nieuws

De opmars van de stad is niet te stuiten

bouwbreed Premium

Voor het eerst in de geschiedenis woont binnenkort de meerderheid van de wereldbevolking in de stad. Vijf jaar geleden telde de Verenigde Naties nog 2,4 miljard stedelingen.

De komende vijfentwintig jaar zal dat aantal meer dan verdubbelen tot vijf miljard. Dan wordt dagelijks ruim zestig procent van de mensheid wakker in de stad. De voortschrijdende verstedelijking is in Berlijn onderwerp van het driedaagse congres Urban21. Hoe kan voorkomen worden dat woningen als strooigoed hele landschappen verwoesten? Kan in samenwerking met het bedrijfsleven een oplossing gevonden worden voor alle ecologische kwesties? En hoe kom je tot versterking van het stadsbestuur en verankering van de culturele verantwoordelijkheid? Algemeen-secretaris Kofi Annan van de Verenigde Naties is een van de topbestuurders die op het aan de wereldtentoonstelling Expo 2000 gekoppelde congres de discussie probeert richting te geven. De cijfers zijn indrukwekkend. Over vijfentwintig jaar hebben bijna honderd stedelijke agglomeraties meer dan vijf miljoen inwoners. In zevenentwintig megasteden leven dan aantallen inwoners die de tien miljoen te boven gaan. Achttien van deze supersteden ontwikkelen zich in Azië. Als snelste groeier staat de Pakistaanse stad Karachi te boek, dat van 9,9 miljoen in 1995 onderweg is naar 20,6 miljoen inwoners in 2015. In dezelfde tijdspanne passeren Jakarta (21,2 miljoen), Sjanghai (23,4 miljoen) en Bombay (27,4 miljoen) zonder pardon het aantal inwoners waarop Nederland kan pratgaan. Ondanks de stagnerende groei blijft Tokio met 28,7 miljoen koppen ’s werelds allergrootste. De internationale commissie Urban21 stelt in zijn wereldbericht dat de stedelijke bevolking en Latijns-Amerika, Azië en Afrika de komende kwart eeuw verdubbelt. In de Derde Wereld liggen dan ook de grootste uitdagingen ten aanzien van de stedebouwkundige planning.

Netwerk

De geweldige groei van de steden is terug te voeren op vier factoren. Dat zijn:

* de afnemende betekenis van de landbouw en de overbevolking op het platteland in relatie met de industrialisering;

* de deïndustrialisering in samenhang met de opkomende dienstensector;

* de snel toenemende mobiliteit en

* de revolutie op het terrein van de informatie.

Tot de opstellers van het wereldbericht behoren de stadsplanologen Peter Hall (Londen) en Vladimir Krogius (Moskou), de architecten Thomas Herzog (München) en Richard Rogers (Londen), de burgemeesters Luiz Paola Conde (Rio de Janeiro) en Zhang Xinsheng (Suzhou). Zij verwachten dat de voortschrijdende informatietechnologie een wereldwijd netwerk zal spannen tussen de steden, een stelsel van wederzijdse afhankelijkheid waaruit een nieuwe arbeidsverdeling ontstaat. Met aan de ene kant dienstverleningssteden in de vroegere industrienaties, anderzijds industriesteden in de groeilanden plus steden in de armste ontwikkelingslanden die er een beetje bij bungelen met hun lage productiviteit en omvangrijke schaduweconomie. Urban21 wijst erop dat woonruimte, infrastructuur, verkeer en structuur van het grondgebruik in hoge mate bepalen of een stad leefbaar is. De infrastructuur ziet het wereldbericht daarbij als de ruggengraat van de stad. Zij draagt bij tot stabiliteit en prestaties. In de ontwikkelingslanden gaat vier procent van het bruto nationale product naar de infrastructuur. De waarschuwing klinkt om daarvoor extra middelen los te weken. “De overmatig groeiende steden moeten kosten besparen door verdragen af te sluiten met private ondernemingen”, aldus het wereldbericht. “De basis voor hoge investeringen in de woningbouw vormt het beschikbaar stellen van grondstukken en pachtrechten.” Voor de dynamisch groeiende steden waarvan de inwoners meer financiële armslag hebben, ziet de commissie effectieve markten ontstaan voor water, afval en verkeer. Mits de overheid de juiste prikkels geeft. Ten aanzien van politiek geïnitieerde woningbouwprogramma’s wordt aangedrongen op terughoudendheid. Als betere strategie wordt gezien om voorwaarden te scheppen zodat de prijs van grondstukken en ontsluitingskosten laag blijven. Aanvullende maatregelen blijven nodig om de historische binnensteden te beschermen.

Paardenmiddel

In de rijkere steden met een afnemend inwonertal is voor Urban21 het paardenmiddel van de sociale woningbouw volstrekt achterhaald. Bij voldoende bouwkavels neemt immers het percentage eigen woningen snel toe. Om stigmatisering van de minder bemiddelden te voorkomen wordt opgeroepen tot zorgvuldigheid bij de planning van locaties voor een beperkte voorraad huurwoningen. De commissie Urban21 voorziet ten aanzien van het binnensteedse verkeer radicale veranderingen. Aangekondigd worden de eco-auto en voor de korte afstand de superfiets. Het bundelen van de verkeersstromen dwingt in ieder geval tot een op hoogwaardige verkeerstechnologie gebaseerd uitgekiend stelsel om de krappe straatruimtes te benutten. De schaarse ruimte wordt drastisch aangepast en opnieuw verdeeld tussen de diverse weggebruikers.

Nieuwe markten ontstaan voor water, afval en verkeer

Reageer op dit artikel