nieuws

Overheid niet behoorlijk tegenover zinkindustrie

bouwbreed Premium

In opdracht van het Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling (RIZA) van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat schreven enkele onderzoekers van de Erasmus Universiteit en de TU Delft een schokkend rapport over de besluitvorming en de handel en wandel van de overheid als het om complexe milieuproblemen gaat. De titel van het onderzoek luidt ‘Spelen met Onzekerheid’, en ik kan het lezen van dit rapport aan iedereen aanbevelen.

Om het onderzoek concreet te maken, werd gekozen voor de besluitvorming over de emissies van zinken en verzinkte bouwmaterialen naar oppervlaktewater en waterbodem. Het gaat hier volgens de onderzoekers om een lastig probleem, oftewel een ‘wicked problem’, wat betekent dat alle betrokkenen (overheid, industrie) van elkaar afhankelijk zijn om tot een oplossing te komen. Een van de bijzondere kanten aan dit probleem was dat veel ambtenaren – zonder enige onderbouwing – behept waren met “de stellige overtuiging dat zink slecht is voor het milieu en dat snelle actie nodig was.” Daardoor was “de behoefte aan een inhoudelijke discussie over uitgangspunten en aan wetenschappelijk onderzoek daarover gering.” Dat begon dus meteen al goed voor de zinkindustrie! “De ruimte die het RIVM geboden werd om normen voor te stellen, was dan ook beperkt. Het RIVM moet werken in het spanningsveld tussen wetenschappelijke rationaliteit en politieke tijdsdruk. Investeringen in diepgaand onderzoek bleven van rijkswege achterwege, met als gevolg dat het zelfs nu nog jaren kan duren voordat nieuwe normeringsmethodieken in gebruik komen.”

Onzekerheid

De conclusies van de onderzoekers over het vervolg van dit alles liegen er niet om. “De processturing op nationaal niveau van de zijde van het rijk en met name van VROM is minimaal. Dit creëert onzekerheid bij betrokken actoren over waar ze aan toe zijn en welke stappen in het proces gezet worden.” Even verderop staat: “Wellicht het meest opvallend is het ontbreken van systematische pogingen van de zijde van de meest betrokken overheidsinstanties om interactieprocessen tussen betrokken partijen tot stand te brengen.” Zo kwam het gesprek na jarenlange narigheid en wederzijds wantrouwen in een impasse. En dat is, zo blijkt duidelijk uit het rapport, de overheid te verwijten. Bij de besluiten die immers steeds genomen werden om het gebruik van zink te ontmoedigen of af te raden, waren steeds talrijke vraagtekens te plaatsen. Zulke betwiste besluiten hebben in het verleden de belangen van de zinkindustrie aantoonbaar geschaad. De onderzoekers concluderen: “Daarom dient vanuit het criterium zorgvuldigheid en behoorlijk bestuur aan een betwist besluit een proces verbonden te worden waarin tezamen met betrokken partijen, en met name zij die door het besluit benadeeld worden, de noodzaak en de effecten van getroffen maatregelen worden onderzocht. De partij die een betwist besluit neemt, zou de verantwoordelijkheid op zich moeten nemen voor de organisatie van een dergelijk proces en zich bereid moeten verklaren het betwiste besluit op grond van nieuwe inzichten en verbeteringsvoorstellen aan te passen.” De praktijk leert helaas dat hiervan nog geen sprake is. De overheid handelt dan ook onbehoorlijk en niet zorgvuldig jegens de zinkindustrie. En als u denkt dat daar na de publicatie van dit rapport ‘Spelen met Onzekerheid’ verandering is gekomen, moet ik u teleurstellen. In Zoetermeer organiseerde het FME vorige week een Workshop met een uitgebreide discussie over dit rapport. De titel luidde ‘Omgaan met Milieubeleid’en de beide wetenschappelijke auteurs van het rapport hielden een inleiding. Natuurlijk waren ook vertegenwoordigers van de verschillende overheden nadrukkelijk door de organisatie uitgenodigd. Niet één van hen wenste te verschijnen. Een onaanvaardbare houding die – zeker gelet op de bevindingen die ik geciteerd heb – op geen enkele manier valt goed te praten. Wanneer worden deze lieden eindelijk door hun politieke bazen tot de orde geroepen?!

Reageer op dit artikel