nieuws

‘Wij willen een cultuuromslag in de bouw’

bouwbreed Premium

De projectdirectie HSL-Zuid en de vijf aannemerscombinaties voor de onderbouw stevenen af op innige samenwerking bij het ontwerpen en bouwen van de snelle spoorlijn. Beide partijen willen daarmee de kosten drukken of op zijn minst verdere budgetoverschrijdingen voorkomen. Eind dit jaar moet er uitzicht zijn op een alliantie.

Als zo’n vergaande samenwerkingsvorm wordt aangegaan, komt er een fonds waarin alle behaalde financiële voordelen worden gestort. Dat geld wordt onder alle betrokken partijen verdeeld. Het is de prikkel die moet leiden tot optimalisatie van ontwerp en uitvoering. De ambities zijn hoog, evenals de kansen en risico’s. “Wij willen in één keer de bouwwereld veranderen”, zegt projectdirecteur HSL Wim Korf. Voor minder gaan hij en HBG Civiel-directeur Daan Sperling niet.

Rolverdeling

De vijf onderbouwcontracten zijn alle design & constructovereenkomsten. “Daarbij gaat het om de meest zuivere vorm van d & c. Dat wil zeggen dat we ons strikt houden aan de rolverdeling die daarbij hoort. Als projectdirectie gaan we dus niet verder dan toetsen op hoofdlijnen. We moeten leren niet langer betweterig op details voor te schrijven. Uitdrukkelijk gaan we niet op de stoel van de aannemers zitten”, zegt Korf. Dat vergt de nodige inspanningen, weten beide heren. “Er is bij ons een cultuuromslag nodig. Het gaat in feite om het verschil tussen de ‘construct-denkers’, die zeggen dat we nu moeten beginnen met bouwen om op tijd klaar te kunnen zijn, en de ‘management- denkers’, die eerst nog eens goed naar mogelijkheden voor optimalisatie willen kijken. Dat kost nu tijd. Maar door slimmere oplossingen denken we die tijd en wellicht ook geld te kunnen terugwinnen. We moeten ervoor waken in de val te lopen vanwege de tijdsdruk niet meer te optimaliseren. Tijd is onze gezamenlijke vijand”, aldus Korf. Sperling valt in: “Aan de kant van de aannemers geldt een beetje hetzelfde. Wij moeten leren het voortouw te nemen. We moeten niet wachten tot de opdrachtgever ons komt vertellen hoe het allemaal moet.”

Oplossingen aandragen

De ruimte om het zelf te verzinnen hebben de aannemers van Korf gekregen. Zowel binnen als buiten het Programma van Eisen mogen ze oplossingen aandragen. “Als blijkt dat daarvoor een kleine wijziging van het tracébesluit nodig is, dan kan dat, mits het genoeg geld oplevert”, zegt Korf.

Koepelovereenkomst

De samenwerking vloeit voort uit de zogenoemde koepelovereenkomst die tegelijk met de vijf onderbouwcontracten is gesloten. Doel van die overeenkomst is coördinatie tussen de vijf contracten. Om dat te bereiken is een bestuur in het leven geroepen, waarin behalve Korf en Sperling ook Rob Slot van Van Hattum en Blankevoort zit. “Dat is bewust gedaan, omdat daarmee alle vijf de bouwcombinaties vertegenwoordigd zijn”, legt Sperling uit. Voor deze constructie is gekozen toen in mei de onderhandelingen dreigden spaak te lopen. “Alle vijf de combinaties gingen hun eigen weg en dachten in verschillende richtingen. Terwijl we wisten dat er meer te halen zou zijn uit synergie tussen de clusters”, aldus Sperling. Als voorbeeld noemt Korf de zettingsvrije plaat waarop de rails moeten komen. Daarvoor hadden de marktpartijen vijf verschillende oplossingen bedacht. “Door die naast elkaar te leggen, kun je de beste oplossing kiezen en schaalvoordelen behalen”, zegt Korf.

Eenheid

Het gevolg van deze wijze van werken was ook dat de onderhandelingen over meer dan geld gingen. “Het was niet alleen maar pingelen, maar ook praten over de rolverdeling en de risicoverdeling.” Een belangrijk punt in de samenwerking op dit moment is de afstemming van het ontwerp. “Uiterlijk kunnen er verschillen zijn. Maar het is beter om met vijf combinaties samen te werken aan de meest optimale vormgeving. Een zekere eenheid in verschijning moet er toch zijn”, zegt Korf.

Sterke wil

Daarover is nu overleg gaande met de Rijksbouwmeester. “Probleem is wel dat centrale afspraken over welstand gemeentelijk welstandstoezicht niet kunnen binden”, aldus de projectdirecteur. Beide heren tonen een sterke wil om het proces te laten lopen zoals zij dat nu in gedachten hebben. “Het moet de sector een ander gezicht laten krijgen. Je praat over een samenwerkingsverband met een schaalgrootte die nog niet is vertoond. Bij de Betuweroute is sprake van alliantie op een contract, waarbij het ook nog alleen om het ontwerpgedeelte gaat. Wij praten over het hele project, waarbij ook nog eens de interfaces met de bovenbouw moeten worden meegenomen”, aldus Korf. De weg ernaar toe is er één met volop kansen, maar ook met risico’s, realiseren beiden zich. Maar de prijs aan de einder kan groot zijn. “Als bouw leren we het managen en beheersen van risico’s”, aldus Sperling. Korf gaat het ook, en met evengroot belang, om beheersing van het budget. “Ik wil niet elke keer naar de minister hoeven om meer budget te vragen.” De bouw van de HSL- Zuid gaat nu echt van start.

Reageer op dit artikel