nieuws

Vijzelbox klimt zonder overpakken

bouwbreed

Daar een vervorming van 0,24 millimeter al fataal kon zijn, is een oud viaduct in de A4 bij Schiedam met een nieuw systeem opgevijzeld. Door ‘broodjes’ onder en spindels naast de vijzels aan te brengen, bleven alle krachten tijdens de hefoperatie in één lijn.

Overpakken is waarschijnlijk het meest kritieke onderdeel van vijzeloperaties. De constructie danst voortdurend op twee poten om de vijzels te kunnen verplaatsen, om een nieuwe slag te maken. Niet elk bouwwerk is daartegen bestand. Toen de afdeling verplaatsingstechnieken van bouwbedrijf Van Drunen uit Den Bosch twee jaar terug de bestekken van de Betuwelijn en de HSL zag, besloot ze een vijzeltechniek uit te werken waar al langer ideeën over bestonden. Op de tracés van die spoorverbindingen moeten namelijk veel bestaande kunstwerken een stukje worden opgetild. Na een eerste proef met het nieuw ontwikkelde systeem afgelopen zomer bij Hazeldonk, werd deze week in Schiedam een viaduct in de A4 ruim een meter opgetild. Dat is nodig om het in een nieuw alignement te brengen. De crux van het systeem is dat de vijzel na elke slag de krachten overgeeft aan de vier spindels die er direct omheen staan, op dezelfde voetplaat. Vervolgens worden onder de vijzel twee ‘broodjes’ geplaatst: stalen kokers gevuld met hogesterktebeton, gewapend met staalvezels. Zodra de vijzel weer wordt uitgeslagen, worden onder de spindels ook twee broodjes geplaatst. Een volgende serie van vier broodjes komt dwars op de eerdere laag.

Grote stabiliteit

Zo kan in stappen van tien centimeter een hoge stapeling worden gemaakt die door de voetplaat van vijftig bij vijftig centimeter een grote stabiliteit heeft. Groter in ieder geval dan bij gangbare vijzelopstellingen. De constructie kan dus ook grote horizontale krachten opnemen zonder stabiliteitsverlies. Vierentwintig vijzelboxen heeft aannemer Van Drunen inmiddels van het systeem, dat vijzelbox 2000 is gedoopt. Maar voor de operatie in Schiedam was dat net niet genoeg. Op de landhoofden werden traditionele vijzels gebruikt. Die werden, net als de vijzelboxen, aangestuurd door een synchroon-hefsysteem waarmee de oliedruk en de verplaatsing van elke individuele vijzel minutieus gedoseerd kan worden. De vervormingen van de 19 meter brede en 65 meter lange constructie over zes steunpunten bleven in alle richtingen binnen de extreem scherpe toleranties. W. Bron van de Bouwdienst Rijkswaterstaat is enthousiast over de vijzeltechniek. Toen hij zich drie jaar terug voor het eerst boog over de nieuwe verkanting van het viaduct in de toerit van de Beneluxtunnel, voelde hij wel aan dat het een kritieke operatie zou worden. Het uit 1965 daterende viaduct bestaat uit betonnen liggers, die alleen maar door een dunne druklaag bij elkaar worden gehouden. Samen met Van Drunen, die deel uitmaakt van combinatie CKK die de Beneluxcorridor in de A4 verbouwt, voerde de Bouwdienst een risicoanalyse uit. De resultaten werden vergeleken met berekeningen die beide partijen onafhankelijk van elkaar uitvoerden. Zo kwam men op de scherpe toleranties van 0,24 millimeter per strekkende meter in dwarsrichting en 2 millimeter per veld in de langsrichting van het viaduct. De hefoperatie zelf vergde een doortimmerde coördinatie. In een loods van Van Drunen in Den Bosch heeft de operator, of in goed Brabants de knoppenist, uitvoerig droog geoefend.

Stalen doken

Voor het viaduct de hoogte in kon, moest eerst de verbinding met de pijlers worden doorbroken. Aan de hand van de originele tekeningen werden de stalen doken doorgeboord. Maar natuurlijk bleken ook op andere plaatsen doken en doorvoeringen te zijn aangebracht. Door gecontroleerd liften over minimale hoogte en dekweging via het hefsysteem werden niet zichtbare verbindingen opgespoord. Nadat op die manier in drie dagen tijd de eerste vijf millimeter was overbrugd, ging de constructie in anderhalve dag meer dan een meter omhoog. Daarbij werden in dwarsrichting afwijkingen tot 0,18 millimeter gemeten. Eindverantwoordelijke J. van Weert van Van Drunen is ervan overtuigd dat hij met dit systeem zelfs de toren van Pisa weer in het gelid zou krijgen. Helaas was een Amerikaans/Italiaans team hem deze zomer net voor.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels