nieuws

‘Ramp in Enschede bouwwereld niet aan te rekenen’

bouwbreed Premium

den haag – In de loop van dertig jaar hebben bouwers de ‘bunker’, het kantoor en de loods uitgevoerd op het terrein van S.E. Fireworks in Enschede. Hebben zij bijgedragen aan de ramp? “Je kunt het de bouwwereld niet aanrekenen”, vindt ethicus en natuurkundige dr. W. de Ruiter. Bouwkundige ir. S. de Maat denkt er bijna hetzelfde over.

“Je moet wel altijd reageren als je iets ziet”, voegt De Maat eraan toe. Hij is werkzaam bij bouwbedrijf Takenaka in Amsterdam. Bij het verkrijgen van zijn ingenieursdiploma aan de Universiteit van Eindhoven heeft hij een beroepseed afgelegd. “Dat is heel weinig voorgekomen. Ik geloof dat voor mij nog iemand een eed heeft afgelegd”, zegt De Maat.

Uit tekeningen en luchtfoto’s is op te maken, dat de uitbreiding van S.E. Fireworks stapje voor stapje is gegaan. Tussen 1977 en 1979 is de ‘bunker’ gebouwd. Op de aanvraag voor een bouwvergunning staat hij loodrecht op de Tollensstraat, maar in werkelijkheid is de orientatie veranderd. Die beslissing is al in een vroeg stadium genomen, want het eerste stukje met daklichten staat als bestaand op de tekening bij de aanvraag. Wie heeft aan de bel getrokken en voor een andere richting van de deuren van de compartimenten gezorgd? De aannemer heeft het gebouwtje in elk geval niet conform de tekening bij de bouwaanvraag uitgevoerd.

Nagedacht

Later is een kantoorgebouwtje van twee lagen, met een garage met twee deuren achter het bestaande woonhuis gebouwd, op korte afstand van en tegenover de deuren van de ‘bunker’. Niemand heeft actie genomen om deze gevaarlijke situatie aan te passen. Bij het plaatsen van de eerste drie zeecontainers is wel nagedacht. Ze staan tegenover de kopse kant van de ‘bunker’. De bouwvergunning voor de vrachtwagenloods in een hoek van het terrein is in 1985 aangevraagd. Uit niets blijkt, dat de relatie met het gevaarlijke vuurwerkbedrijf is gelegd. Tenslotte zijn de prefab betonnen boxen geplaatst (zonder bouwvergunning?) en de zeecontainers, met hun deuren tegenover die van de compartimenten van de ‘bunker’.

Niet alleen de hoeveelheid vuurwerk is stapje voor stapje toegenomen, ook de ruimtelijke ordening en bouwkundige situatie zijn langzaam maar zeker verslechterd. Daarbij zijn veel bouwkundigen betrokken geweest, ambtenaren, aannemers, tekenaars en leveranciers. Hoe zit het met hun verantwoordelijkheid?

“Ik sta daar niet anders tegenover dan elk ander eerlijk mens”, zegt De Maat. “Je moet alles doen om zulke situaties te voorkomen. Ik ga ervan uit dat de betrokken bouwkundigen hun werk met de beste bedoelingen hebben gedaan. Ik weet niet of ze zich van de risico’s bewust geweest zijn. Bovendien, je kunt als bouwkundige veel doen, maar er liggen ook veel zaken vast.”

Verweven

Zou De Maat zelf de ‘bunker’, het kantoor met garage, de loods hebben gebouwd? “Daar heb ik meer informatie voor nodig. De beroepsethiek ligt op een veel gedetailleerder niveau. En er is meer aan de hand dan alleen het bouwkundige. Alles is zo verweven met elkaar. Je mag ervan uitgaan dat andere instanties hun verantwoordelijkheid nemen.”

Volgens De Maat kunnen bouwers van de ramp leren, dat zij altijd met een ‘open mind’ hun werk moeten doen. “En als je iets signaleert, maak er dan werk van, trek aan de bel. Bouwen heeft grote gevolgen. Als je geen schade wilt aanrichten, moet je verder kijken dan alleen de vraag van de opdrachtgever.”

Op pagina 3: Situatie verslechtert beetje bij beetje.

‘Beroepseed is allesbehalve gemeengoed’

Reageer op dit artikel