nieuws

Gemeentearchief Amsterdam omsmeden tot eenheid

bouwbreed

Voor de zomer van 2001 is het bouwplan voor het Amsterdamse Gemeentearchief een stap verder. Claus en Kaan Architecten maken van het labyrint aan gebouwen een eigentijdse eenheid. Het Archief blijft tijdens de verbouwing open, vanzelfsprekend.

Directeur J. Boomgaard van het Gemeentearchief Amsterdam ziet de jaren van renovatie en nieuwbouw die voor hem liggen vol vertrouwen tegemoet. “Wij zorgen altijd goed voor onze spullen en voor onze mensen”, zegt hij. “De tientallen miljoenen die het gemeentebestuur gaat investeren in bouwactiviteiten, zorgen ervoor dat het archief de toekomst aankan. Natuurlijk, tijdens de bouwactiviteiten blijven wij gewoon open voor het publiek.” De archiefmensen weten wat improvisatie is. Ze hebben ervaring met passen en meten bij het omgaan met ruimte. In 1914 is de vestiging aan de Amsteldijk in gebruik genomen, in het voormalig raadhuis van Nieuwer-Amstel. Daaromheen is een labyrint van gebouwen gegroeid vol kantoorruimtes, werkplaatsen en bewaarplaatsen. Er is nu bij elkaar een 35 strekkende kilometer aan archieven, plus 400.000 boeken en tijdschriften en miljoenen andere objecten. Elk jaar komen er 500 meter archief en 20.000 stukken bij. De historisch-topografische atlas telt 185.000 bouwtekeningen en krijgt een geautomatiseerde toegang. De tekeningen omvatten ontwerpen van Hendrick de Keyser en Daniël Stalpert (17de eeuw), maar ook van Cuypers en Berlage. Veel, modernere, technische tekeningen van de Dienst Openbare Werken liggen er omdat ze zo optimaal in conditie blijven.

Concept

“We zijn toe aan uitbreiding en renovatie. Het publiek krijgt steeds meer belangstelling voor ons. De ontwikkeling van de digitale informatievoorziening vraagt een heel ander concept van een archief”, legt Boomgaard uit. “Met de aankoop van een groot deel van de vroegere Diamantslijperij Asscher aan de Tolstraat krijgen we meer mogelijkheden. Er moet ook een nieuw archiefdepot bij komen met een opslagcapaciteit van 10 kilometer. Toen dachten we: dan slaan we tegelijk de grote slag om alle negen gebouwen van het complex beter te integreren. De gebouwen verschillen sterk naar bouwstijl, bouwkwaliteit en bouwperiode.” Claus en Kaan kwamen als eerste keuze tevoorschijn uit de Europese aanbesteding die begin 2000 werd gehouden. Zij hebben nu, als huisarchitect van het archief, de opdracht om het programma van eisen te maken, en soort ruimtelijk en technisch masterplan, inclusief een plan voor de financiering. “Voor de zomer van 2001 is de zoektocht van Claus en Kaan afgerond met een voorstel aan de gemeenteraad, is ons streven”, zegt Boomgaard. De keuze is op deze architecten gevallen om drie redenen. Boomgaard: “Hun voorstellen voldeden het best aan onze uitgangspunten. Zij besteedden veel aandacht aan de logistieke opbouw van het complex, zoals het scheiden van personeels- en bezoekersstromen. Daarnaast keken zij in hun vlekkenplan met respect naar de bestaande kavel. Ze letten goed op naar wat er nu staat. Maar zij gaan ook moderne vormen beslist niet uit de weg. Hun idee voor een gewaagde transparante hoofdingang aan de Amstel bijvoorbeeld fascineert.” Tekeningen of schetsen hiervan zijn niet beschikbaar, want “voorlopige ontwerpen gaan toch, misschien onbedoeld, een ongewenst eigen leven leiden”. Het complex wordt heel toegankelijk. Er komt een nieuw publiekscentrum aan de Amstelzijde, meer capaciteit voor exposities en educatieve ruimtes, plus een restaurant en/of een internetcafé. De directe omgeving van het archief krijgt ook aandacht. Herinrichting en beter beheer van de openbare ruimte, die nu hier en daar net buiten het archiefterrein verslonst, worden samen met het stadsdeel Oud-Zuid aangepakt. Het diamantconcern Asscher, dat op de kop van de grote diamantslijperij het hoofdkantoor heeft, investeert op dit moment al miljoenen guldens aan gevel en interieur.

Archiefwet

Ook veranderde wetgeving vergt nieuwe investeringen in het complex. “De nieuwe Archiefwet zegt bijvoorbeeld dat een archiefdepot helemaal geen ramen meer mag hebben”, aldus Boomgaard. “Voor het plezier in het werken stelt de Arbowet weer daglicht verplicht in de ruimtes van onze medewerkers.” Dan maar liever de grond in met alle archiefstukken? Boomgaard: “Sommige, overigens heel fraaie, archieven elders slaan veel spullen ondergronds op, tot vier lagen toe. Ik zie dat hier niet gebeuren. Hoogstens eventueel één of twee lagen. Daarnaast is een ondergrondse parkeergarage, die ’s avonds door de buurt kan worden gebruikt, ook heel aantrekkelijk.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels