nieuws

Netjes boren alleen is niet genoeg Toegang Heinenoordtunnel straks op eilandje in vijver vol riet en lelies

bouwbreed

heinenoord – Gestileerde stempels, spiegelende vijvers en nautische toegangsbruggen. Er komt meer kijken bij een geslaagd tunnelproject dan boortechniek alleen. Want in de Tweede Heinenoordtunnel moet iedereen zich veilig voelen.

Alsof ze inschepen op een veerboot. Dat gevoel hoopt landschapsarchitect Michiel Veldkamp fietsers mee te geven die de Tweede Heinenoordtunnel binnenrijden. Misschien dat het nu nog niet helemaal lukt , omdat de inrichting van het landschap rondom Nederlands eerste geboorde verkeerstunnel nog in volle gang is, maar over twee maanden moet dat zeker het geval zijn.

Dan blijkt de toegang van de tunnel te liggen op een eilandje in een royale vijver vol riet en lelies. Het eilandje is te bereiken via een ijzeren brug, die verwijst naar de loopplank van een schip. De armleuning, voorzien van houten reling, heeft namelijk een dragende functie.

Oude Maas

Zijn ontwerp van de ruimte bij de tunneluiteinden heeft Veldkamp vooral gebaseerd op de rivier waar het allemaal om te doen is: de Oude Maas. De grote dijklichamen die hij liet aanleggen van de boorspecie wijzen er allemaal naar toe. Ook het vele water moet duidelijk maken welke hindernis de tunnel neemt. Want dat is volgens Veldkamp de makke van veel tunnels: je hebt als weggebruiker vaak helemaal geen idee waarom je in vredesnaam de grond in moet.

Beelden als inschepen roepen bij architect Moshe Zwarts van bureau Zwarts en Jansma weinig op. Zijn bureau was verantwoordelijk voor de vormgeving van de tunnel en de toegangsgebouwen. De entree via een brug en een eilandje in een grote spiegelende vijver spreekt hem aan, maar om dan meteen van inschepen te gaan spreken gaat hem wat ver. Het landschapsplan was al grotendeels klaar toen hij begon, dus daar heeft hij zich naar gericht. Geheel volgens de filosofie van zijn bureau: niet met een conceptuele aanpak vol groteske gebaren, maar met een uitgekiende detaillering. En Rijkswaterstaat gaf hem daarin eigenlijk de vrije hand. Het landelijke proefproject, de eerste geboorde tunnel, mag niet een slechte naam krijgen omdat junks en prostituees er bezit van nemen.

Sociale veiligheid stond voorop. Dus ontwierp Zwarts vooral licht en transparant. Geen nissen en hoekjes waar mensen zich achter kunnen verschuilen. Staal en glas bepalen het beeld van de entreegebouwtjes. De tunnelbuis voor fietsers en voetgangers is smetteloos wit. De panelen tegen het plafond zijn geperforeerd en dempen het geluid, zodat de tunnel niet in een echoput verandert.

Landbouwverkeer

Een wereld van verschil met de tunnel voor landbouwverkeer, die een stuk soberder is uitgevoerd. Volgens Zwarts is die expres zo kaal mogelijk gehouden. De betonnen segmenten van de boortunnel zijn allemaal in het zicht gelaten. De verwachting is dat de tunnel toch besmeurd zal worden door bijvoorbeeld mest en ander spul dat van landbouwtrekkers valt. En de rook van de zware dieselmotoren zal de panelen waarschijnlijk binnen de kortste keren zwart blakeren. Het is zonde om daar creatieve dingen voor te bedenken. Alle gaten en uitsparingen om de elementen bij de montage beet te kunnen pakken en aan elkaar vast te zetten, zijn nog in zicht.

Staartafdichting

Daar kan zelfs nog wat recente Nederlandse boorgeschiedenis aan worden afgelezen. Ring 327 gemeten van de noordingang, geeft het punt aan waar de staartafdichting van de boormachine het begaf. De segmenten zijn nog altijd besmeurd met een roestkleurige smurrie. Bovendien zitten er nog roestige bouten in de elementen, die de gaten afsluiten waardoor geprobeerd is om de bodem te stabiliseren met behulp van schuim.

Nog geen dertig ringen verder is het punt waar de bouwers kampten met een blow-out; de lek naar de bodem van de rivier de waardoor de druk van het boorfront wegviel. Vanaf dat punt zijn de segmenten voorzien van een extra gat waardoor de ruimte tussen tunnelwand en bodem werd volgegrout. Allemaal onverbloemd zichtbaar in de kale tunnelbuis voor het landbouwverkeer. Je moet er oog voor hebben, maar ook zonder architecten en landschapsinrichters vertelt de Tweede Heinenoordtunnel een verhaal.

Sociale veiligheid centraal bij ontwerp

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels