nieuws

Computerprogramma maakt kosten logistiek zichtbaar

bouwbreed Premium

Bouwvakkers die allemaal tegelijk de bouwlift claimen, gesjouw via de trap en halflege verpakkingen die blijven liggen. Blijft dat de dagelijkse bouwpraktijk? Of pakken de bouwers het slimmer aan? De vraag stellen is hem beantwoorden. Er zijn legio mogelijkheden om de logistiek van het bouwproces te verbeteren, stelt ing. I. Bontekoe van Bureau IB, adviesbureau voor materieelbeleid en logistiek in de bouw.

Bij de verbetering van het bouwplaatstransport zijn twee belangrijke toepassingsgebieden te onderscheiden: complexe gebouwen en woninglaagbouw. Complexe gebouwen hebben over het algemeen beperkte opslagmogelijkheden en een materialenstroom met een hoge ‘dichtheid’. Dit geldt vooral voor utiliteitsbouw, maar ook voor utiliteitsbouwachtige woningbouw. Woninglaagbouw kenmerkt zich daarentegen juist weer door een heel gerekte, horizontaal georiënteerde bouw, waarbij de materiaalbewegingen niet geconcentreerd plaatsvinden. Te denken valt aan de eengezinswoningen die in de ‘groene wei’ en op Vinex-locaties verrijzen.

Model

Bij het laatstgenoemde bouwtype zou de aannemer volgens Bontekoe zijn rol als coördinator meer logistieke inhoud kunnen geven. Zijn adviesbureau voor materieelbeleid en logistiek in de bouw ontwikkelde in opdracht van de vereniging van grote aannemers, VG-Bouw, een logistiek model, later gevolgd door een elektronisch rekenprogramma als ondersteunend hulpmiddel voor het management. Optimaal Bouwplaatstransport heet het model. Uitgangspunt van het model is dat het hele bouwproces effectiever gestuurd kan worden door een grondige analyse van de kosten. Het programma vertaalt daartoe elke materiaalbeweging naar een kostenplaatje, gebruik makend van factoren als snelheid van transportmiddelen, oppiktijden en materiaalkosten. Bontekoe: “Het programma wordt momenteel beproefd in een aantal pilotprojecten, waar nagenoeg alle grote bouwers van Nederland bij zijn betrokken. In de pilotfase leveren alle deelnemende bedrijven een aantal basisgegevens, zodat we een database kunnen bouwen. De proeven lopen tot medio volgend jaar. Dan brengen we een tweede versie uit, waarin de praktijkervaringen en de database zijn verwerkt. Die versie zal ongetwijfeld betrouwbaarder, gebruiksvriendelijker en beter beveiligd zijn dan de eerste.”

Intensief

In de utiliteitsbouw is het verticaal transport in de huidige situatie de zorg van de aannemer. Bontekoe: “Vaak wordt dat gedelegeerd aan de onderaannemers. Met eenvoudige transportmiddelen moeten die dan maar zien hoe ze de spullen binnenkrijgen. Vooral bij de ruwe afbouw is dat een zeer intensief karwei, waar veel handmatig transport aan te pas komt. En dat maakt het ook weer duur. Een zeer ongewenste situatie dus. Iedereen is ervan overtuigd dat het anders zou moeten. Maar vervolgens is de vraag wie dat gaat organiseren en betalen. Om die kosten inzichtelijk te maken en als instrument voor de prijsonderhandelingen met onderaannemers en toeleveranciers is dit programma ontwikkeld. Want juist in de utiliteitsbouw zit de aannemer in een positie om effectiever te gaan sturen met hoogwaardige middelen. Daardoor zijn kosten te besparen.” Het doorvoeren van een dergelijk uitvoeringsconcept kan volgens Bontekoe alleen met actief meedenkende en meewerkende leveranciers. Vooral vanwege de beperkte opslagmogelijkheden op het werk, moet de leverancier zorgdragen voor just-in-time- leveringen. Van belang is verder dat de materialen in zodanige verpakkingseenheden worden aangeleverd, dat ze door het transportsysteem van de aannemer goed kunnen worden behandeld en pas op de werkplek hoeven te worden aangebroken of uitgepakt.

Voortouw

In de woninglaagbouw moet de bouwmaterialenhandel het voortouw nemen, vindt Bontekoe. “Als deze bijvoorbeeld zorgt voor just-in-time- leveringen kunnen problemen als obstakelvorming, beschadiging en diefstal door de aanwezigheid van bouwmaterialen op het werk voorkomen worden. Door de materialen gedoseerd en zoveel mogelijk afgestemd op het voortgangstempo van het werk aan te leveren, wordt de kans op kosten als gevolg van deze problemen sterk verminderd. Ook een juiste groepage kan helpen: door materialen in hun samenhang en op verwerkingsvolgorde aan te leveren wordt bespaard op sorteerkosten en heen-en-weergeloop op het werk.” In een aantal gevallen kunnen de materialen ook voorgemonteerd worden aangeleverd. Dat is in feite een veredelde vorm van groepage. Bij woninglaagbouw is levering in de directe omgeving van de werkplek aantrekkelijk. Dat voorkomt dat de werkers zelf transportmiddelen moeten regelen en/of met de materialen moeten gaan sjouwen. Ook bij de afvalverwerking is de leverancier wat de adviseur betreft nadrukkelijk in beeld: scheiding van afval en – meer in het algemeen – een beheerste afvoer van restmaterialen zijn ook zijn zorg. Bovendien wordt hierdoor een bijdrage geleverd aan het op orde houden van de bouwplaats. Bovenstaande mogelijkheden zijn in meer of mindere mate door de bouwmaterialenhandel te realiseren, stelt Bontekoe. Maximale mogelijkheden zijn er bij levering aan meerdere aannemers in grote aaneengesloten bouwgebieden zoals de Vinex-locaties. Hierop stoelt de transferiumgedachte, zoals bijvoorbeeld de Waddinxveense bouwmaterialenhandel De Waardt in praktijk brengt. “Een transferium is in de eerste plaats een tussenschakel in de goederenstroom waar grote volumen bij elkaar komen”, legt Bontekoe uit. “Maar het is meer dan alleen een efficiënt overslagpunt. Vanuit het transferium zijn geen lange aanlooptijden. Vanuit het punt kunnen de aannemers snel en gedoseerd worden bediend. Door de aanwezigheid van meerdere afnemers of korte afstand kunnen daarbij hooggemechaniseerde transportmiddelen en ander equipment worden ingezet. Als maar een of enkele aannemers er gebruik van maken, is dat onrendabel. Dankzij de schaalgrootte kan het wel. Het transferium biedt de aannemer en de leverancier een slimme plek, waar ze optimaal kunnen samenwerken. Dát is echte logistiek. We moeten er alleen met z’n allen een avontuur voor aangaan. We moeten onze nek durven uitsteken. In eerste instantie kost zoiets een hoop geld, maar alleen via pilots kun je ervaring opdoen. Daar krijg je volgens mij veel aanwijzingen uit. Niet alleen over hoe je het precies moet doen, maar ook hoe je de scherpte in de prijsstelling vasthoudt. Kortom, het initiatief moet worden genomen door de verschillende partijen in de keten.

‘Je moet samenwerken om er echt rendement uit te halen.”

”Iedereen is ervan overtuigd dat het anders moet’

‘We moeten met z’n allen avontuur aangaan’

Reageer op dit artikel