nieuws

Polder-peepshow toont Nl in (re)constructie

bouwbreed Premium

De langste rij (wachttijd een uur) voor het hoogste (40 meter), opvallendste (althans aan de buitenkant) paviljoen. Plus als enige land ter wereld een extra expositie – onder de titel Remaking-NL – midden in Hannover.

Nederland profileert zich prominent op de Expo 2000, die op hemelvaartsdag van start ging. Ruimte gecreëerd uit water op water. Over het Nederlandsepaviljoen is de afgelopen maanden, met name in de Duitse kranten, veel geschreven. Het com-pacte wolkenkrabbertje van gestapelde landschappen wordt als hoogstandje van architectonische creativiteit en inventiviteit de hemel in geprezen. Onder het mom ‘Nederland schept ruimte’ heeft het Rotterdamse architectenbureau MVRDV willen neerzetten hoe wij, Hollanders, op verrassende wijze weten te schipperen met de schaarste aan ruimte (15,7 miljoen mensen op 41.865 vierkante kilometer). De Nederlandse bijdrage steekt in lengte fier boven alle landenpresentaties uit, waarmee het absoluut de eyecatcher van de lange lanen met de paviljoens is. Op de openingsdag stonden voor de deur van één van de kleinste landen dan ook de meeste bezoekers. Het lange wachten – gemiddeld een uur – vormt een realistische ervaring met de BV Nederland. In ons overvolle land sta je immers tegenwoordig niet alleen permanent met de auto in de file, of zit je tegen elkaar aangedrukt in het Openbaar (vee)Vervoer, voor zo’n beetje alle openbare voorzieningen, van scholen tot ziekenhuizen, stuit de gebruiker op enorme wachtlijsten. En natuurlijk mag dit stilstaan voor de poort van het ex-Calvinistisch land niet leuk zijn. Het is puur afzien, terwijl in een rij (van een kwartier) voor bijvoorbeeld het Duitse of Spaanse paviljoen de bezoekers feestelijk worden vermaakt, met prachtige films of artiesten. Eenmaal binnenin – of eigenlijk buiten op het dak – volgt een lichte desillusie. Is dat alles? De ‘reis door het laagland’ begint bovenop en gaat via trappen naar beneden, daarmee symboliserend dat we alles op de kop zetten om oplossingen te bieden aan problemen. De openheid van het poldermodel wordt verder verbeeld door het ontbreken van zijmuren. De tocht trekt langs, jawel, molens, een polder, een bloemenveld, een muur van regen (door Fransen uitgevonden), een idyllisch bos, en tot slot betonnen duinen waar Heineken-bier getapt wordt. De promotiefilm op een van de verdiepingen, dat moet gezegd, is een absoluut technisch hoogstandje. Maar wat ‘Nederland schept ruimte’ nou inhoudelijk wil tonen? Daarvoor moet de nieuwsgierige bezoeker zich ruim tien kilometer verplaatsen naar een andere plek: in de stad Hannover, waar Remaking.Nl haar visie op Nederland heeft gecreëerd. Letterlijk wordt hier ruimte gemaakt, zoals onze vermaarde traditie gebiedt: op het water. Alleen al de locatie heeft de nodige voeten in de aarde gehad. De op drijvende pontons gebouwde houten ruimte, omgeven door zes steigers met daarop tien containers, werd gebouwd op voor Hannover heilig water: de Maschsee. Dit binnenmeer is sinds zijn schepping eind jaren dertig (onder Hitler als werkverschaffingsproject) uitsluitend bedoeld voor recreatie. Niet voor kunstzinnige “uitspattingen”, zoals nu wel is gelukt met Remaking.Nl, bedacht en uitgevoerd door de projectgroep (onder andere Kossman & De Jong) onder leiding van architectuurmanager Marc Visser en Maarten Kloos, directuur van het Amsterdamse architectuurcentrum ARCAM. Met low-budget en beperkte tijd werd deze off-Expo expositie één dag voor de wereldtentoonstelling geopend. Omgeven door kabbelend water laat het drijvende stukje Holland zien hoe de ruimtelijke inrichting van ons land de komende decennia op grote schaal aan het veranderen is. Het op zee veroverde en geheel door mensenhanden gemaakte land wordt permanent verbouwd: steden worden vernieuwd en uitgebreid, oude infrastructuur geperfectioneerd en nieuwe vervoerswegen aangelegd, rivieren worden verbreed en verlegd en nieuwe natuurgebieden gecreëerd, die de ecologische basis moeten versterken. Zoals Kloos het formuleert: “Nederland wordt ingrijpend verbouwd, er gebeurt meer dan tijdens de wederopbouw. We willen vooral ook tonen dat Nederland nooit af is, en dat alle veranderingen omkeerbaar zijn. Niks staat eeuwig vast.” De ruimte is een weerslag van tien regio’s, ingedeeld naar windstreken, die elk een selectie tonen van projecten en plannen die de streek drastisch wijzigen. Er is bewust gekozen voor deze aanpak, omdat volgens Kloos en Visser de regio’s en niet zozeer de overheid bepalen hoe Nederland zich ontwikkelt. Dáár komen volgens hen de echte ideeën vandaan, speels en technisch-wetenschappelijk doortimmerd tegelijk. Elk lopend project of elke ruimtebouwkundige droom wordt ludiek gepresenteerd in metalen kijkdozen – een soort minicontainers – wat een soort kunstzinnige peepshow heeft opgeleverd. De inhoud van dit schouwspel zal voor veel bewoners van het polderland bekend zijn, aangezien het zaken betreft waarover momenteel een nationaal maatschappelijk debat gaande is. Zoals: Vinex-locaties Leidsche Rijn, IJburg (op een kunstmatig eiland van zand), de Bijlmermeer, Almere, Lelystad en Hoogvliet in herconstructie. De buitenlander zal het daarentegen verrassen dat we dijken juist weer doorsteken om de natuur de vrije hand te gunnen, rivieren hun natuurlijke loop teruggeven, of in het Ketelmeer een soort vuilnisemmer onder water hebben gefabriceerd waarin al het smerige slib van de Europese landen, meegenomen door de Rijn, in opgevangen wordt. Schokkend actueel is de kijkdoos over het voornemen de Enschedese wijk Roombeek een nieuw gezicht te geven. Een foto van na het inferno plus één regel tekst spreken boekdelen. Cynisch gezegd voegt het precies toe wat de Remaking anders mist: niet alles is maakbaar. Want, ondanks de aankondiging bij de ingang van een grote foto van een file met zuchtende mensen, komt de onoplosbaarheid van het infrastructurele hartinfarct in de Randstad niet aan de orde bij de presentatie van Neerlands’ vindingrijkheid.

‘Transformatie Nederland omvangrijker dan wederopbouw’

Reageer op dit artikel