nieuws

Publiek private samenwerking een kwestie van geloof, hoop en liefde

bouwbreed

haarlem – Publiek private samenwerking is een kwestie van geloof, hoop en liefde. Het ‘huwelijk’ tussen bouw en overheid vereist voorwaarden, maar kan beide partijen veel opleveren. Dat is de stellige overtuiging van F. van Dooren, hoofd afdeling Projecten van de provincie Noord-Holland.

Als projectleider voor de samenwerking in de regio Amsterdam is hij verder direct betrokken bij de voorbereiding van drie pps-projecten. Van Dooren bekijkt wat de mogelijkheden zijn voor de zeesluis bij IJmuiden, de Tweede Coentunnel en de N201 tussen A4 en A2. Hij denkt met pps tien tot vijftien procent op de bouwkosten te kunnen besparen. Bij meer unieke projecten zoals de Zeesluis ligt dat percentage vijf procent lager.

Van Dooren vergelijkt pps met de drie rooms-katholieke ‘oefeningen’. “Er moet geloof zijn dat marktpartijen wel degelijk kunnen bijdragen aan publieke zaken. Als je ervan overtuigd bent dat de overheid het altijd beter kan, moet je er niet aan beginnen. Hoop is nodig om het proces vol te houden. Een pps is niet makkelijk en vereist relatief veel tijd in de aanloopfase.”

Liefde

En tenslotte, zo vervolgt van Dooren, is er de liefde. “Bij echt samenwerken hou je een beetje van elkaar. Dat betekent een relatie waarbij de risico’s verdeeld worden en de contracten meer lijken op een huwelijk dan op samenwonen. Je moet elkaar aan afspraken kunnen houden en de kosten bij echtscheiding kunnen fors in de papieren lopen.”

De contractvorm vereist een hele andere manier van omgang tussen overheden en bedrijfsleven. “Het is makkelijk om traditioneel te werken. In zowel de ambtenaren- als de bouwwereld heerst nog een cultuur van ‘laten we alles vooral bij het oude laten’. Waarbij Rijkswaterstaat zich aanmeet dat hij altijd ‘Miele’ levert en het bedrijfsleven niet verder komt dan een ‘AEG’ om het in wasmachinetermen uit te drukken.”

Topkwaliteit

De vraag daarbij rijst of de overheid wel altijd die topkwaliteit eist en omwille van prijs of tijd geen genoegen zou nemen met een goede ‘AEG’, oppert Van Dooren. “Een andere mogelijkheid is de bouw te prikkelen tot het leveren van een ‘Miele’, maar dan op eigen kracht en zonder dat alles is voorgekauwd door Rijkswaterstaat.” De regio overweegt bouwbedrijven te betalen voor ideeen. De gedachte erachter is dat vrijblijvende consultatierondes met het bedrijfsleven leuk klinken, maar niet optimaal besparend werken. Een overheid is bijna altijd verplicht openbaar of Europees aan te besteden. Een bouwbedrijf zal daarom niet gauw gratis en vrijblijvend ideeen op tafel leggen zonder toezeggingen over het vervolgtraject.

Het samenwerkingsverband van de regio heeft deze week besloten niet te gaan betalen voor ideeen uit de pre-pps-fase. Dat zou te makkelijk kunnen leiden tot juridische conflicten over voorkennis in een later stadium van het project.

Recentelijk heeft Van Dooren een ‘rondje bouwbedrijven’ gedaan voor de Tweede Coentunnel. Hij verzocht NBM-Amstelland, Heijmans, Vermeer, Volker Wessel Stevin, BAM en HBG mee te denken over de aanpak van de pps. Overal werd hij met open armen ontvangen.

Van Dooren merkt nu al een andere manier van werken in de aannemerswereld. Zijn ervaring is dat steeds meer bouwbedrijven een eigen ingenieursdienst oprichten om bredere pakketten aan te kunnen bieden. Bovendien hebben de bedrijven steeds vaker speciaal mensen in dienst om met de diverse overheden te praten.

Van Dooren denkt dat voor de omslag twee redenen aan te kunnen voeren. “Allereerst willen de aannemers strategisch groeien. De meeste Nederlandse bedrijven van enige importantie hebben nu een omzet van twee miljard en zijn bereid om met andere bouwers consortia te vormen. Nog zwaarder weegt dat ze met de open Europese markt absoluut geen zin hebben in de positie van onderaannemer. De bouwbedrijven gruwen bij het idee dat de Tweede Coentunnel door het Franse Bouygues zou worden uitgevoerd en dat zij niet meer aan de bak komen als hoofdaannemer.”

Vertragend

Zijn ervaring met de bouwwereld is niet onverdeeld positief. “Je hoort soms toch nog verwijten dat overheden vooral lastig en vertragend werken. In plaats van te accepteren dat besluitvorming onderdeel is van het proces.”

De ambtenaar vindt dat bouwers positief over elkaar praten en bijna altijd bereid zijn elkaar op te zoeken bij grote projecten. “Het is dan nog wel een optelsom van bedrijven en er is nog nauwelijks sprake van innovatief samenwerken.”

Zeesluis

Het hoofd afdeling projecten denkt dat ook aan de overheidszijde nog heel wat moet veranderen. Hij is bijvoorbeeld zeer te spreken over de afspraak met minister Netelenbos van Verkeer en Waterstaat over de Noord-zuidlijn. De gemeente krijgt twee miljard gulden van het Rijk en draagt verder alle risico’s.

“Dat werkt stimulerend. Zo wordt ook voorkomen dat de kosten van een project in eerste instantie lager worden voorgespiegeld dan ze uiteindelijk zijn. De overheid werkt mee om snellere politieke besluitvorming te krijgen. En de aannemer is vaak bereid geld te innen via een flinke post meerwerk.”

De regio heeft bij Netelenbos een pps-voorstel ingediend voor de zeesluis bij IJmuiden. In plaats van een eenmalige bijdrage van een miljard gulden uit het Meerjarenfonds voor Infrastructuur en Transport, wil de regio van het Rijk jaarlijks dertig miljoen gulden gedurende 25 jaar. De minister zegde toe te overleggen met collega Zalm over deze vorm van financieren.

“Het beste zou zijn als de minister een potje van een paar miljard zou hebben om de beste en meest innovatieve projecten te honoreren. De regio beschikt over projecten die dan uitgevoerd zouden kunnen worden. Want het mooiste is natuurlijk dat de ‘liefde’ straks tot tastbare resultaten leidt.”

‘Niet alle pps-projecten vereisen

Miele-kwaliteit’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels