nieuws

Bouwfonds moet terug naar ideele wortels

bouwbreed

Moeten de gemeenten hun aandelen Bouwfonds verkopen aan ABN-Amro? Naast de corporaties en commerciele ontwikkelaars kan een Bouwfonds-zonder-winstoogmerk een waardevolle rol vervullen voor gemeenten, betoogt ir. E.K. de Boer. De hypotheekpoot van Bouwfonds kunnen zij verkopen, de kennis om woonomgevingen van hoog niveau te ontwikkelen, zouden ze moeten koesteren.

Als ABN-Amro het Bouwfonds in zijn geheel inlijft, levert dat een ongewenste verarming op voor de samenleving. Er blijven dan slechts twee kampen over: de commerciele woningontwikkelaars en de lokale corporaties. Het is belangrijk voor de gemeenten dat er een derde partij blijft, een deskundige ontwikkelaar zonder winstoogmerk.

Het Bouwfonds is ooit begonnen op die ideele basis. In de loop der jaren heeft het bedrijf zich echter ontwikkeld in commerciele richting. Het staat nu op de drempel definitief toe te treden tot de wereld van commerciele ontwikkelaars. De Nederlandse gemeenten bevinden zich daardoor thans in een dubbele positie: ze zijn eigenaar maar vaak ook in onderhandeling met het Bouwfonds, als partner bij ontwikkelingen.

Wat zijn de mogelijkheden? De raad van commissarissen heeft kennelijk al met de verkoop ingestemd. Wat betreft de hypotheken is dat ook goed voorstelbaar. Het levert ook een mooie financiele opbrengst op. Maar met de verkoop van de ontwikkelingspoot wordt voor de gemeenten de keuzeruimte voor advies en realisatie bij woningontwikkeling beperkter. De gemeenten zouden dat deel van het Bouwfonds het beste buiten de verkoop kunnen houden. Dan kunnen zij de huidige keuzemogelijkheden bij woningontwikkeling behouden.

Dat betekent niet dat het bedrijf gelieerd moet blijven aan gemeenten. Het idee dat projectontwikkelaar Rene Strijland in deze krant lanceerde (zie Cobouw 31 augustus) om het bedrijf te verbinden aan de woningcorporaties, is ook een interessante suggestie. Essentie is dat het in elk geval een landelijk opererende ontwikkelaar-zonder-winstoogmerk wordt. Een breed georienteerd bedrijf dat als partner van de overheid kan optreden zonder dat het koopmanschap – het verlagen van de kosten en het verhogen van de opbrengsten – de boventoon voert. Zo’n bedrijf zou op een unieke manier dienstig kunnen zijn aan de Nederlandse samenleving, een welvarende samenleving die het aan zichzelf verplicht is voor haar leden woonomgevingen van hoge kwaliteit te realiseren en te behouden. Dat is bij uitstek een verantwoordelijkheid van gemeenten. Daartoe zouden zij de kennisontwikkeling en ideele activiteiten van het Bouwfonds moeten aanmoedigen en ervan profiteren. De huidige ideele activiteiten, zoals de bijdrage die het Bouwfonds levert aan het Groenfonds en het Restauratiefonds, en het optreden als sponsor van de Open Monumentendag passen in dat profiel.

Wat zal er van die activiteiten overblijven als ABN-Amro de aandelen van het Bouwfonds verwerft?

Eenzijdig

Het is volkomen legitiem dat dan financiele oogmerken primair komen te staan. Maar met uitsluitend een financieel oog naar projecten kijken, is een eenzijdige blik. Zeker als we het veel bredere referentiekader van de gemeentelijke overheid in ogenschouw nemen. Zij zal projectvoorstellen moeten beoordelen vanuit de vraag wat ze voor het welzijn van de burgers en de stad waard zijn. Wie kent daarbij de lessons learned? Zie bijvoorbeeld het dertigjarig perspectief dat Pi de Bruijn in gedachten neemt (in Cobouw 1 september) bij het beschouwen van de ontwikkelingen van de Zuidas in Amsterdam.

Een partner die op die manier kan meedenken, kan aansluiten bij een duidelijke behoefte van de gemeentelijke overheden. En het karakter van een dergelijk soort projectontwikkeling, waar niet het winstoogmerk voorop staat, past goed bij het Bouwfonds. Dat heeft in de loop van zijn geschiedenis de nodige kennis en professionaliteit daarvoor opgebouwd. Daarmee moet het doorgaan. De gemeenten kunnen een deskundig en onafhankelijk Bouwfonds naast de corporaties en commerciele ontwikkelaars zeer goed gebruiken.

De opbrengst van de verkoop van de hypotheekpoot kan op vele manieren worden aangewend. Het is zeker te overwegen de ideele activiteiten van het Bouwfonds en bijvoorbeeld onderzoek en projectevaluaties te ondersteunen. Daarmee kunnen opdrachtgevers, plannenmakers en beoordelaars van woningcomplexen hun voordeel doen. Met de algehele verkoop van het Bouwfonds verdwijnt het kind met het badwater. Dat hoeft dit keer niet.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels