nieuws

Aanbesteding HSL tegenvaller van één miljard

bouwbreed Premium

De aanbesteding van de onderbouw van de HSL-Zuid is voor minister Netelenbos van Verkeer en Waterstaat op een veel grotere tegenvaller uitgelopen dan ze tot nu toe in publicaties heeft aangegeven. Officieel heet het dat het gunningsresultaat een strop van 250 miljoen gulden opleverde. Met dat bedrag werd namelijk het door de Tweede Kamer beschikbaar gestelde budget overschreden. In werkelijkheid beloopt de tegenvaller echter ruim één miljard gulden.

Die conclusie kan worden getrokken uit de antwoorden die minister Netelenbos heeft gegeven op schriftelijke vragen van CDA-Tweede Kamerlid Leers. Ambtenaren van het ministerie van Verkeer en Waterstaat hadden namelijk al eerder financiële tegenvallers ontdekt binnen het project. Die beliepen in totaal 770 miljoen gulden. Echt alarm werd daarover niet geslagen. Bij Verkeer en Waterstaat gingen ze namelijk uit van een positief gunningsresultaat voor de onderbouw, waardoor de tekorten binnen het budget zouden kunnen worden weggewerkt. Minister Netelenbos moet het benauwd hebben gekregen, toen na druk onderhandelen met en veel pressie op de aannemerscombinatie in juli de kosten van de onderbouw definitief werden afgemaakt op 4,4 miljard gulden, 250 miljoen meer dan het budget toeliet. De afgelopen jaren heeft ze er steeds op gehamerd dat projecten in het Meerjaren Programma voor Infrastructuur (MIT) in beton waren gegoten. Ze bedoelde ermee dat aan de financiering niet kon worden getornd. Zouden de kosten oplopen, dan zouden die via versobering moeten worden terugverdiend.

Poging

Het ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft een verwoede poging gedaan die procedure ook op de HSL-Zuid toe te passen. Verder dan een bezuiniging van 215 miljoen gulden is het ministerie echter niet gekomen. Rest dus een budgetoverschrijding op basis van eerdere tegenvallers van 555 miljoen gulden. Samen met het negatieve aanbestedingsresultaat van 250 gaat het dus om een gat van 805 miljoen gulden waarvoor Netelenbos ruimte moet vinden op haar op 19 september te presenteren begroting. Vlak voor de zomer werd het budget voor de HSL- Zuid al opgehoogd tot 9,111 miljard gulden. Bedragen uit het MIT die bestemd waren voor de rijkswegen A4 en A16 en de aansluiting Breda, werden aan het budget toegevoegd omdat deze projecten zijn opgenomen in de contracten voor de onderbouw. Het nieuwe taakstellende budget dat Netelenbos in het op Prinsjesdag te presenteren nieuwe MIT heeft opgenomen is 9,916 miljard gulden. Waarschijnlijk zal de komende maanden bij de behandeling van de begroting in de Tweede kamer blijken dat ze het daarmee niet redt. Een meerderheid in het parlement is het namelijk absoluut oneens met het besluit van Netelenbos af te zien van een verdiepte liggen van de supersnelle spoorbaan bij Hoogmade (kruising A4). Ook bezuinigingen op de aansluiting bij Breda zijn nog onderwerp van politieke discussie. Daar komt bij dat de bouw net is begonnen. Begin augustus voorspelde bestuursvoorzitter Huis in ’t Veld van ingenieursbureau DHV, medeverantwoordelijk voor de bewaking van het bouwproces van de HSL-Zuid, al dat het normaal is dat de kosten nog met vijf tot tien procent zullen oplopen. Dat wil overigens niet zeggen dat Verkeer en Waterstaat die meerkosten voledig voor de kiezen zal krijgen. In de contracten met de aannemers voor de onderbouw zijn afspraken gemaakt over risicoverdeling. Bovendien is een verzekering afgesloten waarin risico’s zijn gedekt. Het hangt dus af van de aard van de tegenvallers of minister Netelenbos de portemonnee nog verder moet opentrekken.

Meevallen

De minister hoeft bovendien nog niet te wanhopen. Weliswaar ziet het er nu nog naar uit dat de kosten van de HSL-Zuid gierend uit de klauwen lopen, maar het uiteindelijk resultaat kan nog meevallen. Een en ander hangt af van de aanbestedingen van de bovenbouw en het vervoer op de supersnelle spoorlijn. Het is de bedoeling dat een consortium de bovenbouw ontwerpt, bouwt, onderhoudt en exploiteert. In eerste aanleg hoeft minister Netelenbos daar niets voor te betalen. Pas vanaf 2005 is een jaarlijkse vergoeding aan het consortium verschuldigd voor het leveren van spoorcapaciteit.

Vervoer

Daarnaast speelt de aanbesteding van het vervoer op de HSL. Die moet Verkeer en Waterstaat geld opleveren. De competitie is in volle gang. Tot genoegen van het ministerie heeft Deutsche Bahn zich samen met busonderneming Arriva in de strijd gegooid en zal sprake zijn van echte concurrentie voor de Nederlandse Spoorwegen. Dat kan de prijs opdrijven. In het huidige MIT wordt nog rekening gehouden met 1,9 miljard gulden aan private middelen voor de financiering van de HSL-Zuid. Levert de aanbesteding van het vervoer meer op, dan kan dat extra bedrag worden gebruikt om het nu ontstane tekort te compenseren. De tegenvaller valt dan mee.

Reageer op dit artikel