nieuws

De Regiplan-methode, vierde dimensie in het bouwproces

bouwbreed

Bouwen tegen een lagere prijs omdat je beter communiceert. Dat is in het kort waar het in de Regiplan-methode om draait. Veel aannemers lijken niet blij te zijn met deze methode, maar opdrachtgevers des te meer. Het ingenieursbureau in Amsterdam heeft in 27 jaar een concept ontwikkeld voor ontwerpsystematiek en procesbeheersing in de bouw. Het gebruik van automatiseringstechniek is daarin ondersteunend; het concept staat los van de apparatuur of programmatuur, zoals het een goede methode betaamt.

Onder leiding van Ad Luitwieler gaat elk Regiplan-project uit van haalbare doelstellingen die voor alle bouwpartners hetzelfde zijn: een gebouw neerzetten en onderhouden dat de gebruiker centraal zet. Regiplan heeft naar eigen zeggen oplossingen kunnen aandragen op plaatsen waar niemand anders eruit kwam en projecten tegen een lagere bouwsom gerealiseerd dan de projectontwikkelaar, eigenaar of belegger hadden verwacht. Hoe krijgt Luitwieler dat voor elkaar?

Op zich lijkt de gebruiker centraal stellen niets nieuws, het is theoretisch gezien een vrij algemeen gevoelde doelstelling voor het bedrijfsleven. Maar iedereen weet hoe moeizaam dat in de praktijk is toe te passen. Ook voor de bouw, waar de techniek zo vaak de overhand krijgt, is het toch goed dat uitgangspunt eens nader te beschouwen. Luitwieler laat zich in zijn werkzaamheden ondersteunen door softwaretoepassingen, maar veel gebeurt nog in zijn hoofd: “Ik heb nog niet alle aspecten van ons traject laten programmeren, maar dat is technisch goed mogelijk. De computer helpt me de zaken sneller en efficiënter te doen, en bovendien kunnen anderen het dan ook.” En dat laatste lijkt gezien Luitwielers leeftijd (61) ook wel nodig, anders zou de methode straks met hem met pensioen gaan.

Regiplans concept gaat uit van de cybernetica, wat volgens Van Dale ‘de leer van de automatische regelings- en communicatiemechanismen’ betekent. Luitwieler: “Het gaat om voortdurend ‘feedback’ krijgen op je activiteiten. Wij leggen sterk de nadruk op de communicatie, de cybernetica is een hulpmiddel om de doelstelling te bereiken. De doelstelling van bouwen is in wezen het creëren van gebruiksruimten met het bijbehorende prestatieniveau en de gewenste condities. Bij voorbeeld: een ruimtetemperatuur tussen 20 en 25 graden bij een buitentemperatuur tussen -20 en 30 graden Celsius. Daarnaast strekt je verantwoordelijkheid zich uit tot en met de exploitatie van het gebouw. Er mag geen beslissing worden genomen zonder dat het de kostenconsequenties voor zowel de investering als de exploitatie duidelijk zijn.”

4D-programmeren

Regiplan maakt van elk project waar het bij betrokken is, een driedimensionaal model met alle ruimten plus een planning. Die combinatie vormt de doelstelling voor alle leden van het bouwteam. Uit het 3D-model zijn direct de hoeveelheden materialen te trekken. Maar ook de factor tijd is ingebed: volgens Luitwieler is Regiplan de eerste in ons land die vierdimensionaal kan programmeren aan een project, behalve in ruimte ook in tijd. Onlangs presenteerde hij zijn oplossing voor een verblufte zaal van de organisatie Stimuleringsprogramma Intensief Ruimtegebruik. Luitwieler: “Zo gauw je in Microsoft Project schuift in de planning, zijn de consequenties daarvan terug te zien in ons 3D-model. Zo zijn wij, onder leiding van PRC Bouwcentrums Toon van Dam, betrokken bij de logistieke voorbereiding van de verbouwing van de RAI-tentoonstellingsruimten. Die opdracht hebben we te danken aan de beursmanagers, die bij vorige verbouwingen slechte ervaringen hebben opgedaan met een beroerde planning. Bij het RAI-project zijn nu zes planners betrokken die voor het eerst onder leiding van PRC interactief kunnen samenwerken, opdat de bouwwerkzaamheden zo min mogelijk storend zijn voor de lopende evenementen. Ons systeem geeft de gebruiker van een gebouw wezenlijk inzicht in wat er zal gaan gebeuren, uitgezet in de tijd.”

De oplossing van Regiplan lijkt het belang van de architect te verminderen tot een uitvoerder van het programma van eisen dat al in de voorfase exact is vastgelegd, inclusief de ruimten die hij moet creëren. Dat is niet waar, betoogt Luitwieler: “Een luie architect zou zich inderdaad kunnen beperken tot het zoeken naar bouwelementen die de prestaties waarmaken die in de doelstelling zijn vervat. Maar een creatief architect gaat juist zijn eigen ontwerp daarmee onderbouwen en tegenover de opdrachtgever met de juiste argumenten verdedigen. Zolang elke wijziging maar in al haar consequenties wordt doordacht. Wij geven van elk materiaal de afschrijvingstermijn, zodat niet alleen de investeringskosten maar ook de exploitatiekosten helder blijven. En steeds meer architecten doen een beroep op mij – als ze hun eigenwijsheid opzij kunnen zetten. Zo werkt Regiplan bij de RAI ook samen met de betrokken architect Mels Crouwel. Hij vroeg ons of we 3D-plaatjes konden uitzetten in de tijd, zodat hij kon zien welke variant van zijn ontwerp de beste is.”

Havengebouw

Regiplan is verder onder meer betrokken bij het bouwprogramma voor het tweede Havengebouw in Amsterdam. Luitwieler: “Wij hebben als enige gezegd: bouw over het spoor heen. Aanvankelijk durfde niemand dat aan, maar we hebben Railinfra inmiddels overgehaald. Nu moet de gemeente nog diep nadenken, die dacht dat ons plan wel zou stuiten op een ‘nee’ van RailInfra…”

Toch heeft Luitwieler ook veel tegenstand ontmoet: “Een eerlijke aannemer zei mij eens recht in het gezicht: ‘ik moet jou niet, jij maakt het proces veel te transparant en dat is funest voor mijn handel’. Een slimme aannemer daarentegen maakt zich deze methode eigen om de startdocumenten voor zijn werk eenduidig te krijgen. Vervolgens kan hij mét de in vier dimensies in beeld gebrachte logistiek de bouwplaatskosten echt in zijn greep krijgen.” En dat moet elke aannemer aanspreken, zou je zeggen.

De ontwikkeling van het Stationseiland in het centrum van Amsterdam tot 2010. Elke wijziging in de planning kan Regiplan direct in de tijd visualiseren.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels