nieuws

Snelle tram ontsluit IJburg Binnen achttien minuten in hartje Amsterdam

bouwbreed

amsterdam – De nieuwe wijk IJburg bij Amsterdam kon wel eens de best bereikbare Vinex-locatie van het land worden. Zodra eind 2002 zo’n 3500 van de geplande 18.000 woningen zijn opgeleverd, moet de nieuwe snelle IJtram rijden. De laatste hand wordt gelegd aan de ontwerpen; eind dit jaar volgen de aanbestedingen.

Achttien minuten reistijd tussen IJburg centrum en Amsterdam Centraal Station, is het uitgangspunt bij het ontwerp van de tramverbinding. Gezien de afstand van 8,5 kilometer die in die tijd wordt overbrugd, is dat ongeveer tweemaal zo snel als een normale stadstram.

Een vrije trambaan en nieuwe, snellere tramtoestellen met een topsnelheid van 70 kilometer per uur, moeten daarvoor zorgdragen. De tramstellen worden besteld; aan het ontwerp van de baan wordt momenteel laatste hand gelegd.

“Want er staat flinke druk op het project”, zegt projectleider Jan Elderhorst. “Al in 1996 heeft de gemeente Amsterdam aan de minister beloofd dat, zodra 3500 woningen op het nieuwe eiland in het IJ zijn opgeleverd, die met hoogwaardig openbaar vervoer bereikbaar zijn.”

Andere gemeenten deden vergelijkbare beloftes over de bereikbaarheid van hun Vinex-locaties, maar konden die tot nog toe niet waarmaken. Daar wordt de verplichting nu afgekocht met een taxibonnensysteem, in de ijdele hoop de nieuwe bewoners uit de auto te houden.

Amsterdam heeft volgens Elderhorst nog altijd de intentie de afspraak wel na te komen. En het kan nog altijd. Het Rijk heeft al 350 miljoen gulden toegezegd; de gemeente Amsterdam moet dit najaar met nog ruim 90 miljoen over de brug komen. Dan zijn de complete projectkosten gedekt. Na aftrek van kosten voor ontwerp, directievoering, administratie, enzovoorts blijft er voor de aannemers zo’n 270 miljoen gulden over. Eind dit jaar zullen de eerste van de in totaal vijftien bestekken worden aanbesteed.

Voorbelasten

Vooral het trace over Zeeburg heeft haast. Het eiland in het IJ, dat tot de eeuwwisseling als slibdepot fungeerde, moet nu opeens een zware trambaan gaan dragen. “Daar is de bodem niet op berekend”, weet ir. Gerard de Koo die binnen het projectbureau verantwoordelijk is voor de civieltechnische constructies. De grond wordt versterkt door ophoging en voorbelasting. “Maar die voorbelasting moet wel een jaartje kunnen werken, voordat er daadwerkelijk kan worden gebouwd. Dan blijft er nog een jaar over om daar te bouwen.”

Een ander kritiek punt in de planning is de Panamaknoop, waar twee treinsporen twaalf meter opzij moeten om plek te maken voor de tram. Ook het autoverkeer moet daar worden verplaatst. Dat is nog een hele klus, omdat ter plekke de auto’s de Piet Heintunnel in duiken, op weg naar de A10. Bovendien zijn daar tegelijkertijd nog veel meer bouwers aan de slag, zodat het vechten geblazen is om ruimte. De bouwlogistiek wordt een hele klus.

Vijzelen

Een derde heikel punt ten slotte bevindt zich vlak bij Amsterdam CS bij de Oosterdoksdoorgang. Daar moet een bestaande brug worden verlaagd en verbreed.

De brug is indertijd opgevijzeld, dus het projectbureau gaat er vanuit dat hij ook weer heelhuids omlaag kan worden gebracht. Maar om de pijlers te kunnen inkorten, moet de brug eerst nog iets verder worden opgekrikt.

“Verder vergt de aanleg van de IJtram vooral beproefde technieken”, verzekert Elderhorst. “Ook de contractvormen zijn vertrouwd. Aannemers kunnen inschrijven op kant-en-klare bestekken; design and built wordt niet gevraagd. Dat levert te veel gevaar van vertraging op.”

Dat risico wil het projectbureau niet lopen. Tot 2002 is het flink aanpoten, daarna is het allemaal technisch en organisatorisch niet zo lastig meer en kan de bouw van de IJtram gelijk opgaan met de bouw van de 18.000 woningen die op de totaal zes eilanden van IJburg gepland staan.

Wanneer in 2009 de laatste woningen worden opgeleverd, moet ook het volledige tramtrace klaar zijn.

Het ontwerp van de haltes en de bovenleidingsmasten voor de IJtram is van het hoofdstedelijke n|p|k industrial design. Steekwoorden bij het ontwerp zijn soberheid, doelmatigheid en tijdloosheid. Langs de hele tramlijn worden de bovenleidingsmasten zoveel mogelijk gecombineerd met de straatverlichting, om het woud van masten op straat zoveel mogelijk terug te dringen. De lage instap van de nieuwe trams garandeert dat gehandicapten vanaf het perron met hun rolstoel zo de tram in kunnen rijden. Er zijn ook plannen om de laatste reisinformatie die bij de abri’s wordt verstrekt, via speakers voor blinden toegankelijk te maken. Maar of die plannen de eindstreep halen, durft niemand bij het projectbureau te zeggen. Dat is vooral een kwestie van geld.

Uit de maquette wordt duidelijk dat soberheid en tijdloosheid in het ontwerp prioriteit hebben.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels