nieuws

Bij herstructurering maatschappelijke organisaties aan zet

bouwbreed

Waar leegstand dreigt is herstructurering van de woningvoorraad nodig. Zoals in Winschoten bijvoorbeeld.

Daar staat dat proces goed op de rails. Daarbij wordt volgens projectmanager Bonne van der Kooi duidelijk dat nu maatschappelijke organisaties aan zet zijn. Want ongeveer een op de tien betrokken bewoners kan de herhuisvesting niet op eigen kracht aan. Winschoten, eind 1997. Woningcorporatie Acantus, beheerder van het overgrote deel van de sociale woningvoorraad, kampt met een leegstandspercentage van tien procent, 350 woningen. Marktonderzoek wijst uit dat dat aantal op zal lopen naar duizend woningen, ofwel dertig procent als geen actie wordt ondernomen. Tegelijkertijd kent Winschoten een steeds groter wordende vraag naar koopwoningen, groter dan het aanbod. Groot onderhoud en verbetering van de woonomgeving blijkt niet genoeg te zijn om de leegstand tegen te gaan. Rigoreuzere maatregelen kunnen niet uitblijven, er is een ‘deltaplan voor de volkshuisvesting’ nodig: sloop van tussen de achthonderd en negenhonderd onverhuurbare woningen. Per saldo – verrekend met nieuwbouw van veelgevraagde woningtypes – zullen er in 2004 in Winschoten zo’n vierhonderd woningen minder staan. Dat is uniek voor Nederland, alleen Winschoten werkt met een dergelijk krimpscenario.

Sociaal plan

Sinds de start van de herstructurering zijn we inmiddels bijna drie jaar verder. Er zijn nu ongeveer vierhonderd woningen gesloopt. Het proces ligt strak op schema. Zo strak, dat komend jaar een rustig jaar wordt ingelast. Alleen de afbraak van een flat met vierentwintig woningen en tweeëntwintig ééngezinswoningen staan op het programma. Buiten de voorgenomen projecten, zoals ombouw van rijtjeswoningen tot twee-onder-één-kappers, is er in Winschoten op dit moment zelfs geen structurele leegstand meer. Bewoners hebben over het algemeen veel begrip voor de maatregelen. Nut en noodzaak zijn duidelijk. Toch zijn vanuit bewonersondersteuning en de maatschappelijke sector wel degelijk kritische geluiden te horen. Want hoewel het bij herstructurering gebruikelijke sociaal plan ook goed geregeld is – verhuiskostenvergoedingen, afspraken over ZAV’s, hulp bij verhuizing – dreigen met name sociaal en economisch kwetsbare huishoudens in de knel te komen. Voor deze bijzondere aandachtsgroepen zijn namelijk géén extra afspraken gemaakt over herhuisvesting, noch over opvang of sociale begeleiding. Er is ook geen budget voor. Ondanks de (psychische) druk van een gedwongen verhuizing vinden de meeste bewoners wel een oplossing voor hun problemen. Voor een kleine categorie, zeg tien procent, is dat moeilijker. Daar is niets voor geregeld en het wordt steeds duidelijker dat dat wel zou moeten. Om welke groepen het gaat? Denk aan sociaal zwakkeren, mensen met psycho-sociale of financiële problemen en bijvoorbeeld asielzoekers. Groepen waarvan we zeggen dat die via een zorgvuldig begeleide inplaatsing gehuisvest moeten worden. Zeker gezien de maatschappelijke trends van toenemende individualisering en afbrokkelende mantelzorg. Meer dan ooit is het passend herhuisvesten van deze mensen van belang.

Vier stappen

Nu in Winschoten de ergste nood is gelenigd, kan en moet er meer aandacht komen voor de sociale gevolgen van de ingreep voor deze speciale aandachtsgroepen. En in Winschoten liggen ook kansen om die inhaalslag waar te maken. Binnen welke gemeente weet men immers – zoals in Winschoten – tot in detail welke woningen in de komende vijf jaar worden gesloopt? Met deze kennis kunnen potentiële problemen van te voren – lees nu – nauwkeurig in kaart gebracht en aangepakt worden. Bijvoorbeeld in de volgende vier stappen: 1. Tot op het niveau van de individuele woning inventariseren waar welke aandachtsgroepen wonen, aan de hand van gegevens van onder andere Algemeen Maatschappelijk Werk en de GGZ; per aandachtsgroep een eerste aanspreekpunt aanwijzen. 2, Gevonden gegevens koppelen aan de – grotendeels nog te maken – wijkplannen van het project bureau herstructurering, zodat in kaart wordt gebracht welke aandachtsgroepen op welke manier met de herstructurering in aanraking komen. 3. Betreffende bewoners actief benaderen om gezamenlijk hun ‘zorgen en noden’ in kaart te brengen. 4. In onderling overleg en met Acantus optimale voorwaarden creëren om eventueel geconstateerde problemen op te lossen en te zoeken naar alternatieve huisvesting, die zo veel mogelijk aan gestelde voorwaarden van àlle zijden – dus ook wat het inpassingsbeleid betreft – voldoet.

Sociaal projectbureau

Het projectbureau herstructurering heeft een eerste aanzet gemaakt in de vorm van een matrix, waarin per specifieke aandachtsgroep de relevante adressen, herstructureringsplannen, betrokken instanties en acties overzichtelijk weergegeven kunnen worden. Maar het projectbureau is van mening dat de maatschappelijke organisaties in Winschoten het initiatief nu actief moeten overnemen. Laat het projectbureau verantwoordelijk voor de voortgang van de herstructurering en zet daar een ‘sociale pendant’ tegenover. Waar het dan alleen nog maar aan ontbreekt is geld. Maar dat zou binnen een totale operatie van 160 miljoen gulden toch geen probleem moeten zijn.

Bonne van der Kooi,

Projectleider herstructurering Winschoten, KAW architecten en adviseurs te Groningen Het herstructureringsplan voor de gemeente Winschoten behelst voor 1998 tot en met 2004:

* verkoop van ruim 300 bestaande huurwoningen;

* sloop van ongeveer 1000 woningen;

* nieuwbouw van bijna 600 woningen;

* opknapbeurt van de woonomgeving.

In het centrum worden woningen bijgebouwd (gestapelde bouw) in de marktsector en door de corporatie, met name bestemd voor senioren. In de omliggende wijken verdwijnen woningen en worden vrijstaande woningen teruggebouwd, zodat een ruimere opzet ontstaat. Bij de verdere uitwerking in wijkplannen zijn vrijwel alle buurten en wijken betrokken. De uitvoering is in handen van projectbureau herstructurering Winschoten, waarin gemeente en corporatie vertegenwoordigd zijn. Totale investering: zo’n 160 miljoen gulden.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels