Pronk om de Wet aan te scherpen. Ontwikkelaars proberen de wet te omzeilen door onder het mom van zelfrealisatie rechtstreeks in zee te gaan met agrariërs. De grond hoeft in zo’n geval niet eerst aan de gemeente te worden aangeboden. Afgelopen week is Alkmaar in het ongelijk gesteld door de Hoge Raad. De oorspronkelijke grondeigenaar agrariër Smit mag daar ‘zelf’ een bedrijventerrein realiseren en omzeilt daarmee het voorkeursrecht van de gemeente. Tegelijk met de uitspraak in de zaak Alkmaar is Zoetermeer in het ongelijk gesteld. Daar heeft het hoogste rechtscollege een stokje gestoken voor een grondtransactie van deze gemeente met zes grondeigenaren. Buurgemeente Bleiswijk mag het daar gevestigde voorkeursrecht alsnog uitoefenen op een perceel van 83 hectare voor de realisatie van bedrijventerrein Hoefweg-Zuid.

Ongelijk

Het lijkt erop dat minister Pronk ongelijk krijgt met zijn stelling dat de wet op zich goed werkt en dat jurisprudentie de mazen kan dichten. De minister van ruimtelijke ordening vond het onnodig en omslachtig de wet aan te passen, ondanks herhaald verzoek van de gemeenten. De ambtenaren van VROM zijn zich na de uitspraak aan het beraden of niet toch reparatiewetgeving nodig is, bevestigt een woordvoerder van het ministerie. Ook de Nederlandse Vereniging van Grondbedrijven hadden al gewaarschuwd dat met name artikel 26 van de wet aangepast moet worden. Zelfs een positieve beslissing van de raad zou ruimte voor constructies hebben gelaten. Diverse rechtszaken – waaronder Bleiswijk, Weert, Alkmaar, Maastricht en Utrecht – werden in de afgelopen jaren totaal verschillend beoordeeld. Een paar keer werden gemeenten door lagere rechters in het gelijk gesteld en moest de grond alsnog aan de gemeente te koop worden aangeboden. In andere gevallen lukte het om onder het mom van zelfrealisatie de gemeente die voorkeursrecht vestigt, buitenspel te zetten. Het hoger beroep werd tot nu toe in het voordeel van de gemeenten beslecht. Nu heeft de Hoge Raad de beslissing in het geval van Bleiswijk bevestigd, maar in het geval van Alkmaar ontkracht.

Op pagina 2: Uitspraak Hoge Raad niet laatste woord over grond.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels