nieuws

Meervoudig gekromd zeildoek straalt vrijheid uit

bouwbreed

duiven – In Frankrijk en Duitsland kom je ze vaker tegen dan in Nederland: lichte ‘daken’ van zeildoek in gegolfde vormen. Als overkapping van bijvoorbeeld muziekpodia, exposities, tribunes en entreepartijen. Buitink Zeilmakerij in Duiven vindt dat er meer aandacht moet komen voor dit soort ‘gespannen membraanconstructies’.

Samen met ingenieursbureau Tentech werkt het bedrijf momenteel aan een modulair opgebouwd standaard zonnescherm voor woningen en kantoren. “Als leverancier vind je natuurlijk al snel dat er te weinig aandacht is voor je product,” beaamt ir S. de Vries, adjunct-directeur van Buitink Zeilmakerij, “maar Nederland loopt op dit gebied echt achter.”

Tien jaar geleden begon de al langer bestaande zeilmakerij met overkappingen voor mestsilo’s, gemaakt volgens het gespannen membraansysteem. Sinds drie jaar neemt hij ook ambitieuzere overkappingen aan. Eind juni houdt het bedrijf enkele themabijeenkomsten over gespannen membraanconstructies, bestemd voor architecten en andere belangstellenden uit de bouwwereld.

In Nederland houdt alleen ingenieursbureau Tentech zich bezig met de engineering van gespannen membraanconstructies. Het bureau ontwerpt voor Buitink, maar ook voor andere Nederlandse aanbieders, bijvoorbeeld voor PolyNed in Wezep en Bingham in Rucphen. Deze drie voeren het ontwerp uit in zeildoek en zorgen daarnaast voor fundering en constructie.

Ir. R. Houtman van Tentech is erg gecharmeerd van deze constructiemethode. “Zo’n overkapping is goed aan te passen aan de beschikbare ruimte, geschikt voor grote overspanningen en relatief makkelijk in vorm te brengen”, zegt hij. “Het levert een lichte constructie op zonder veel palen, die vrijheid uitstraalt.” Voor gewoon vlak zeildoek of golfplaten zou een veel zwaardere stalen constructie nodig zijn.

Bij gespannen membraanconstructies gaat het om dubbelgekromde vlakken met tegengestelde krommingen. Voor het gemak illustreert Houtman het met een zakdoek. Daarvan kun je twee tegenover elkaar liggende punten omhoog trekken, en de andere twee omlaag. Hierdoor krijg je een plooi in de zakdoek, waarbij er een evenwicht ontstaat tussen de trekkrachten aan de punten en de tegengestelde krachten in de stof. De vorm lijkt dan een beetje op die van een zadel, dat ook twee krommingen in tegengestelde richtingen heeft: opwaarts gekromd langs de wervelkolom van het paard, met dwars daarop neerwaarts gekromd langs de benen van de berijder. Officieel heten dit soort tegengesteld gekromde vlakken ‘anticlastisch gekromd’.

Easy

De krommingen worden aangebracht door een doek op te bouwen uit meerdere, in zorvuldig berekende vormen geknipte segmenten die met de randen aan elkaar worden gestikt of gelast. In de buitenranden van het uiteindelijke ruimtelijk gekromde doek komen staaldraden om het geheel op spanning te kunnen brengen en een stabiele vorm te krijgen.

Tentech zet voor de berekening het softwarepakket ‘Easy’ in, een commerciele variant van het programma dat werd gebruikt voor het Olympisch stadion in Munchen (1992).

Buitink gebruikt ‘voorgepannen’ zeildoek van de Franse producent Ferrari, dat in beide richtingen even sterk rekt. Het bestaat uit polyester met een pvc-coating, en is verkrijgbaar in meerdere kwaliteiten, al naar gelang de beoogde levensduur. Er is ook een Duitse producent, Verseidag, maar het doek daarvan rekt niet in beide richtingen even sterk, wat de berekeningen onnodig moeilijk maakt en de kans op plooien groter.

Op het Tilburgse plein De Heuvel staat een semipermante podiumoverkapping die alleen in de wintermaanden tijdelijk wordt opgeslagen.

Het gaat om een ruimtelijk gekromd doek, dat louter op trek wordt belast.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels