nieuws

Haarlem strekt tentakels oost- en westwaarts Binnenstad krijgt meer exlusieve winkels en uitgaansmogelijkheden

bouwbreed

haarlem – De uitstraling van de binnenstad van Haarlem zal binnen vijf jaar compleet anders zijn met de herinrichting van het Raaksgebied, Stationsomgeving, de Appelaar en Spaarne-oever. Cobouw wandelde met wethouder Ed Kroskinski door de binnenstad: “Haarlemmers zijn net Groningers; een beetje stijve mensen die niet veel willen, en het moet zeker niet te hoog”.

De Haarlemse binnenstad heeft zich nu ontwikkeld van noord naar zuid, in een lint van het station naar het provinciehuis. De wethouder Grote Projecten heeft grootste plannen om de stad ook in oost- en westwaartse richting uit te laten waaieren. Haarlem moet wat mondainer worden, met meer exclusieve winkels en meer uitgaansmogelijkheden.

Publiek-private samenwerking is daarbij geen toverwoord. “Alleen bij het stationsgebied zullen we er niet aan ontkomen. Een investering van een miljard gulden kan een gemeente niet alleen opbrengen.” Kroskinski geeft ruiterlijk toe dat de gemeente regelmatig aanhikt tegen Europees aanbesteden. “Het is iedere keer een afweging.”

Over de aanpak van de binnenstad is de wethouder gaan praten met collega’s in Amstelveen, Groningen en Maastricht. “In Groningen heeft de gemeente in een pps-constructie winkels ontwikkeld. Die staan voor een deel leeg. Het is maar de vraag of je zo’n makelaarsfunctie moet willen.”

Inspraak

Haarlem ziet meer in de traditionele grondbank in combinatie met een flinke portie inspraak over wat er gebouwd gaat worden. “De grondprijs in de binnenstad is zo hoog, dat een ontwikkelaar dat voor eigen rekening en risico wil ontwikkelen.” Het enige dat de gemeente terugkoopt is de parkeergarage.

Opmerkelijk is dat de gemeente zeggenschap heeft over alle parkeerplaatsen in de stad. “Dat vergemakkelijkt het beleid en zo kunnen we prijzen op elkaar afstemmen. Bovendien voorkom je discussies over aan- en afvoerwegen als je een deel van de stad autoluw wilt maken.”

Inbreiden is het devies, want aan de buitengrenzen kan Haarlem geen kant meer op. Dat vergt een creatieve aanpak. Inbreiden duikt in combinatie met dubbel grondgebruik steeds vaker op. Zo ontstaan moderne hofjes, ondergrondse garages en komen er vlonders voor terrassen in het water.

De plannen zijn ingrijpend. Een groot deel van de binnenstad zal gedurende een aantal jaren slecht bereikbaar zijn. Om het verkeer in goede banen te leiden zijn speciaal mensen vrijgemaakt. Verder wordt overwogen een kabelbaan aan te leggen naar de binnenstad. “Zo maak je van iets negatiefs toch iets aparts.”

Op de tafel van de wethouder ligt een placemat uit Haarlemmermeer. “We moeten de Haarlemmers op de hoogte houden en dat kan tegenwoordig een stuk leuker dan alleen op papier.”

Grote Markt

Kroskinski (VVD) zit al dertig jaar in de politiek, maar is pas anderhalf jaar wethouder. Zijn liefde voor de stad komt tijdens de wandeling duidelijk naar voren. Het plein voor het stadhuis vindt hij het mooiste van Nederland. “Een historische binnenstad is schitterend, maar is alleen niet berekend op verkeer en dat is wel eens lastig.”

Als aan de randen van de stad eenmaal genoeg parkeergarages zijn opgeleverd, zal een groot deel van het centrum autovrij worden gemaakt. Kroskinski hoopt dat de routes van het station naar de Grote Markt en van de Grote Markt naar de Spaarne binnen een paar jaar wandelgebied zijn. De Grote Houtstraat is de belangrijkste winkelstraat van Haarlem. De straat wordt gedomineerd door winkels uit de bekende ABC-formule. Voor de kleine straatjes haaks erop ziet de wethouder een toekomst voor meer exclusieve winkels.

Over de aanpak van het Appelaar/Enschede-terrein is jaren gediscussieerd. De Toneelschuur naar een ontwerp van tekenaar Joost Swarte is net door de gemeenteraad goedgekeurd; daar kan binnenkort mee begonnen worden.

Het klassieke concertgebouw wordt gerenoveerd en uitgebreid. Bovendien komen er een nieuwe rechtbank en een hotel. Onder het gebied komt een parkeergarage voor ruim driehonderd auto’s. De wethouder is er nog niet uit waar de in- en uitgangen moeten komen.

Met de herinrichting van het gebied is een bedrag van 120 miljoen gulden gemoeid, exclusief de 22 miljoen gulden voor de Toneelschuur en de investering voor de rechtbank. Het naastgelegen Bakenessehofje blijft gespaard.

Grachten

De grachten die door de stad lopen verdienen een prominentere plaats, vindt Kroskinski. Hij wil meer terrassen aan het water, waardoor ook schippers kunnen aanleggen. Staande voor het Teylersmuseum aan het Spaarne wijst hij op de nieuwbouw aan de overkant naast het historische pand de Olifant. “Een geslaagd voorbeeld van oud naast nieuw.”

Voor het Raaksgebied komt ontwikkelaar MAB in september met een uitgewerkt masterplan. Een hoge grijze parkeergarage doemt op achter de huizenrij aan de Gedempte Oude Gracht. “Lelijk he, die gaat tegen de vlakte.” Als Kroskinski meneer Schous achter de kassa ziet zitten van de gelijknamige winkel, verschijnt een brede grijns op zijn gezicht. De ijzerwarenhandel bestaat al sinds 1845 en is nog altijd op dezelfde plek gevestigd. “Schous bezit hier heel wat pandjes en ik heb al een paar keer met hem om de tafel gezeten.”

De voormalige HBS-A en de parkeergarage zullen plaatsmaken voor kantoren en een ondergrondse parkeergarage voor duizend auto’s. Op de hoek komt een megabioscoop. Aan de overkant ligt het nieuwe ING-gebouw. “Dat vinden veel Haarlemmers schitterend. Simpel, doch geraffineerd en vooral niet te hoog.”

Afschuwelijk

Het Stationsplein is een doorn in het oog van Kroskinski. “Afschuwelijk gewoon.” Kriskras door elkaar staan busstation, kantoren en sporthal voor het historische stationsgebouw. Over zeven jaar moeten de bussen en parkeergarage onder de grond zijn verdwenen. De Zuidtangent loopt in 2002 tot Schalkwijk, maar wordt daarna doorgetrokken naar de binnenstad en komt ook ondergronds langs het station te lopen. Bij het station komen kantoren, in de breedte langs het spoor. De betrokken partijen, waaronder ING, NS en Connexxion, polsen elkaar op dit moment over de mogelijkheden.

Kroskinski schat dat een investering van zevenhonderd miljoen nodig is om het plein op te knappen. “Met de Zuidtangent erbij zal het eerder tegen het miljard lopen.”

Het voormalige kazerneterrein ligt er nu verlaten bij. Alleen het hoofdgebouw zal blijven staan. Er komen driehonderd nieuwe huizen en parkeergarage voor 850 auto’s.

Palen

Haarlem kampt met het probleem van de grenen palen; die zijn door de bacterie pseudonomas aangetast. In de Leidse en de Amsterdamse buurt wordt de palenpest grootschalig aangepakt. Duizenden funderingen zijn verrot waardoor de huizen langzaam scheuren en scheefzakken. Per blokje huizen wordt samen met de bewoners bekeken of overgegaan wordt tot herstel van de fundering of dat sloop/nieuwbouw nodig is.

“We hebben in Haarlem geen wijken waar we ons voor hoeven te schamen”, zegt Kroskinski. Zo ook niet voor Schalkwijk, een klassieke jaren vijftig-zestig flatwijk. Om gettovorming – “een vreselijk woord” – te voorkomen, ontwikkelt de gemeente plannen voor een meer diverse wijk; verdichting en meer variatie in huizen moeten het uiterlijk van Schalkwijk veranderen.

Wethouder Kroskinski doet aan het Spaarne de bouwplannen uit de doeken. Foto’s: Dijkstra

Op het Appelaar-terrein komt een nieuwe rechtbank en een hotel. De auto’s verdwijnen onder de grond.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels